Môi trường

 

Tự nhiên và trách nhiệm   Chối bỏ là phản ứng tự nhiên của không ít người khi bị quy việc này, việc kia sai là do họ, dù có thể chưa kịp nhìn nhận thấu đáo.Cũng không thể quy kết phản ứng tự nhiên đó là bản chất của cá nhân, vì nó đơn thuần là phản xạ tự vệ. Suy nghĩ này đến khi tôi xem các buổi đại biểu Quốc hội chất vấn tại nghị trường và phản ứng của các nhà quản lí ngành. Kì họp Quốc hội diễn ra khi thảm họa thiên nhiên thảm khốc tại miền Trung chưa khắc phục xong nên cử tri cả nước đặc biệt quan tâm vấn đề môi trường là tất yếu. Câu hỏi nhiều cử tri quan tâm nhất: Có phải việc mất rừng là nguyên nhân trực tiếp của những thảm họa sạt lở núi và lũ lụt? Rừng bị mất đồng nghĩa trách nhiệm liên đới của nhiều Bộ: Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (quản lí phát triển rừng); Công Thương, Xây dựng (lấy đất rừng làm thủy điện); Tài nguyên & Môi trường (đánh giá tác động môi trường với các công trình lấy đất rừng).   Ảnh rừng 3 nước VN, Lào, Campuchia nhìn từ trên không (phần đồi trọc là của VN) Có thể nói, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường có một câu trả lời “hoàn hảo”, gỡ khó cho cả 4 Bộ: “Năm 1990, Việt Nam chỉ có 9 triệu ha rừng, lúc đó hệ số che phủ chỉ 27%. Trong vòng 30 năm, đất nước GDP còn thấp như vậy nhưng chúng ta quyết tâm xây dựng một nền kinh tế bền vững. Phát triển rừng trọng yếu để phát triển môi trường. Cho đến nay, ta đã có 14,6 triệu ha rừng, hệ số che phủ gần 42%, thế giới bình quân chỉ 29%”. Bộ trưởng quả quyết, so với 30 năm trước, diện tích rừng tự nhiên tăng thêm 1,3 triệu ha! Thật tuyệt vời với thành tựu bảo vệ thiên nhiên của ta, nhiều nước nên tới học tập! Vì vậy, câu chuyện lâm tặc phá rừng lấy gỗ quý mà dư luận nóng từ năm này qua năm khác chỉ là tầm phào, bịa đặt! Ý kiến quy kết ngành công thương, xây dựng lấy đất rừng cho phát triển thủy điện cũng không có cơ sở. Dĩ nhiên, ngành tài nguyên môi trường cũng có phần trong thành tích tăng trưởng rừng. Sau hàng trăm năm hoặc hơn nhiều thế mới có một cánh rừng tự nhiên. Chỉ mấy chục năm, diện tích rừng tự nhiên không bị mất đi mà lại tăng lên, quả là câu chuyện thần kì! Không thể truy tìm “thủ phạm” của những thảm họa sạt lở núi, lũ lụt vừa qua, ta chỉ còn cách ngẩng mặt lên trời mà than: Vì sao vậy hả Trời? Và có người đã tìm được nguyên nhân chính của thảm họa: Chưa bao giờ mưa cấp tập với lượng lớn như thế. Rõ ràng ông Trời đang “thay đổi tính khí” với cái tật mang tên biến đổi khí hậu. Rừng không mất. Thủy điện đúng quy hoạch, quy trình. Đánh giá tác động môi trường đều chuẩn chỉnh khoa học. Do vậy, không thể nói cơ quan quản lí thiếu trách nhiệm trước thảm họa thiên nhiên! Có một thứ hiện nay nhiều nơi khá thiếu mà chẳng ai muốn nhận, đó là trách nhiệm. Không thấy được trách nhiệm đồng nghĩa khó có được giải pháp khắc phục hiệu quả trong tương lai.          Liệu ông Trời có thừa nhận trách nhiệm trước thảm họa thiên nhiên!?/. Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 11 tháng 11 năm 2020

Pháp luật-Đời sống

 

