Cộng trí tuệ           Tôi từng chứng kiến một câu chuyện học hành, trưởng thành của hai đưa trẻ, con hai anh bạn cùng cơ quan. Anh H, thủ trưởng cơ quan, anh L là trợ lí, mỗi người có một đứa con trai và chúng cùng học với nhau từ lớp 7 đến lớp 9, lực học sàn sàn nhau mức trên tiên tiến nhưng chưa đạt giỏi. Đến năm chuyển cấp, hai đứa đã sang hai ngã rẽ. Với học lực như vậy nhưng hai đưa vẫn quyết thi vào một trường danh tiếng ở trung tâm Thủ đô. Tất nhiên chúng không thể đỗ vì đó là nơi thi thố của những học sinh xuất sắc. Tuy nhiên, bằng mối quan hệ, anh H vẫn lo cho con vào được ngôi trường đó, còn con anh L vào một trường khác cũng khá, ở quận Tây Hồ. Do học lực đuối, không theo kịp bạn bè, con anh H bị trượt ngay năm học đầu rồi chán nản định bỏ học. Cuối cùng anh đã phải cho con chuyển sang trường khác. Con anh L dù học ở trường ít danh tiếng nhưng cháu nỗ lực, trở thành học sinh giỏi. Đến nay, cháu học xong đại học và vào làm tại một ngân hàng lớn. Còn con anh H phải học dạng liên thông từ cao đẳng rồi mới có được tấm bằng đại học… Thực tiễn đã chứng minh một điều, người ta có thể cho nhau nhiều thứ nhưng không thể cho nhau trí tuệ. Những ngày qua câu chuyện cộng điểm ưu tiên nóng trên báo chí và mạng xã hội. Sự bất cập của chính sách cộng điểm ưu tiên khiến nhiều sinh viên giỏi, thi đạt 28-30 điểm mà không thể vào trường đại học theo nguyện vọng 1. Sự bất cập đó được sửa chữa bằng một quy chế tuyển sinh mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo, theo đó từ năm 2023, thí sinh đạt 22,5 điểm trở lên khi xét tuyển đại học không được cộng tối đa điểm ưu tiên; đạt 30 điểm sẽ không được cộng. Quy định này lại gây nhiều băn khoăn cho các em học sinh, khi chỉ vì đạt được điểm cao mà bị giảm điểm cộng ưu tiên… Tóm lại dù sửa bất cập cũ nhưng lại sinh những bất cập mới vì dù sao điểm số thi cử vẫn được cộng thêm. Ta đều biết, thi cử, tuyển sinh là để những học sinh có lực học tương đương vào những môi trường đào tạo phù hợp, vừa phát huy được năng lực của học sinh, vừa tạo được sự thi đua, cạnh tranh tốt nhất. Cho em A lực học khá vài điểm để lên cùng lớp với em B vốn có học lực giỏi chưa hẳn đã là một việc làm nhân văn, tốt đẹp. Biết đâu em A vì đuối sức, thua kém những bạn cùng trang lứa sẽ sinh tiêu cực… lúc đó sự ưu ái của chính sách vô tình đã hại các em, tương tự câu chuyện hai đứa trẻ con hai anh bạn tôi kể trên? Đã đến lúc cần xem xét lại chính sách cộng điểm ưu tiên trong thi cử nhiều năm qua. Vẫn rất cần ưu tiên các em học sinh vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện mọi mặt đang còn nhiều khó khăn, song cần một cách làm khác chứ không thể cộng thêm “điểm trí tuệ”. Có chuyên gia đã đề xuất, mỗi trường nên dành một tỉ lệ nhất định số lượng tuyển sinh và một số lớp nhất định cho lượng học sinh ưu tiên để các em có năng lực tương đồng (qua điểm thi) cùng vào một môi trường phù hợp./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi 28/6/2022

Ai cũng đặc thù, số ít còn lại sẽ là "đặc thù vì không có đặc thù"

 

Phổ cập đặc thù Ác-si-mét (Archimedes) có câu nói nổi tiếng: “Hãy cho tôi một điểm tựa, tôi sẽ nâng cả Trái Đất lên”. Hồi còn ở đơn vị quân đội tôi cũng rất ấn tượng với câu cửa miệng của một vị tiểu đoàn trưởng: “Tôi chẳng cần ai hỗ trợ. Tôi chỉ cần một cơ chế”! Từ cơ chế được nhắc ở đây là một quy định riêng, đặc thù để cán bộ “rộng tay” xử lí các vấn đề. Thế rồi chẳng cần trên cho phép, vị cán bộ này tự đặt ra một cơ chế cho phép các đại đội tăng gia sản xuất bằng hình thức “nghỉ tranh thủ”. Theo đó, cán bộ cho chiến sĩ nghỉ ít ngày về quê “tăng gia” rồi lên nộp “sản lượng” bằng tiền cho đơn vị để đưa vào quỹ tăng gia. Vụ việc vỡ lở, vị cán bộ đó bị xử lí kỉ luật. Cơ chế đặc thù phục vụ phát triển kinh tế xã hội những năm qua được nhiều địa phương quan tâm và như tạo ra “xu hướng”. Tại kì họp thứ hai, Quốc hội khóa XV đã thảo luận trực tuyến về Dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển của 4 địa phương (Hải Phòng, Nghệ An, Thanh Hóa, Thừa Thiên Huế). Còn tại kì họp thứ ba vừa diễn ra, Quốc hội đã nghe Tờ trình về dự thảo Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Khánh Hòa. Trước đó nhiều địa phương như Hà Nội, Cần Thơ, TP Hồ Chí Minh… đã có cơ chế đặc thù. Hà Nội còn có riêng một Bộ Luật mang tên Thủ đô. Quốc hội thông qua cơ chế đặc thù cho tỉnh Khánh Hòa Việc nghiên cứu, ban hành một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển một số địa phương nhằm góp phần tạo thuận lợi trong thu hút nguồn lực đầu tư, tăng tính đột phá về cơ chế, chính sách; thúc đẩy phát triển, tạo sự lan tỏa vùng, miền là chủ trương đúng đắn, khắc phục tình trạng “cào bằng” cơ chế, chính sách để có thể phát huy cao nhất thế mạnh của từng địa phương, từng lĩnh vực. Tuy nhiên mức độ đặc thù như thế nào, đến mức nào thì cần có cơ chế riêng lại khá định tính, nó phụ thuộc vào tài thuyết trình của những bản báo cáo. Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa XIII tháng 4 vừa qua, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nêu rõ, mỗi vùng trên cả nước đều có những đặc điểm, tiềm năng, lợi thế cũng như khó khăn, thách thức mang tính đặc thù riêng. Để phát huy được tiềm năng, lợi thế của mỗi vùng và cả nước, bên cạnh những chủ trương, chính sách phát triển chung cho cả nước cũng cần phải có các chủ trương, chính sách phát triển cụ thể, sát hợp, phù hợp với từng vùng. Tuy nhiên, Tổng bí thư cũng nhắc nhở: “Khắc phục tình trạng tỉnh nào cũng xin cơ chế, chính sách đặc thù, ưu đãi riêng, không phù hợp với những nguyên tắc chung cơ bản của kinh tế thị trường là thống nhất và bình đẳng”. Khi ban hành chính sách, cơ chế đặc thù riêng thường đồng nghĩa quy định đó không có trong quy định hoặc không được pháp luật cho phép thực hiện. Quá nhiều cơ chế đặc thù sẽ dần vô hiệu hóa pháp luật ở một số bộ phận, địa phương, lĩnh vực... tạo nên sự bất bình đẳng trong cạnh tranh phát triển. Khi quá nhiều địa phương “đặc thù” thì số ít địa phương khác sẽ trở nên “đặc thù” vì không được hưởng chính sách đặc thù!/. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi 6/2022

Cái tên đáng giá

 

Tuổi vàng và tên vàng Ta đã biết, tuổi vàng là cách gọi phổ thông, là đơn vị đo độ tinh khiết của vàng. Với quy ước vàng 10 tuổi là vàng tinh khiết 99,99%. Giá trị vàng phụ thuộc vào tuổi và do đó giá trị giao dịch trên thị trường cũng phụ thuộc vào tuổi của nó. Đó là quy luật chung trên thị trường cả trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, trên thị trường vàng Việt Nam lại có sự khác biệt, giá trị của vàng còn phụ thuộc vào tên của nó. Cái tên SJC là “ngôi sao” đang thống lĩnh về giá cả trên thị trường. Cùng là vàng 4 số chín nhưng vàng SJC luôn có giá bán cao hơn các loại vàng “vô danh tiểu tốt” khác hàng chục triệu đồng/lượng. Ví dụ vào thời điểm giá vàng tăng cao, cùng là vàng 99,99 mang thương hiệu SJC có giá 69,3 triệu đồng/lượng, trong khi đó mua 1 lượng vàng nhẫn chỉ phải trả 56,75 triệu đồng/lượng. Ngày 13/6 tại thị trường TP Hồ Chí Minh giá vàng SJC là 69 triệu đồng/lượng, trong khi vàng PNJ chỉ là 54 triệu đồng/lượng (bán ra). Vậy điều gì làm nên tên tuổi “ông” vàng SJC? Vào giai đoạn năm 2011-2012 kinh tế vĩ mô Việt Nam chao đảo, lạm phát tăng cao vì nhiều lí do như chính sách tài khóa, tiền tệ mở rộng, doanh nghiệp nhà nước đầu tư tràn lan, thiếu hiệu quả... Trong bối cảnh ấy, người dân đổ xô đi mua vàng để giữ tài sản, tình trạng các cơn sốt giá vàng thường xuyên xảy ra, thị trường vàng có nhiều bất ổn, nguồn ngoại tệ chảy ra nước ngoài để nhập khẩu vàng. Khi đó vàng thế giới trên dưới 1.600USD/ounce và giá vàng trong nước lúc đó khoảng 30-35 triệu đồng/lượng. Bởi vậy Chính phủ đã ban hành Nghị định 24/2012/NĐ-CP nhằm mục tiêu là Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng; độc quyền nhập khẩu, xuất khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng và sử dụng thương hiệu vàng miếng SJC là thương hiệu vàng của Nhà nước. Có thể thấy, Nghị định 24 đã thực hiện tốt sứ mệnh của mình trong bối cảnh đó. Những năm gần đây kinh tế vĩ mô Việt Nam đã được duy trì ổn định bền vững, đà tăng trưởng đạt khá, lạm phát được kiềm chế luôn dưới 4%, các chính sách tài khóa, tiền tệ được điều hành phù hợp… đã tạo niềm tin của người dân, doanh nghiệp trong nước, được nhiều tổ chức tài chính, kinh tế thế giới đánh giá cao. Những lí do khi ban hành Nghị định 24 nay đã không còn, tuy nhiên việc duy trì Nghị định đã tao ra sự méo mó trên thị trường vàng, đó là chênh lệch giữa “ông vàng độc quyền” với các loại vàng khác. Hiện nay giá vàng thế giới khoảng trên 1.800 ounce/USD (chỉ cao hơn 200USD/ounce so với 10 năm trước nhưng giá vàng trong nước đã tăng gấp đôi khi đó (gần 70 triệu đồng/lượng). Nhiều chuyên gia cho rằng, theo quy định hiện hành như Luật Ngân hàng nhà nước Việt Nam, Pháp lệnh Quản lý ngoại hối… thì Ngân hàng Nhà nước là cơ quan quản lí nhà nước, không phải là doanh nghiệp nên việc giao sản xuất vàng miếng tại Nghị định 24 là không còn phù hợp vì vàng miếng cũng là hàng hóa. Trước những bất cập, bất ổn thị trường vàng, nhiều đại biểu Quốc hội đã nêu ý kiến băn khoăn về vấn đề này. Đã đến lúc Ngân hàng Nhà nước cần sớm sửa đổi Nghị định 24/2012/NĐ-CP hoặc ban hành một nghị định mới thay thế, để cho giá trị của vàng được đo bằng tuổi chứ không vì một cái tên./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngafy15/6/2022

Thước đo phẩm giá những người thầy

 