“Thú dữ” cần được nuôi nhốt Thú dữ là động vật cấm nuôi tự do trong khu dân cư, người muốn nuôi buộc phải nhốt hoặc có các biện pháp bảo đảm an toàn cho cộng đồng. Trong cuộc sống hiện có dạng “thú dữ” đang được sống với cộng đồng, đó là người nghiện ma túy. Một số loại ma túy thế hệ mới có thể tạo ra ảo giác khiến con người không nhận thức đâu là thực, đâu là ảo, mất kiểm soát hành vi. Mọi người từng biết những vụ kẻ “ngáo đá” có hành vi điên rồ như trèo lên cột điện cao thế; nhìn người thân tưởng kẻ thù, ra tay sát hại dã man bố mẹ… Không ít kẻ nghiện tuy tỉnh táo nhưng đến cơn nghiện, thiếu tiền mua thuốc sẵn sàng bằng mọi cách để kiếm được tiền. Trường hợp hai kẻ nghiện chỉ vì cướp chiếc điện thoại đã đang tâm sát hại một nữ sinh đại học ngân hàng trên địa bàn Hà Nội vừa qua chỉ là một trong các ví dụ. Những trường hợp kể trên có thể coi con nghiện thực sự đã trở thành thú dữ. Người đàn ông nghi ngáo đá leo lên trên cột điện cao thế ở Bình Tân, TP HCM Thời gian trước đây việc đưa người vào các cơ sở cai nghiện khá đơn giản, thuận lợi. Tuy nhiên, từ năm 2016, theo quy định tại Nghị định 136/2016/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Nghị định 221/2013/NĐ-CP) về áp dụng chế độ xử lí hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc khá chặt chẽ nhưng đồng thời tạo những “khoảng trống” kiểm soát người nghiện ma túy. Theo tinh thần Điều 3 của Nghị định trên thì người nghiện từ 18 tuổi nghiện ma túy sẽ có khoảng thời gian giáo dục tại xã, phường, thị trấn, sau đó không đạt hiệu quả mới bắt buộc đi cai nghiên. Người dưới 18 tuổi đều được giáo dục tại cộng đồng (thực chất là tự cai nghiện). “Khoảng trống” chính là thời gian người nghiện được sống tại cộng đồng như người bình thường. Ngoài ra, thủ tục pháp lí để đưa vào cai nghiện chặt chẽ, nhiều khâu, nhiều cơ quan tổ chức tham gia cũng là một cản trở khiến số người nghiện sống trong cộng đồng ngày một gia tăng. Quy định pháp luật chặt chẽ về cai nghiện được biết là để bảo đảm quyền cá nhân, tránh việc lạm dụng, vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, những vụ việc đau lòng do người nghiện gây ra cho thấy sự tự do của họ tiềm ẩn mất an toàn xã hội, nguy cơ xâm hại sức khỏe, tính mạng người khác. Đã có những ý kiến đề xuất cần điều chỉnh một số quy định trong các nghị định trên để mọi người nghiện nhanh chóng được quản lí tại các tổ chức một cách chặt chẽ, an toàn, hiệu quả. Tại châu Âu, quyền tự do cá nhân được đặt ở vị trí rất cao. Trong đại dịch Covid-19 những quyền đó vẫn được bảo đảm khiến dịch bệnh không thể khống chế. Có thứ còn cao hơn quyền tự do cá nhân, đó là quyền được bảo vệ sức khỏe, tính mạng thì như bị lãng quên. Hàng trăm nghìn người chết vì đại dịch Covid-19 rất có thể trong đó nhiều người bị lây bệnh chỉ vì bảo đảm quyền tự do cho cá nhân. Sự nhân văn với người này nhưng có thể gây hại cho người khác thì đó không còn là nhân văn. Pháp luật bảo đảm quyền con người nhưng cao nhất là quyền sống hạnh phúc, an toàn, khỏe mạnh của đa số. Do vậy, không thể để mãi thực trạng người nghiện sống ngoài vòng kiểm soát./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 10 tháng 11 năm 2020

Văn hóa

 