Sách “chức năng”, thực phẩm “tham khảo”           Nói như tít bài này sẽ có người cho rằng tác giả đã nhầm lẫn, lẽ ra phải nói “sách tham khảo” và “thực phẩm chức năng” mới chuẩn. Tuy nhiên khi báo chí xôn xao vụ bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương kê đơn thuốc với tiền thuốc chỉ 400 nghìn nhưng tiền thực phẩm chức năng “kèm theo” lại hết 4,8 triệu đồng, tôi chợt nghĩ giữa sách tham khảo cho học sinh và thực phẩm chức năng cho người bệnh có sự tương đồng. Thị trường sách tham khảo nhiều năm qua nở rộ với vô vàn chủng loại, từ cấp tiểu học đến trung học phổ thông, lớp nào cũng có những cuốn sách tham khảo cho nhiều môn học, trọng tâm là Toán và Tiếng Việt. Dù chỉ là sách tham khảo nhưng nó lại có giá không rẻ và luôn đắt hơn cuốn sách chính thức. Tuy là sách tham khảo nhưng chỉ cần được giáo viên “gợi ý” hoặc nhà trường cung ứng giúp đại lí thì đa số phụ huynh không thể tiếc tiền vì tương lai con em. Nhiều phụ huynh từng phàn nàn rằng sách tham khảo mua về cả đống nhưng con em hầu như không đụng đến bởi bài vở thầy cô cho về hằng ngày làm đã đủ, chẳng còn thời gian để… “tham khảo”. Tại kì họp lần thứ 3 đang diễn ra có đại biểu Quốc hội đã cho rằng, sách tham khảo chỉ nên dùng cho giáo viên. Cũng như vậy, thực phẩm chức năng tuy không có chức năng chữa bệnh nhưng khi được bác sĩ “chỉ định”, kê toa chẳng lẽ người ta lại tiếc tiền vì sức khỏe thân nhân của mình? Một đơn thuốc kèm TPCN của Bệnh viện Da liễu TW Từ lâu dư luận đã xầm xì rằng các nhà thuốc quanh khu vực bệnh viện đều nắm vững bác sĩ phụ trách các khoa, nếu người bệnh mang đơn thuốc ra mua thì nhà thuốc luôn “biết ơn” người có chữ kí trong đơn với một khoản “hoa hồng”. Không biết thực hư thế nào nhưng tôi từng nhận được một hóa đơn mua thuốc hơn hai triệu đồng khi đưa người thân khám trái tuyến tại một bệnh viện lớn ở quận Ba Đình (Hà Nội). Theo thói quen khi mua thuốc về tôi thường tra trên mạng xem dược chất, tác dụng, hướng dẫn sử dụng… từng loại thuốc, khi đó mới biết là trong đơn 8 loại mua về thì có 2 loại là thuốc bổ và thực phẩm chức năng nhưng giá 2 loại này chiếm hơn ba phần tư số tiền trong hóa đơn. Kể từ đó mỗi khi đưa người thân đi khám bệnh nếu được kê đơn tôi thường tra cứu trước khi mua thuốc để lược bớt những loại “không phải là thuốc” trong khi điều kiện kinh tế chưa cho phép. Giáo viên gợi ý mua sách tham khảo hay bác sĩ quan tâm đưa thêm thực phẩm chức năng, thuốc bổ vào đơn thuốc… lẽ thường cũng là muốn tốt cho học sinh, tốt cho người bệnh. Tuy nhiên nếu đúng là giáo viên được hưởng % tiền phát hành sách giáo khoa, sách tham khảo; bác sĩ được hưởng hoa hồng từ những đơn thuốc thì nó lại là chuyện hoàn toàn khác, đó là vấn đề nhân cách của những người được xã hội tôn trọng gọi là thầy. Với phụ huynh học sinh có lẽ cũng nên coi sách tham khảo là một loại “sách chức năng” mà chức năng chính có khi chỉ là làm cho đầy đủ giá sách. Còn với người bệnh cũng cần trở thành những “bệnh nhân thông thái” nhận diện đơn thuốc để biết đâu là “thuốc tham khảo” khi mà điều kiện kinh tế chưa thật khá giả./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 9/6/2022

Chính sách chết yểu

 

Vì sao… “lộc thất”? Tàu của ngư dân đóng theo Nghị định 67 được một số ngư dân nói vui rằng đó là những con tàu “lộc thất” (nói lái từ Hán “lục thất”)! Ngày 7/7/2014, Chính phủ ban hành Nghị định số 67/2014/NĐ-CP về một số chính sách phát triển thủy sản, tạo điều kiện thuận lợi cho ngư dân vay vốn đóng tàu công suất lớn, vươn khơi bám biển khai thác thủy sản (KTTS). Chủ trương nhân văn của Chính phủ đã được các ngân hàng thương mại và một số doanh nghiệp nhanh chóng hưởng ứng triển khai thực hiện. Theo quy định tại Nghị định 67, chủ tàu đóng mới hay nâng cấp tàu được vay ngân hàng tối đa 95% tổng giá trị đầu tư đóng mới, nâng cấp, thời hạn vay tới 11 năm và lãi suất chủ tàu phải trả thấp nhất là 1%/năm và cao nhất chỉ là 3%/năm. Đóng mới tàu dịch vụ hậu cần KTTS xa bờ bằng vỏ thép có tổng công suất máy chính 400 CV trở lên chủ tàu được vay vốn ngân hàng thương mại tối đa 95% tổng giá trị đầu tư đóng mới với lãi suất 7%/năm, trong đó chủ tàu trả 1%/năm, ngân sách nhà nước (NSNN) cấp bù 6%/năm. Nếu đóng tàu vỏ gỗ, chủ tàu được vay tối đa 70% tổng giá trị đầu tư đóng mới, với lãi suất 7%/năm, trong đó chủ tàu trả 3%/năm, NSNN cấp bù 4%/năm. Ngoài ra, NSNN hỗ trợ kinh phí mua bảo hiểm cho các tàu KTTS xa bờ, tàu dịch vụ hậu cần KTTS xa bờ là thành viên tổ, đội, HTX KTTS hỗ trợ 100% kinh phí mua bảo hiểm tai nạn thuyền viên mua bảo hiểm thân tàu, trang thiết bị, ngư lưới cụ, mỗi ngư dân còn được hưởng nhiều chính sách ưu đãi về thuế, chi phí đào tạo vận hành tàu vỏ thép, kĩ thuật khai thác, bảo quản sản phẩm v.v. Có thể thấy, đây là một chính sách ưu đãi tuyệt vời dành cho ngư dân, nguồn động lực vật chất và tinh thần cho họ nỗ lực ra khơi bám biển làm giàu và góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Tuy nhiên, ngay từ đầu đã có những ý kiến khác nhau về chất lượng, giá cả, sự phù hợp… khi triển khai đóng những con tàu cho ngư dân. Mỗi con tàu có giá trị hàng tỉ, thậm chí vài chục tỉ đồng đối với mỗi ngư dân quả là khoản tiền rất lớn. Ngư dân như được một khoản “lộc” trời ban và họ như trở thành những nhà đầu tư lớn. Có vẻ cả nhà quản lí, doanh nghiệp đóng tàu và ngư dân như đã tính được “cua trong lỗ”, rất hào hển và từ đó đơn giản hóa nhiều vấn đề. Vậy là tiền được giải ngân nhanh chóng, doanh nghiệp đóng tàu là người trước tiên “hưởng lộc”. Những con tàu đóng mới bằng vỏ thép Trung Quốc bị thay thế bằng vỏ thép Hàn Quốc/Nhật Bản (với giải thích có giá trị tương đương!?), những cỗ máy trôi nổi, không thương hiệu bị dư luận phản ánh bức xúc rồi cũng chìm vào im lặng. Tàu vỏ thép đóng mới trị giá từ 14 tỷ đến 20 tỷ đồng/chiếc đang chờ... mục nát. Ảnh: VOV Chỉ sau chưa đầy 3 năm, vào năm 2017 một số ngư dân Bình đã phải tính tới khả năng khởi kiện nhà sản xuất ra tòa do gánh chịu tổn thất quá lớn từ tình trạng hư hỏng, kém chất lượng của những con tàu 67 vừa đóng. Và nay, sau 8 năm triển khai có thể thấy rõ việc thực hiện một Nghị định tốt đẹp, nhân văn đã rất… không thành công! Tàu hầu hết đang rỉ mục nằm bờ, ngư dân trở thành những con nợ lớn và nhiều ngân hàng phát sinh những khoản nợ xấu. Việc tháo gỡ khó khăn cho những “con nợ 67” là rất cần kíp song một việc cũng cần kíp, rất quan trọng khác là phải chỉ rõ danh tính, địa chỉ của những người có trách nhiệm trong hệ thống công quyền khi triển khai Nghị định 67 của Chính phủ./. Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 1/6/2022 Đinh Hoàng

Bất cập luật pháp

 

Nhà trên không trung! Nói như vậy sẽ chẳng ai tin vì hiện nay người ta chưa xây được nhà trên không trung. Ai cũng biết, muốn xây một căn nhà thì cần có đất. Cá nhân muốn xây và sở hữu căn nhà thì cần có quyền sử dụng đất ở. Tuy nhiên, người sở hữu căn nhà chung cư của ta có triển vọng sẽ chỉ được sở hữu căn nhà trên không trung vì không có quyền sở hữu đất ở! Trong đề cương Luật Nhà ở (sửa đổi) Bộ Xây dựng đề xuất cấp sổ hồng cho căn hộ chung cư sẽ có thời hạn từ 50 - 70 năm thay vì thời hạn lâu dài như hiện nay. Đề xuất này khiến rất nhiều người dân sinh sống tại các khu chung cư hoặc có nhu cầu mua căn hộ hoang mang bởi sau 50 - 70 năm họ sẽ phải “ra đường”. Đề xuất trên có lẽ vừa xuất phát từ thực tiễn, vừa căn cứ vào pháp luật khác liên quan. Thực tiễn đang hiển hiện với hàng nghìn căn chung cư cũ nát “chờ sập” mà không thể cải tạo hay xây mới vì nhiều vướng mắc. Với quy định thời hạn như trên, cơ quan quản lí muốn không tái diễn tình trạng hàng vạn căn chung cư sập xệ tại đô thị trong tương lai. Khi đó không còn tranh chấp trong việc cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ. Quy định thời hạn sẽ dễ cho nhà quản lí thu hồi, xây dựng lại chung cư hết thời hạn sử dụng. Còn tại Điều 126 Luật Đất đai năm 2013 quy định, thời hạn giao đất, cho thuê đất đối với tổ chức thực hiện dự án được xem xét quyết định trên cơ sở dự án đầu tư hoặc đơn xin giao đất, thuê đất nhưng không quá 50 năm và không quá 70 năm (đối với dự án lớn thu hồi vốn chậm hoặc đầu tư tại địa bàn kinh tế khó khăn). Chiểu theo điều luật này thì căn chung cư là nhà ở nhưng lại không có “đất ở” bởi đây là đất thuê có thời hạn. Giá một căn chung cư tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh hiện có nơi còn đắt hơn mua đất xây nhà trong cùng khu vực, tuy nhiên người mua chung cư lại không được sở hữu đất đai lâu dài như nhà ở cá nhân. Thực tế thì họ đã phải bỏ tiền ra để mua quyền sử dụng đất thông qua chủ đầu tư và đất đó cũng là đất ở. Người ta không thể bỏ tiền ra để chỉ mua “khối bê tông” trên không trung! Vấn đề cốt yếu đặt ra là sự công bằng giữa căn hộ chung cư và căn hộ không phải là chung cư. Chung cư cần có thời hạn để bảo đảm an toàn nhưng sao phải là 50 năm? Quá thời hạn đó mà căn nhà vẫn tốt, vẫn an toàn thì sao? Còn căn hộ cá nhân xây dựng liệu có cần quy định thời hạn để bảo đảm an toàn hay không? Tuổi thọ mỗi căn hộ phụ thuộc vào thiết kế kiến trúc, kĩ thuật, chất lượng thi công xây dựng và quá trình khai thác sử dụng của con người. Quy định thời hạn sử dụng phải căn cứ vào các yếu tố đó chứ không phải vì tên công trình là chung cư hay nhà ở riêng lẻ. Và cuối cùng, mỗi người sở hữu một căn nhà ở (chung cư hay nhà riêng lẻ) không thể tách rời quyền sở hữu đất đai. Xây dựng pháp luật phải hướng tới sự công bằng và văn minh chứ không chỉ để… dễ quản lí./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 25/5/2022

Vì học sinh hay lợi nhuận?

 

Để các em được xài sang!? Khi sự việc những “hạt sạn” trong một số bộ sách giáo khoa (SGK) như đã bị quên lãng thì mới đây NXB giáo dục công bố giá một số bộ SGK các lớp 3, 7, 10 theo chương trình mới áp dụng cho năm học 2022-2023 dư luận lại một lần xôn xao. Lần này sự bức xúc không phải vì “chất” mà là giá của các bộ SGK. Nhiều chuyên gia cho rằng, giá các bộ sách mới được công bố cao hơn “đáng kể” so với sách cũ cùng loại. So sánh một cách cơ học với SGK hiện hành thì mức giá SGK mới cao hơn nhiều lần. Cụ thể, nếu bộ SGK lớp 3 hiện hành (chưa bao gồm sách ngoại ngữ) chỉ khoảng 60.000 đồng/bộ thì giá SGK mới công bố gần 210.000 đồng/bộ. Tương tự, giá bộ SGK lớp 7 hiện hành (chưa bao gồm sách ngoại ngữ) có giá bìa gần 120.000 đồng/bộ thì bộ SGK mới (cũng chưa bao gồm sách tiếng Anh) gần 210.000 - 255.000 đồng/bộ. Hoặc SGK lớp 10 hiện hành với 13 môn học giá 164.000 đồng/bộ. Bộ sách mới chưa tính môn ngoại ngữ đã khoảng trên dưới 300.000 đồng/bộ. Lí giải sách mới giá tăng lên, Nhà xuất bản Giáo dục giải thích là bởi “giấy tốt, chống lóa, in đẹp, nhiều hình ảnh”. Vậy, có thể hiểu học sinh phải chi thêm hàng trăm nghìn đồng mua bộ sách giá gấp 2-3 lần chủ yếu là để “xài sang”, còn chất lượng nội dung - thứ quan trọng nhất thì không ai khẳng định có hơn hay không. Một điều nữa, Nhà xuất bản không “quên” xuất bản thêm các bộ vở bài tập để ác em làm bài trực tiếp trên đó, chắc cũng cần tiêu chí “giấy tốt, chống lóa, in đẹp, nhiều hình ảnh”!? Dù là những loại vở không bắt buộc nhưng rồi các vở bài tập cũng sẽ hội đủ trong cặp sách của các em! Đảng, Nhà nước ta luôn chủ trương thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Các cấp, ngành cũng hưởng ứng bằng nhiều kế hoạch, chương trình, mục tiêu thường xuyên với quyết tâm cao. Tuy nhiên hành động, việc làm nhằm thực hiện được mục tiêu thực hành tiết kiệm, chống lãng phí lại chưa được cụ thể hoá được bao nhiêu. Chỉ đơn cử ngành giáo dục, mỗi năm phụ huynh học sinh phải chi ra ước chừng hàng nghìn tỉ đồng (từ năm 2018 có đại biểu Quốc hội đã đưa ra con số 1.000 tỉ đồng) để mua SGK mới. Ý kiến một số chuyên gia, đại biểu Quốc hội đề xuất sử dụng ổn định SGK trong một số năm luôn bị chìm trong im lặng. Những bộ SGK liên tục được điều chỉnh, thay đổi cần phải in mới với các lí do thường cũng… rất thuyết phục! Tăng thêm dăm bảy chục nghìn cho một cuốn sách là chẳng đáng kể với các gia đình học sinh nơi thành phố, điạ phương kinh tế khá giả. Tuy nhiên phần đông các em học sinh nơi vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo thì lại là vấn đề không nhỏ mà đây lại là những địa bàn cần quan tâm ưu tiên, hỗ trợ. Cho các em học sinh được “xài sang” bằng những bộ sách vở đẹp cũng là điều đáng quý, song nhiều phụ huynh hoàn cảnh khó khăn có lẽ chưa mong muốn điều đó và họ cũng khó mà chạy theo “lòng tốt” của Nhà xuất bản!./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 11/5/2022