Cần sửa “bệnh” tự ti Là đất nước có hàng nghìn năm ngoại bang đô hộ, sau này lại thêm trăm năm sống dưới chế độ thực dân, xâm lược nên trong tư duy một số người Việt luôn tự coi ta là một nước nhỏ, yếu. Có lẽ chính vì vậy mà khi một học giả nước ngoài tại hội thảo nọ mở đầu tham luận nói rằng ông có vinh dự được đến hội thảo ở một nước lớn là Việt Nam đã vô cùng ngạc nhiên và lúng túng khi thấy cả hội trường ồ lên, có người còn phì cười. Sau hồi ngơ ngác, hỏi rõ ông mới hiểu rằng nhiều người Việt đang coi mình là nước nhỏ, ít ai xưng Việt Nam là nước lớn. Ông nhất định không đồng ý điều này và đưa ra hàng loạt minh chứng: Lịch sử đấu tranh bảo vệ chủ quyền, giành độc lập, Việt Nam đánh thắng nhiều thế lực ngoại xâm hùng mạnh nhất trên thế giới; Việt Nam có nền văn hóa rực rỡ hàng nghìn năm, không thua kém nước nào; hiện nay nền kinh tế Việt Nam có hàng chục nông sản xuất khẩu đang đứng hàng nhất nhì thế giới; dân số gần trăm triệu, cao hơn nhiều quốc gia… Vậy tại sao lại coi Việt Nam là một nước nhỏ? Dù khó khăn song đến tháng 11 năm 2020, Việt Nam đã xuất siêu 19 tỉ USD. Gần đây, khi chuẩn bị mời thầu xây dựng tuyến cao tốc Bắc-Nam, có ý kiến lãnh đạo cơ quan chức năng cũng cho rằng hầu hết doanh nghiệp Việt Nam không đủ năng lực thắng thầu công trình lớn này, cần mời các đối tác nước ngoài, nhất là các nhà thầu Trung Quốc. Ý kiến này nhanh chóng bị dư luận phê phán, không đồng thuận. Có chuyên gia cho rằng, doanh nghiệp Việt Nam nhỏ chẳng qua họ chưa biết chung sức để tạo nên sức mạnh. Do chỉ lo vun vén lợi ích cục bộ, không vì cái chung, vì mục tiêu lớn nên nhiều “chiếc đũa” vẫn chẳng tạo được “cột cờ”. Trong kháng chiến chống Mỹ, bằng quyết tâm, sự đoàn kết và ý chí kiên cường toàn dân tộc mà ta đã làm được tuyến đường Hồ Chí Minh huyền thoại (cả trên cạn và trên biển). Ta đã xây dựng được tuyến xăng dầu dài hàng nghìn cây số từ Bắc vào Nam như một kì tích khiến người Mỹ không tưởng tượng nổi… Những năm kháng chiến khó khăn trăm bề, trình độ kĩ thuật công nghệ sơ khai mà ta vẫn làm được, vậy nay với bao thuận lợi về công nghệ và tài chính sao lại “chùn bước”?   Tự ti chính là việc tự đánh giá mình thấp hơn người khác, thiếu tự tin vào chính năng lực bản thân. Tự ti không phải sự khiêm tốn - khi người ta biết khả năng của mình nhưng không muốn phô trương. Bệnh tự ti xuất phát từ sự ngại khó, ích kỉ, sợ trách nhiệm. “Căn bệnh” này nhiễm vào từng cá nhân sẽ dẫn đến tư duy “nhược tiểu”, coi doanh nghiệp, địa phương và đất nước mình luôn nhỏ bé, yếu thế dù thực tiễn không phải vậy. Tự ti khiến người lãnh đạo không nhìn thấy tiềm năng, sức mạnh tự thân, sức mạnh cộng đồng, ỉ lại người khác và dẫn đến thói quen “không làm được thì thuê”, từ đó làm giảm sút ý chí tự cường. Đã đến lúc cần chữa trị “căn bệnh” tự ti, nhất là trong đội ngũ nắm giữ trách nhiệm./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 6 tháng 11 năm 2020

Văn hóa-Xã hội

 

“Đòn hiểm” giữa cuộc rượu   Bà Hoằng rất ấm ức ông chồng khi nhà có tiệc tùng bởi thường mệt nhoài hầu dọn cho cuộc nhậu nhẹt. Mỗi khi ông Hoằng kiếm cớ để mời bạn nhậu về là y như bà lại phải thu dọn “bãi chiến trường” nồng nặc do các “bợm nhậu” (thường có phần của chồng) thải ra. Hôm nay có gia đình chú em trên thành phố về chơi, ông Hoằng được thể gọi luôn mấy ông bạn nhậu “truyền thống” tới. Cỗ chưa làm xong đã thấy ông “thửa” sẵn can rượu 3 lít đặt giữa nhà. Cũng như mọi khi, các tay “bợm nhậu” sau mấy phút đầu trật tự ăn uống bắt đầu tìm 1001 cái “tứ” để mời nhau cạn li. Chẳng mấy chốc chiếc can 3 lít rượu đã vơi một nửa. Ông Hoằng hết mời mấy ông bạn lại đến chú em, li nào cũng “màn hình phẳng”. Là người không uống được nên chú em nhiều lần từ chối nhưng do các ông hàng xóm đưa ra những lí lẽ khó chối, chẳng mấy đã chuếnh choáng hơi men. Khi thấy bà Hoằng đưa điện thoại di động lên quay cảnh mâm rượu chúc nhau, ông Hoằng nâng li lên nói với chú em: - Chú thấy không, bà xã anh rất tâm lí, luôn cổ vũ anh em mình trong các cuộc vui. Bà ấy đang ghi hình làm kỉ niệm đây này! Bà Hoằng thủng thẳng: - Kỉ với niệm gì. Tôi ghi hình để gửi cho “ông 117” đây. Ông có sợ không thì bảo.   Ông Hoằng lè nhè: - Ông cảnh sát 113 tôi còn chẳng ngại thì sợ đếch gì ông nào! Bà Hoằng: - Ông 117 tức là Nghị định 117 ông giời ạ. Ai ép buộc người khác uống rượu bia sẽ bị phạt tiền từ 1 đến 3 triệu đồng. Tôi sẽ đưa video này lên phây búc và nhắn cho thằng Nghiên dưới văn hóa xã lưu lại làm bằng chứng. Hôm nọ nó nói là muốn xử phạt một vụ điểm để răn đe chung trong thôn mình về nạn ép nhau rượu chè triền miên. Ông chuẩn bị 3 triệu để nộp phạt là vừa! Đang định cao hứng nói điều gì đó bỗng ông Hoằng chững lại: - Ơ!... Thế ra có cái “ông 117” phạt rượu thật à? Thôi, thế thì bây giờ chúng ta uống tự nhiên theo nhu cầu vậy. Bà cất điện thoại đi, nhớ xóa cái hình đã ghi ấy nhé. Sau câu chuyện, mâm rượu như chùng xuống. Trước “đòn hiểm”, cuộc nhậu kết thúc sớm hơn thường lệ và bà Hoằng không phải thu dọn “sản phẩm” cháo pha rượu mỗi khi tàn canh./. Đinh Hoàng Bài Chuyện làng chuyện phố đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 3 tháng 11 năm 2020