Bao giờ Hà Nội xứng tầm thanh lịch, văn minh?

 

“Ăn vặt”… vỉa hè Một buổi tối đi qua đường Thanh Niên (thuộc quận Ba Đình, TP Hà Nội) tôi thấy hai bà (có lẽ là kinh doanh quà vặt) đang xua đuổi nhóm mấy người nước ngoài (tôi đoán vậy vì họ có màu da trắng, tóc vàng) buộc rời khỏi vị trí ghế đá ven hồ Tây. Do ngôn ngữ bất đồng nên các vị khách ngoại quốc cứ ngớ ra, không hiểu vì sao lại bị xua đuổi dù chẳng có lỗi gì! May có một thanh niên trẻ biết tiếng Anh xen vào giải thích, mấy vị “khách quý” mới há hốc miệng rồi lắc đầu, nhún vai bỏ đi. Có lẽ họ đã hiểu được rằng, vỉa hè là “lãnh địa” của mấy bà bán quà vặt, muốn ngồi thì phải chi tiền mua hàng! Cách đây đã hơn hai chục năm tôi từng rơi vào tình huống như mấy vị khách nước ngoài trên khi đưa mấy đứa con ra hóng mát trên đường Thanh Niên. Lúc đó chưa có ghế đá, không biết có ai trải sẵn những manh chiếu cũ trên hè đường, mấy đứa con tôi vô tư “an tọa” rồi mở bim bim ra ăn. Chưa đầy 5 phút đã có một bà trung niên béo mập ra yêu cầu nộp tiền ngồi chiếu! Sau hồi tranh cãi, không muốn phiền phức, tôi đành trả tiền cho cho xong rồi đưa mấy đứa con về nhà trong lòng đầy ấm ức. Đường Thanh Niên cách Lăng Bác, Phủ Chủ tịch, các cơ quan Trung ương… chưa đầy 1km. Đây có thể nói là trung tâm của trung tâm Thủ đô nghìn năm văn hiến, Thành phố vì hoà bình mà khách nước ngoài khi tới thường ưu tiên ghé thăm. Vậy mà hành vi thiếu văn hoá như đang được “bảo tồn” đã tới hàng chục năm! Có người đã từng đặt tên cho vỉa hè Hà Nội là nơi “ăn vặt” hàm ý cả nghĩa đen và nghĩa bóng. Nghĩa đen là nơi người ta chiếm dụng để kinh doanh nhỏ như bán quà sáng, hàng ăn phổ biến như phở, bún, trà lá…; nghĩa thâm ý sâu xa là sự đồng lõa của người quản lí địa bàn cho phép những sai phạm tồn tại để nhận được chút lợi ích từ những chủ nhân vi phạm. Cách đây gần 10 năm, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 4641/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch phát triển văn hoá thành phố Hà Nội đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, mục tiêu đầu tiên đã nêu: “Xây dựng văn hóa Hà Nội xứng tầm với vị thế là Thủ đô của đất nước, trung tâm văn hóa hàng đầu của khu vực, tiêu biểu về lối sống và phong cách ứng xử văn hóa, vừa tiên tiến, hiện đại, phong phú, đa dạng về bản sắc dân tộc... Cách đây gần 5 năm Hà Nội ban hành tiếp một quyết định về quy tắc ứng xử nơi công cộng với mục đích “Từng bước xây dựng, hình thành những chuẩn mực văn hóa nhằm điều chỉnh lời nói, thái độ, hành vi của cá nhân, tổ chức nơi công cộng trên địa bàn thành phố Hà Nội, xây dựng thành phố văn minh, hiện đại; Góp phần giữ gìn và phát triển truyền thống văn hóa tốt đẹp của Thủ đô và đất nước, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Rất nhiều quy định, giải pháp cùng quyết tâm của nhiều cấp, nhiều ngành đã và đang được thực hiện suốt nhiều năm qua. Tuy nhiên, có lẽ chưa có giải pháp xoá bỏ tệ “ăn vặt” vỉa hè nên mục tiêu để có một Thủ đô văn minh, thanh lịch sẽ vẫn chỉ là câu chuyện của thì… tương lai!./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 7/5/2022

Quản lí Nhà nước và kinh tế

 