Giáo dục

 

Ai xử Hội đồng?   Hiện nay trong xã hội có khá nhiều loại hội đồng: Đồng môn, đồng niên, đồng ngũ, đồng hương… Tuy nhiên, đây là những tổ chức tự phát, tự nguyện với cấu trúc lỏng lẻo, vô thưởng, vô phạt. Ở đây xin bàn câu chuyện về các hội đồng được cơ quan nhà nước thành lập, thời hạn tạm thời nhưng quyền lực không nhỏ và tác động lâu dài đến đời sống xã hội. Hội đồng đang được dư luận xã hội “mổ xẻ” nhiều gần đây phải kể đến Hội đồng thẩm định sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 1. Thành viên hội đồng là những giáo sư (GS), tiến sĩ, nhà khoa học tên tuổi và một số nhà giáo, chuyên viên có chức danh, chức sắc đáng ngưỡng mộ. Về năng lực, trình độ, với những học vị như trên khó ai có thể nghi ngờ. Ấy vậy mà bộ sách Tiếng Việt 1 (Cánh diều và cả một số sách Tiếng Việt 1 khác) cũng bỏ sót không ít “sạn”. Từ bà bán cá tới ông tiến sĩ, ai ai khi đọc kĩ sách Cánh diều cũng “nhằn ra” được cả tá “hạt sạn”! Vậy thì Hội đồng thẩm định sách này đã làm gì để thông qua cuốn sách - một “công cụ gieo trồng” thế hệ tương lai?   Sách giáo khoa Tiếng Việt 1, Bộ sách Cánh Diều có quá nhiều “sạn”. Khi báo chí chất vấn, một GS (Phó Chủ tịch Hội đồng) chia sẻ rằng: “Những lỗi, sạn trong sách giáo khoa Tiếng Việt 1 của nhóm Cánh Diều mà báo chí, dư luận đưa ra thì Hội đồng thẩm định đã có ý kiến khuyến cáo nhóm tác giả phải sửa, nhưng do nhóm tác giả không chịu sửa nên nó mới như thế”. Theo GS này thì, trách nhiệm này thuộc nhóm tác giả! Người viết bài này thì nghĩ rằng, chính phát ngôn của vị GS trên cũng là một “hạt sạn to” khi ông đã chuyển chức năng Hội đồng thẩm định sang Hội đồng tư vấn! Vậy ra, những sai lỗi của sách không thuộc trách nhiệm của Hội đồng thẩm định! Một hội đồng khác cũng đã và đang để lại nhiều tranh luận, đó là Hội đồng xét tặng danh hiệu. Chuyện xét tặng danh hiệu nghệ sĩ, học hàm GS, PGS năm nào cũng xảy ra những “lùm xùm” dư luận. Gần đây, một GS nguyên là thành viên Hội đồng GS Nhà nước nhận được thư điện tử tố cáo 21 ứng viên GS, PGS không đủ tiêu chuẩn đã được Hội đồng GS ngành y học thông qua. Có một PGS chỉ tháng 9 năm 2020 đã công bố 77 bài báo quốc tế mà theo ông, một “siêu nhân” cũng không thể làm được. Bài báo quốc tế theo tiêu chí là được đăng trên các tạp chí khoa học có uy tín tại nước có nền khoa học phát triển. Mỗi bài báo là đúc kết từ những phát kiến, công trình khoa học có thể thẩm định và ứng dụng. Mấy tháng mà ứng viên có tới 77 bài báo, nếu không phải là “siêu nhân” thì có thể là những bài trên báo “lá cải” hoặc “mua”! Hội đồng kể trên bị “qua mặt” thì họ đã không làm tròn trách nhiệm hoặc không hoàn thành nhiệm vụ. Một công trình xây dựng khi sai phạm sẽ được thanh tra, kiểm toán làm rõ và quy trách nhiệm. Vậy, ai sẽ xem xét, xử lí trách nhiệm của các thành viên hội đồng khi mà sản phẩm họ duyệt, thẩm định sai, lỗi? Đã đến lúc cần có chế tài nghiêm minh để xử lí các hội đồng, thậm chí cả người ra quyết định thành lập, khi hội đồng sai phạm./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 3 tháng 11 năm 2020

Pháp luật-Kinh doanh

 

Có quản lí được Airbnb?   Phương thức kinh doanh cho thuê nhà, cho thuê phòng ở bằng chia sẻ phòng thuê thông qua loại hình Airbnb tăng mạnh trong thời gian gần đây. Phương thức kinh doanh này được thực hiện chủ yếu là cho thuê nhà ngắn hạn (theo giờ, buổi, ngày, vài ngày, hoặc 1 - 2 tuần...), phục vụ khách vãng lai, khách du lịch. Không thể phủ nhận mô hình kinh tế này đã tác động tích cực đến việc thu hút khách du lịch trong nước và quốc tế, nhất là đối tượng có thu nhập không cao, muốn tiết kiệm chi phí. Ban đầu Airbnb chủ yếu thâm nhập hệ thống khách sạn, nhà nghỉ vì nó tương đồng chức năng kinh doanh dịch vụ lưu trú. Tuy nhiên gần đây Airbnb bắt đầu thâm nhập cả vào các căn hộ chung cư. Vì là dịch vụ cho thuê ngắn hạn, có khi chỉ tính bằng giờ trong khi ban quản lí chung cư không thể quản lí được nên đã nảy sinh mất trật tự, không an toàn khiến cư dân bất an. Thậm chí tội phạm ma túy đã lợi dụng hình thức lưu trú này để hoạt động khiến cơ quan chức năng rất khó khăn trong đấu tranh, triệt phá bởi không thể vô cớ tiếp cận căn hộ cá nhân. Đã có nhiều ý kiến tranh luận về hiện tượng này, người đồng tình thì cho rằng trong tình hình khó khăn hiện nay cần để các loại hình kinh doanh mới tiếp cận, tránh lãng phí nguồn lực xã hội. Người phản đối thì cho rằng hình thức kinh doanh này đang lách luật, trốn thuế và vi phạm pháp luật về lưu trú. Giới bất động sản thì nêu ý kiến sửa luật để hợp thức loại hình kinh doanh mới nhằm thu được thuế, thúc đẩy kinh doanh… Thực ra, các loại hình kinh doanh lưu trú hiện đã có các bộ luật điều chỉnh như Luật Nhà ở, Luật Du lịch… dù hình thức kinh doanh nào thì cũng phải tuân thủ pháp luật nơi nó thực hiện. Không kể các khách sạn, nhà nghỉ đã rõ hình thức kinh doanh, hiện nay không ít cá nhân có căn hộ không sử dụng đến đang cho thuê, nhiều nhất là tại các chung cư. Tuy nhiên, việc thuê chung cư lâu nay là từ người có nhu cầu ở lâu dài chứ chưa có cho thuê theo giờ.    Theo pháp luật, nếu người có hợp đồng thuê nhà ở cá nhân tại chung cư thì không bị cấm khi nó bảo đảm các yếu tố là thuê “để ở”. Người thuê hoặc chủ cho thuê phải có đăng kí tạm trú với cơ quan công an phường sở tại về nhân thân, thời gian cư trú. Ngay mỗi gia đình khi có người thân, khách nơi khác đến nghỉ qua đêm cũng phải khai báo tạm trú chứ không thể có chuyện người khác đến thuê ở riêng căn chung cư lại không cần khai báo. Khái niệm “để ở” theo Luật Nhà ở không phải là tính theo giờ (và cũng không có cơ quan công an nào chứng nhận cho việc lưu trú chỉ mấy tiếng đồng hồ). Nếu người cho thuê nhà chung cư theo giờ thì đó là kinh doanh dịch vụ khách sạn chứ không phải “để ở” và việc không quản lí, khai báo với cơ quan công an là không đúng quy định của pháp luật. Vì vậy, đối với cơ quan chức năng cần nắm vững pháp luật, tăng cường biện pháp quản lí, đặc biệt là giải pháp chống thất thu thuế với loại hình kinh doanh Eirbnb chứ không nhất thiết phải chờ xây dựng, sửa đổi điều luật./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 30 tháng 10 năm 2020

Môi trường

 