Biển số xe hay biển số người? Bộ Công an vừa ban hành dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm cấp quyền lựa chọn sử dụng biển số ô tô thông qua đấu giá để lấy ý kiến, đã và đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của người dân và giới chuyên gia. Theo đó, một số biển số đẹp sẽ được đưa ra đấu giá trực tuyến công khai. Khi đã đấu giá thành công, chủ phương tiện được quyền giữ lại biển số ngay cả khi bán xe và dùng để đăng kí cho một xe khác mang tên mình. Lâu nay chuyện “biển số đẹp” luôn “rơi” vào người giàu hoặc có mối quan hệ quyền chức khiến dư luận nghi ngờ khuất tất đằng sau việc cấp biển số phương tiện giao thông, dù được biết việc cấp thực hiện ngẫu nhiên, khách quan. Nếu thực hiện theo chủ trương này, các biển số đặc biệt (được cho là đẹp) sẽ được giữ lại và đấu giá công khai. Thực hiện như vậy sẽ là “một mũi tên trúng hai đích”: Hạn chế tiêu cực trong cấp biển số phương tiện; tạo nguồn thu cho ngân sách từ việc đấu giá. Tuy nhiên, việc sở hữu biển số xe "đi theo người" chứ không phải "đi theo xe" như cách quản lí biển kiểm soát hiện tại cũng sẽ xảy ra những tình huống cần lường trước và tính toàn kĩ. Bởi, khi thay đổi địa chỉ nơi thường trú khác tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, người trúng đấu giá cũng không phải nộp lại biển số. Vậy giả sử nếu người ở Hà Nội, trúng đấu giá biển số, chuyển vào TP Hồ Chí Minh và mua phương tiện tại đây và quyết định sử dụng biển đã trúng đấu giá thì ai sẽ cấp quyền gắn biển số cho chiếc xe này? Chẳng lẽ người có phương tiện lại phải ra Hà Nội đăng kí. Mỗi địa phương có kho kí hiệu số riêng (ví dụ Hà Nội từ 29-33, TP Hồ Chí Minh từ 50-59, cùng một số chữ cái). Một tình huống khác, nếu người có biển số xe đẹp nhưng chưa mua xe, người khác biết biển số phương tiện cấp khống đó và tự làm biển giả gắn vào xe của mình, lúc này người chủ sở hữu thật rất có thể gặp rắc rối nếu phương tiện biển giả mạo liên quan vi phạm pháp luật hoặc gây tai nạn... Còn nhiều tình huống phức tạp khác khả năng sẽ xảy ra gây hệ luỵ trong quản lí và dân sinh. Như vậy, dù với mục đích tốt đẹp như kể trên, việc cấp biển số phương tiện giao thông vẫn cần tuân thủ nguyên tắc của pháp luật hiện hành, biển số ô tô, xe máy phải gắn với cấp và sở hữu phương tiện. Việc cấp khống nếu được, chỉ nên trong một thời gian ngắn. Việc cấp và coi biển số phương tiện như là biển số người tuy có thể tạo sự hấp dẫn với người sở hữu và tăng giá trị nhưng dễ tạo tiền lệ cho lĩnh vực khác. Quy định biển số cho phương tiện trước tiên và sau cùng vẫn là nhằm quản lí phương tiện được chặt chẽ, hiệu quả. Mục đích hạn chế tiêu cực và tạo nguồn thu chỉ là thứ yếu, không nên vì đó mà tạo nên những phức tạp và hệ luỵ không mong muốn./. Bài đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 29/4/2022 Đinh Hoàng

Không có bệnh thành tích

 

Vu oan một khái niệm             Lâu nay câu chuyện “bệnh thành tích” luôn được nhiều người nhắc tới. Vậy thực sự có một “căn bệnh” mang tên thành tích hay không? Thành tích có thể được hiểu, khi một chương trình, kế hoạch, mục tiêu, chỉ tiêu, định mức… do một cá nhân, một tổ chức đề ra, bằng sự phấn đấu, nỗ lực trong hoạt động thực tiễn đạt hoặc vượt mức, khi đó ta có thành tích đích thực. Còn theo từ điển tiếng Việt thì khái niệm này khá đơn giản, đó là “kết quả tốt đẹp do nỗ lực mà đạt được”. Như vậy, thành tích không phải một căn bệnh. Kết quả một quá trình hoạt động thành công chính là là động lực của sự phát triển. Lịch sử phát triển của loài người chính là quá trình con người lập nên những thành tích khắc chế tự nhiên và xã hội để vươn lên. Nói “bệnh thành tích” là ta đang vu oan một khái niệm tốt đẹp! Nói cách khác, nếu gọi căn bệnh thì đó phải là “bệnh giả thành tích”. Những ngày qua Hà Nội xôn xao câu chuyện giáo viên “vận động” học sinh học lực yếu không đăng kí dự thi vào lớp 10 hoặc xin chuyển trường. Cách hành xử này chẳng khác những “đòn chí mạng” đánh vào tâm lí, tình cảm của những học sinh đang ngưỡng tuổi chưa trưởng thành, gây hoang mang, xáo trộn tâm tư của phụ huynh. Căn nguyên của việc này rất có thể chỉ vì thành tích của trường, của lớp trong kì thi, khi kết thúc năm học. Nếu do các học sinh yếu kém được “loại bỏ” mà thành tích thi cử, thành tích tổng kết năm học cao lên, đó chỉ là “giả thành tích”. Ngành giáo dục chỉ có thành tích thực sự nếu nỗ lực đưa được số học sinh yếu kém vươn lên trở thành học sinh trung bình, khá, giỏi. Thành tích giả có lợi cho ai, thiệt hại cho ai? Có thể khẳng định, học sinh và phụ huynh không lợi lộc gì với thành tích giả. Học sinh chỉ cần một môi trường học tập lành mạnh cùng những thầy cô tâm huyết, hết lòng vì sự học của học sinh. “Tấm huân chương” thành tích chỉ được gắn lên ngực của một số cá nhân. Đó là giáo viên bộ môn, là chủ nhiệm lớp học, là hiệu trưởng, hiệu phó mỗi nhà trường... “Huân chương thành tích” luôn là một thành tố quan trọng, đôi khi mang tính quyết định trong việc xét thưởng danh hiệu, nâng lương, nâng ngạch, bổ nhiệm... Như vậy, chỉ có việc lạm dụng, trục lợi từ thành tích giả chứ không thể có “căn bệnh thành tích”. Cần chỉ rõ bản chất của vấn đề mới có thể khắc chế được “căn bệnh nan y” không chỉ có trong ngành giáo dục, đó là trục lợi từ những thứ giả tạo! Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 23/4/2022

Chuyện dạy và học Lịch sử

 