Khi rừng không còn…   Từ ngàn xưa rừng và núi như một thể thống nhất, “sống” không thể “thiếu nhau”. Núi không có rừng sẽ trở thành những quả đồi trơ trọc cỗi cằn xác khô. Rừng cần núi để lấy nguồn dinh dưỡng của đất nuôi những cây cổ thụ vươn cao. Những đại ngàn từ Bắc vào Nam hàng nghìn năm luôn xanh tươi dọc dài dải đất hình chữ S. “Rừng che bộ đội, rừng vây quân thù”, bao năm dài kháng chiến bộ đội ta sống với núi rừng như một hậu cứ an toàn nhất. Khi đó thực sự núi đã nuôi rừng xanh tươi và rừng che đỡ núi trường tồn. Một khối bê tông muốn vững chắc phải có hỗn hợp cát, sỏi, xi măng và những thanh cốt thép. Những cây cổ thụ vươn cao, tỏa tán rộng, phía dưới là hệ rễ đồ sộ, xuyên xa bám chắc trong lòng đất có thể ví đó như những trục thép lớn trong khối bê tông đất đai. Đất, đá, rễ cây các cỡ tạo thành một hỗn hợp “bê tông” linh hoạt, bổ trợ cho nhau. Chính vì vậy những cánh rừng già nguyên sinh từ xa xưa đã giữ được cho ngọn núi cao hiên ngang đứng vững cùng năm tháng. Những mùa mưa dài dặc của Tây nguyên,  miền Trung có từ xa xưa nhưng núi rừng vẫn bình yên. Thảm họa sạt lở núi liên tục những ngày qua tại các tỉnh miền Trung đang khiến rừng núi trở thành những nơi nguy hiểm nhất cho cuộc sống con người. Một trong những căn nguyên khiến núi yếu là do hầu hết “thanh cốt thép” trong khối bê tông đã bị hủy hoại, bị “rút ruột”.     Khu vực đóng quân của Sư đoàn 337 bị sạt lở núi, vùi lấp 22 cán bộ, chiến sĩ Năm 2016 Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ đạo Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 191/TB-VPCP yêu cầu thực hiện nghiêm túc đóng cửa khai thác gỗ rừng tự nhiên. Tuy nhiên, việc thực hiện chỉ đạo của Chính phủ ở không ít địa phương vẫn chưa nghiêm túc, triệt để. Từ Nam chí Bắc, rừng vẫn tiếp tục “chảy máu”. Chính những địa phương đang chịu hậu quả lũ lụt tại miền Trung cũng chưa làm tốt việc bảo vệ rừng tự nhiên. Đơn cử tại Thừa Thiên Huế, năm 2002 Khu Bảo tồn thiên nhiên Phong Điền ở huyện Phong Điền được thành lập với hơn 41.500 ha nhằm bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, đa dạng sinh học và duy trì chức năng phòng hộ đầu nguồn của khu vực đối với các con sông Mỹ Chánh, Ô Lâu, sông Bồ. Tuy nhiên năm 2008, UBND tỉnh này lại quyết định phê duyệt quy hoạch 8 thủy điện nhỏ trong đó 4 thủy điện nằm trong Khu bảo tồn thiên nhiên trên. Chỉ trong vòng 3 năm, từ 2017 đến nay các thủy điện nhỏ tại Phong Điền đã nhanh chóng hoàn thành đi vào khai thác. Việc giao thông thủy (lòng hồ) và bộ (đường vào thủy điện) là những hướng xuyên rừng khá thuận lợi cho hoạt động khai thác, vận chuyển gỗ rừng của lâm tặc. Lợi ích kinh tế cùng với sự quản lí lỏng lẻo khiến những cánh rừng hàng trăm năm tuổi đang dần mất đi. Như vậy, chính nhân tai đang làm cho những cánh rừng không còn sức che đỡ núi và là một trong các nguyên nhân của tình trạng sạt lở đất kinh hoàng hiện nay./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 29 tháng 10 năm 2020

Xã hội

 

“Nhiễu sóng” giữa thiên tai   “Tại Hà Tĩnh, một nam sinh vì phải tự đi ra đường lớn tìm thức ăn cứu trợ nên bị nước lũ cuốn mất tích”; “Ở Triệu Phong (Quảng Trị) có một trưởng thôn cho đoàn cứu trợ thuê ghe với giá 5 triệu đồng; lợi dụng mất điện dài ngày mở dịch vụ sạc điện thoại thu 5 - 10.000  một lần sạc” v.v và v.v. Không lâu sau, những tin trên đều bị lật tẩy là “hàng giả”. Video giả VTV của Huấn Hoa Hồng bị lật tẩy, đối tượng bị phạt vi pham hành chính Các thông tin mang tính kích động tung ra giữa lúc cả nước đang sôi lòng hướng về miền Trung chịu thiên tai hoành hành nên nó được chia sẻ, nhân bản nhanh hơn vi rút Corona trên mạng xã hội. Nóng lòng cứu giúp đồng bào đang chịu cảnh hoạn nạn, hàng chục đoàn cứu trợ đổ dồn về phía Nam. Do giao thông đường bộ bị ngập lụt chia cắt nên hầu như các đoàn đều “hội tụ” tại Hà Tĩnh khiến ùn tắc giao thông kéo dài hàng cây số. Công đồng mạng tranh cãi “nảy lửa” chuyện ca sĩ Thủy Tiên huy động xã hội đóng góp vào tài khoản cá nhân hàng trăm tỉ rồi tự đi trao tiền, phát từng thùng mì tôm cho người dân vùng lũ. Người ủng hộ thì hết lời ca ngợi và động viên. Người phản đối thì viện dẫn điều luật, nghị định chỉ ra những vi phạm của nữ ca sĩ này khi vận động quyên góp cộng đồng… Những cơn “sóng nhiễu” trên dù thuận hay nghịch cũng gây tác động nhất định đến tâm tư, tình cảm của người dân cả nước. Cứ đà này, rất dễ tạo ra những phân tâm trong xã hội, điều cực kì nguy hiểm với sự đồng lòng, đoàn kết của người dân. Thực tế lúc này hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, cơ quan, chính quyền các địa phương đang lao vào những nơi hiểm nguy nhất để cứu giúp, bảo đảm an toàn cho đồng bào gặp nạn. Những tấm gương, những hành động ấy cần được nêu gương, chia sẻ để động viên họ vượt qua khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ. Ngoài những cán bộ, chiến sĩ đã hi sinh dũng cảm được nhắc tên, liệu đã có tấm gương nào đang lăn lộn hàng chục ngày qua giữa hiểm nguy lũ lụt, giữa sạt lở núi rừng được cộng đồng mạng nói đến, chia sẻ và động viên? Nhân dân cả nước và cộng đồng quốc tế từng tin tưởng, ngưỡng mộ thành tích chống dịch Covid-19 của Việt Nam. Nhờ thành tích đó mà nay ta rất có thể là nền kinh tế tăng trưởng cao nhất khu vực và thế giới. Có được thành tích đó là sức mạnh của cả hệ thống chính trị từ trung ương đến cơ sở, là sự dũng cảm, nỗ lực vượt qua khó khăn của các lưc lượng vũ trang, các y bác sĩ… và sự đoàn kết, đồng lòng của toàn dân. Vậy thì sao nay lại có những suy nghĩ, ý kiến thể hiện không tin tưởng vào hệ thống này? Tại sao họ chỉ đặt niềm tin vào nhiệt tâm của một vài cá nhân đơn lẻ? Chỉ bằng nỗ lực một số cá nhân làm sao đủ sức mạnh để cứu giúp kịp thời đồng bào đang hoạn nạn khi mà họ đang trông chờ từng phút, từng giây. Chúng ta đừng để những “cơn sóng nhiễu” cản trở công cuộc khắc phục thảm họa thiên tai - một nhiệm vụ cấp bách trước mắt và cả lâu dài./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 27 tháng 10 năm 2020