Nền tảng sức mạnh dân tộc Mỗi chúng ta có tình yêu gia đình, dòng tộc bởi đó là nguồn cội sinh thành, dưỡng dục, yêu thương để ta thành người. Một gia đình nếu các thế hệ yêu thương, đùm bọc, hạnh phúc, thế hệ sau sẽ trân trọng, tự hào và noi gương cha anh. Truyền thống vẻ vang của tiên tổ luôn là niềm tự hào để thế hệ sau có được động lực phấn đấu trong xây dựng cuộc sống hiện tại. Người Việt ta có truyền thống vô cùng quý báu, đó là lòng yêu nước thương nòi, đoàn kết tạo nên sức mạnh của dân tộc suốt hàng nghìn năm qua. Chính vì vậy, dù là một nước nhỏ nhưng dân tộc ta vẫn kiên trung, giữ được dòng dõi tộc hệ và văn hóa, không bị thôn tính hay đồng hóa. Nền tảng truyền thống yêu nước có được bởi các thế hệ kế tiếp nhau đã truyền dạy, nhắc nhở về lịch sử dựng nước và giữ nước của tổ tiên. Chiến thắng Bạch Đằng Bác Hồ chính là người quan tâm đặc biệt đến việc giáo dục lịch sử cho thế hệ sau. Ngay từ những năm 20 của thế kỉ XX khi còn bôn ba xứ người, Bác đã lấy các đề tài lịch sử như vở kịch “Con rồng tre”, “Lời than vãn của bà Trưng Trắc”... để tuyên truyền thức tỉnh, giác ngộ đồng bào trước áp bức, đô hộ của phong kiến, thực dân. Cuối năm 1941 khi mới về nước, dù bao công việc bộn bề của cách mạng nhưng Người đã tập trung viết tập “Lịch sử nước ta”. Đây là tập diễn ca lịch sử được Bác viết làm tài liệu học tập cho cán bộ trong các lớp huấn luyện ở chiến khu Việt Bắc và được phổ biến rộng rãi trong Nhân dân nhằm giáo dục, phát huy lòng yêu nước, yêu truyền thống lịch sử vẻ vang của dân tộc, góp phần chuẩn bị cho Cách mạng tháng Tám năm 1945. Tầm quan trọng của việc này được Bác nhắc trong hai câu: Dân ta phải biết sử ta/ Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam. Môn Lịch sử và giáo dục lịch sử truyền thống quan trọng như vậy nhưng năm học 2022 - 2023, chương trình giáo dục phổ thông mới bắt đầu triển khai ở lớp 10, môn Lịch sử được xếp vào nhóm lựa chọn (không bắt buộc). Nhiều năm qua, dư luận đã lo ngại về thực trạng dạy và học môn Lịch sử, học sinh không thiết tha môn học này. Thực hiện chương trình phổ thông mới khả năng môn Lịch sử sẽ càng đáng lo hơn. Lịch sử dân tộc vô cùng phong phú, tự hào nhưng cách biên soạn tài liệu, cách giảng dạy đã khiến nó trở nên nhàm chán, không cuốn hút học sinh. Sẽ ra sao nếu thế hệ trẻ dù rất nhiều tài năng về các chuyên ngành khoa học, công nghệ nhưng lại mơ hồ về lịch sử truyền thống dân tộc? Những tài năng nhưng không có niềm tự hào dân tộc, không hiểu gốc gác tổ tiên giống nòi cùng với sự tác động của các thế lực xấu tuyên truyền lôi kéo, đến một lúc nào đó có thể chính họ sẽ đòi viết lại lịch sử cha ông mình. Liên Xô và một số nước XHCN từng xảy ra trào lưu bôi nhọ, xuyên tạc, đòi viết lại lịch sử. Đòn giáng vào niềm tin, gây sự phân tâm trong xã hội, phá hủy nền tảng khối đoàn kết đã đẩy tiến trình tan rã và sụp đổ nhanh chóng của các chế độ nhà nước tại Liên Xô, Đông Âu. Bởi vậy, môn Lịch sử không thể coi là môn học không quan trọng trong sự nghiệp trồng người./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 19/4/2022

Chính sách bất cập

 

Dùng sai thước đo? Câu chuyện giảm trừ gia cảnh trong khấu trừ thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đã được tranh luận trong nhiều năm qua. Cả mức sàn thu nhập chịu thuế lẫn giá trị tuyệt đối người phụ thuộc được hưởng đều thể hiện sự bất cập khi nó “bất động” nhiều năm. Cùng thời gian, giá trị đồng tiền giảm do lạm phát, mốc tính thuế, mốc giảm trừ gia cảnh cũng giảm đi tương ứng khiến cuộc sống người hưởng lương, người phụ thuộc ngày một khó khăn. Ở phía ngược lại, Nhà nước thu được từ thuế TNCN luôn tăng do sàn tính thuế TNCN chẳng cần điều chỉnh thì nó cũng dần hạ xuống do lạm phát. Chính vì vậy mà mấy năm khó khăn dịch bệnh, thu nhập người lao động giảm nhưng thuế TNCN vẫn tăng đều đặn. Chỉ mới quý đầu của năm nay, số thuế thu nhập cá nhân đã ước đạt 43,3% kế hoạch, tăng tới 20,6%. Tại sao lương 2 năm không tăng, “bão giá” nhiều mặt hàng thiết yếu khiến dân nghèo đi mà thuế TNCN vẫn tăng, nghịch lí này do đâu? Hiện lạm phát mỗi năm khoảng 3,5-4%. Để được điều chỉnh mức tính thuế và mức giảm trừ thuế TNCN thì tổng số lạm phát phải vượt 20% (chẳng rõ căn cứ nào để ấn định phải là 20%?). Dựa vào tiêu chí này nên suốt từ năm 2013 đến nay mới chỉ có 1 lần điều chỉnh mức chịu thuế TNCN từ 9 triệu lên 11 triệu đồng và mức giảm trừ gia cảnh từ 3,5 triệu đồng thêm được 900.000đ. Vậy, lấy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) làm thước đo điều chỉnh mức chịu thuế TNCN và giảm trừ gia cảnh liệu có hợp lí? Hiện nay, người có thu nhập chừng 13-18 triệu, có 1-2 người phụ thuộc thì số tiền đó chỉ đủ trang trải cuộc sống tương đương cách đây 9 năm, khi bắt đầu thực hiện Luật Thuế TNCN. Số tiền này chủ yếu chi cho các mặt hàng sinh hoạt thiết yếu như lương thực thực phẩm, xăng dầu, điện nước, học hành… Những chi phí đó hằng năm luôn có tỉ lệ tăng cao hơn con số lạm phát (bởi rổ hàng hóa tính CPI với 11 nhóm hàng hóa, dịch vụ, nhiều thứ không thiết yếu giá lại giảm đã kéo xuống, như bưu chính viễn thông; đồ uống, thuốc lá; may mặc, mũ nón, giầy dép chẳng hạn). Chỉ đơn giản lấy một ví dụ so sánh, cách đây 9 năm, tại Hà Nội một mớ rau chỉ khoảng 2.000 đồng thì nay đã là 6.000-10.000 đồng. Nếu tính “lạm phát theo mớ rau” thì con số tổng CPI 20% cách xa một trời một vực, bởi nó tăng gần chục lần chứ đâu chỉ mấy chục hay mấy trăm phần trăm? Nhiều chuyên gia cho rằng, lấy CPI làm thước đo điều chỉnh mức tính thuế TNCN, giảm trừ gia cảnh là không phù hợp. Với các quốc gia quản lí được chi tiêu của cá nhân thông qua tài khoản ngân hàng, họ thường lấy chi tiêu thực tế của người phụ thuộc dựa vào hóa đơn để giảm trừ gia cảnh rất chính xác. Với ta chưa thể thực hiện được như vậy song rất cần có cách tính khác, không thể lấy CPI và con số bất biến 20% làm thước đo để điều chỉnh khấu trừ thuế TNCN, giảm trừ gia cảnh. Tại sao không nghiên cứu điều chỉnh mức chịu thuế TNCN, giảm trừ gia cảnh đồng thời với kì điều chỉnh tăng lương? Lương tăng bao nhiêu phần trăm thì điều chỉnh ngay theo con số đó liệu có chuẩn xác và có gì khó khăn?/. Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 9/4/2022 Đinh Hoàng

Bất cập trong xây dựng pháp luật

 