Trật tự, văn minh đô thị

 

Phố thị điện tử   Sống ở Hà Nội từ những năm đầu thập kỉ 80 của thế kỉ trước, vậy mà có lần tôi đã mất gần nửa giờ đồng hồ để tìm một nhà hàng tiệc cưới trên đường Nguyễn Trãi. Cũng may khi đến nơi tiệc cưới chưa kết thúc. Tôi đi từ hướng đường Khuất Duy Tiến, đến ngã rẽ Nguyễn Trãi đi Hà Đông nhìn thấy mấy số nhà gần với địa chỉ tiệc cưới nên cứ thế dò theo. Tìm mãi, gần tới Hà Đông mà tuyệt nhiên không có nhà hàng đó. Đường một chiều nên mỗi lần quay đi quay lại đều phải sang đường bên kia vòng lại hàng cây số mất khá nhiều thời gian. Cuối cùng may mắn một người dân ở phố này bảo tôi nên lên mãi gần Ngã Tư Sở hỏi xem, vì trên đó cũng có những số nhà trùng với tuyến cuối đường này. Quả thực là đường Nguyễn Trãi đầu đường và cuối đường cách nhau 6-7km nhưng lại có những địa chỉ “dùng chung”! Đây là hệ quả của quá trình sắp xếp hệ thống hành chính khi mở rộng Thủ đô. Đến nay, cùng dưới “bầu trời Hà Nội”, có những con đường, tuyến phố dùng chung tên gọi, những ngôi nhà chung số mà phố chẳng nối liền, cách xa hơn chục cây số giữa Hà Đông với trung tâm nội đô. Hai nhà cạnh nhau lại ghi địa chỉ khác nhau, mặc dù cùng nằm trên một con phố Hà Nội hiện còn không ít tuyến đường, phố có “ma trận” số nhà tương tự, như Lê Văn Lương, Phạm Hùng, Tố Hữu, Ngụy Như Kon Tum, Thái Hà-Hoàng Cầu, Xã Đàn, Vũ Phạm Hàm… Đã hơn 60 năm giải phóng, nhiều lần quy hoạch phố phường nhưng có vẻ những số nhà vẫn “nằm ngoài” các bài toán của các nhà quản lí. Quá trình phát triển gây nên những biến động phố thị là điều tất yếu. Tuy nhiên, sau những thay đổi, nhất là việc mở rộng, mở mới những con đường, công trình xây dựng… thì các chủ dự án đều như “vô can” khi gây nên xáo trộn sinh hoạt của người dân, doanh nghiệp. Bản thân người viết bài này sống tại một con phố trung tâm cũng đã 3 lần thay đổi số ngõ phố, mỗi lần như vậy lại phải cầm cuốn sổ hộ khẩu lên công an quận điều chỉnh lại. Những ngôi nhà mang hai biển số trên phố Đặng Thùy Trâm Từ trung ương tới các tỉnh, thành phố đang khởi động quá trình xây dựng chính phủ điện tử, nhiều dịch vụ hành chính công quan trọng, phức tạp cũng đã được xử lí thông qua mạng Internet giúp người dân thuận tiện trong giải quyết nhiều thủ tục hành chính. Gần đây được biết, một số tuyến đường khu vực trung tâm TP Hồ Chí Minh đã được gắn mã QR code để người dân có thể tra cứu tên nhân vật, sự kiện lịch sử của mỗi tuyến phố. Người dân chỉ cần dùng điện thoại thông minh mở phần mềm đọc mã và chụp ảnh mã QR code dán trên bảng tên đường, truy cập là biết các thông tin về con đường đó. Đã đến lúc Hà Nội cần có những “đường phố điện tử”, sớm ứng dụng công nghệ thông tin vào cuộc sống đô thị. Không chỉ cung cấp thông tin về lịch sử, truyền thống, mỗi tuyến đường có thể tích hợp cả thông tin về số ngõ, số nhà, các công trình công cộng… và định kì cập nhật sẽ vô cùng tiện ích cho người dân thành phố và du khách mỗi khi đến thăm. Rất mong Hà Nội sẽ đi đầu là một Thủ đô văn hiến, văn minh, thanh lịch và hiện đại!/. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 22 tháng 10 năm 2020

Xã hội

 

Của cho và cách cho Tương thân tương ái, “lá lành đùm lá rách” là truyền thống quý báu nghìn đời của người dân nước Việt. Mỗi khi xảy ra thiên tai, địch họa là truyền thống đó lại bùng cháy. Ngày nay nguồn lực truyền thống được quy tụ vào các tổ chức và sức mạnh đoàn kết trở thành sức mạnh vật chất to lớn. Tuy nhiên, đây đó trong khi triển khai hỗ trợ nguồn vật chất của cộng đồng đến người dân đã không làm chặt chẽ, trọn vẹn nên mới xảy ra việc tài sản, tiền bạc đến với người cần kíp lại chưa kịp thời, thậm chí bị “đến nhầm” địa chỉ. Có lẽ vì điều này mà khi có người nổi tiếng, nhân vật của công chúng bỏ tiền ra đi làm từ thiện, giúp đỡ đồng bào hoạn nạn thì rất nhiều người hưởng ứng, sẵn sàng đóng góp, hỗ trợ thêm. Mấy năm trước MC Phan Anh kêu gọi hỗ trợ đồng bào miền Trung bị lũ lụt chỉ trong thời gian ngắn cũng thu về số tiền hàng chục tỉ đồng. Hay gần đây ca sĩ Thủy Tiên sau khi có chuyến đi cứu trợ đồng bào đang chịu hậu quả mưa lũ miền Trung trở về đã nhận được hơn 22 tỉ đồng chỉ trong vòng 2 ngày. Hiện nay số tiền hỗ trợ về tài khoản của Thủy Tiên đã tới hàng trăm tỉ đồng. Có thể thấy “của cho” là nguồn lực không khó, thậm chí khá dồi dào, nó nằm trong truyền thống của dân tộc. Tuy nhiên rất cần có một “cách cho” sao cho văn minh, an toàn và hiệu quả.   Cứu trợ đồng bào miền Trung bị thiệt hại nặng nề do thiên tai và mưa lũ lịch sử Với mỗi cá nhân, khi đã nhận sự ủy thác của cộng đồng, nắm giữ số tài sản, tiền bạc lớn thì việc “cho đi” đúng cách, an toàn và hiệu quả trở thành trách nhiệm chứ không còn là ý chí chủ quan hay cách làm tùy hứng. Nắm nhiều tỉ đồng trong tay mà cá nhân trực tiếp đi mua tặng, trao đồng tiền đến tận tay mỗi người, mỗi hoàn cảnh là rất khó khăn mà chưa chắc đã đúng và tốt nhất. Ví như ca sĩ Thủy Tiên mang tiền trao tận tay người khó khăn mà vẫn bị kẻ bất lương lợi dụng, bòn rút được. Và cách làm mang tính cá nhân, đơn lẻ sẽ khó mà phủ rộng được đến những địa chỉ cần trợ giúp. Ấy là chưa kể dù làm điều tốt nhưng vẫn không tránh khỏi những dư luận xoi mói, suy diễn thiếu thiện cảm có thể gây hệ quả không tốt với hình ảnh của chính người đi làm điều tốt. MC Phan Anh hồi năm 2016 hay ca sĩ Thủy Tiên hiện nay đều đang gặp phải điều này. Hiện nay, cơ quan Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là đầu mối cao nhất chịu trách nhiệm huy động nguồn lực xã hội để hỗ trợ người dân khi xảy ra thiên tai, bão lụt. Hệ thống chính quyền các cấp chịu trách nhiệm phân bổ nguồn lực xã hội thu được đến đúng đối tượng, kịp thời dưới sự giám sát của hệ thống Mặt trận từ Trung ương tới cấp xã. Dù nơi này nơi kia đã xảy ra những tiêu cực, trục lợi hoặc chưa tròn trách nhiệm của một vài cá nhân cán bộ, công chức song đó chỉ là “con sâu làm rầu nồi canh”. Cách làm từ thiện thông qua hệ thống tổ chức vẫn là giải pháp an toàn và hiệu quả nhất. Mỗi cá nhân hảo tâm trước hết hãy đặt niềm tin đúng chỗ. Bên cạnh đó hệ thống MTTQ, chính quyền các cấp cũng cần có cách làm hiệu quả, quản lí chặt chẽ, phù hợp hơn để cho nguồn lực truyền thống “chảy đúng” và “chảy mãi”./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 21 tháng 10 năm 2020