Kĩ thuật và an toàn trong giao thông Vụ tai nạn nổ lốp xe ô tô khiến một Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh tử nạn hiện chưa có kết luận của cơ quan điều tra về nguyên nhân song rất có thể liên quan đến vấn đề kĩ thuật (lốp quá cũ hoặc tái chế). Từ lâu các cơ sở dịch vụ sửa chữa xe nhiều tỉnh phía Nam thường thu gom lốp ô tô mòn cũ về đắp lại thành lốp nhìn như mới và được một số lái xe sử dụng để tiết kiệm chi phí. Do việc đắp lốp bằng gia nhiệt nên khi xe đi trong thời tiết nóng, liên kết giữa lốp cũ và phần đắp mới dễ bị tách ra, kết hợp áp suất hơi lốp tăng lên sẽ dễ dẫn tới nổ lốp. Một vấn đề kĩ thuật và kĩ năng thường liên quan đến các vụ tai nạn xe tại các khu vực đèo dốc dài, cao. Theo quy tắc an toàn khi đi xe trong khu vực đèo dốc thì đi lên ở số nào, khi xuống cũng phải đi số đó. Khi lên dốc cao lái xe thông thường chỉ đi số 2 hoặc 1. Tương tự khi xuống dốc cũng đi số tương ứng, làm như vậy để dùng số, động cơ xe kìm tốc độ. Tuy nhiên, có những lái xe khi xuống dốc tận dụng quán tính cho xe đi tốc độ cao hơn, lúc đó buộc phải rà phanh để hãm bớt tốc độ. Nếu đường dốc dài sẽ dẫn đến phanh bị nóng và nhanh chóng mòn hết lớp gỗ phít má phanh, trơ ra đế thép, lúc đó sẽ xảy ra hiện tượng mất phanh. Trong xây dựng đường giao thông có khái niệm siêu cao khi thiết kế mặt đường những nơi quanh co. Xe lưu thông tại đường cong, lực đẩy ngang có tác dụng làm cho xe bị trượt, lật theo phương ngang, đặc biệt khi chạy ở làn ngoài. Để giảm trị số lực đẩy ngang, người ta thiết kế mặt đường một mái, nghiêng về phía bụng đường cong, lưng đường sẽ cao và bụng đường hạ thấp, đây gọi là mặt đường siêu cao. Điều này dễ nhận thấy tại các đường đua ô tô công thức 1, nếu không thiết kế mặt đường siêu cao, các xe khi vào cua sẽ văng khỏi đường đua. Nhiều yếu tố liên quan trong bảo đảm trật tự an toàn giao thông Xin bàn sâu về kĩ thuật liên quan tới an toàn giao thông bởi tới đây các cơ quan chức năng sẽ trình dự thảo tách Luật Giao thông đường bộ thành hai luật: Luật Bảo đảm trật tự an toàn giao thông và Luật Đường bộ. Luật Đường bộ, dù cắt đi chữ giao thông thì nó vẫn là công trình giao thông, một phần rất quan trọng, không thể thiếu trong bảo đảm an toàn. Khi tách ra thành luật riêng có thể hiểu, Luật Đường bộ sẽ chủ yếu đề cập về xây dựng công trình và kĩ thuật đường bộ. Liệu sau đó có cần xây dựng riêng một Luật Đường thủy, Luật Đường không tương tự Luật Đường bộ và các luật đó có thoát li yếu tố an toàn? Để bảo đảm an toàn giao thông cần các yếu tố không thể tách rời: Quản lí điều hành giao thông; năng lực, ý thức của người tham gia giao thông; các thiết chế kĩ thuật công trình hạ tầng và kĩ thuật phương tiện giao thông. Tính thống nhất, đồng bộ của luật pháp là yêu cầu cơ bản để nó đi vào cuộc sống. Hệ thống luật pháp của ta hiện có tình trạng chồng chéo, gây khó khăn, vướng mắc khi triển khai trong thực tiễn. Liệu có xảy ra tình trạng khập khiễng, bất cập mới khi tách Luật Giao thông đường bộ thành hai luật riêng biệt? Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 6/4/2022 Đinh Hoàng

Nghịch lí

 

Làm thêm giờ và giá của sức lao động Ngày làm 8 giờ, tuần làm 6 ngày là mục tiêu đấu tranh của giai cấp công nhân cách đây hơn một trăm năm. Mục tiêu đó hiện nay người lao động ở hầu khắp các quốc gia đã đạt được, nhiều nơi ngày làm việc chỉ còn 6 tiếng, tuần 5 ngày (khoảng 1.900 giờ mỗi năm). Không ít nước công nghiệp phát triển đang có mục tiêu tiếp tục hạ số giờ và ngày lao động của công nhân dựa vào sự phát triển của khoa học công nghệ và năng suất lao động. Một nghịch lí đang diễn ra với nước ta, đó là cả doanh nghiệp và người lao động (NLĐ) đều “khát khao” được tăng thêm giờ làm vì những mục tiêu khác nhau: Doanh nghiệp cần tăng ca để nâng cao khối lượng sản phẩm, tiến độ sản xuất, tăng lợi nhuận; một bên cần tăng thêm thu nhập để bảo đảm cuộc sống. Công nhân Nhà máy sản xuất giày và phụ liệu Tam Cường (thuộc Công ty TNHH Đỉnh Vàng, Hải Phòng) tập trung đòi quyền lợi tại cửa nhà máy Sự mong mỏi đó đã được phần nào đáp ứng khi ngày 23/3 vừa qua, 100% thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nhất trí thông qua nghị quyết về số giờ làm thêm trong năm. Theo đó, giờ làm thêm mỗi tháng của NLĐ được nâng từ 40 lên tối đa 60 giờ, khống chế 300 giờ/năm. Doanh nghiệp được tăng ca cũng đồng nghĩa không cần tuyển dụng thêm một lực lượng lao động hay đổi mới công nghệ để nâng cao năng suất; không bị áp lực tăng lương cho NLĐ dù mức sống của họ dần trượt xuống (do lạm phát hằng năm) và mức sống đang dưới mức tối thiểu. Với NLĐ hiện mức lương chỉ bằng hoặc dưới mức sống tối thiểu, (có ý kiến cho rằng hiện đang dưới mức sống tối thiểu 15%). Đây là lí do NLĐ luôn mong muốn được tăng ca, làm thêm giờ, thậm chí coi đó như một ưu ái của chủ sử dụng lao động với mình. Thực tiễn đang diễn ra việc công nhân nhảy việc sang nơi có chế độ tăng ca, làm thêm giờ để tăng thêm thu nhập vì đồng lương quá thấp, không bảo đảm cuộc sống vật chất. Với thời lượng 10-12 giờ làm thêm mỗi ngày, NLĐ sẽ không còn thời gian cho những nhu cầu cuộc sống văn hóa, tinh thần khác. So sánh giữa quốc gia NLĐ chỉ cần làm 6 giờ/ngày, 5 ngày/tuần với người làm 11 giờ/ngày (giả sử mức sống tương đương về vật chất) thì đã thấy giá sức lao động cách nhau rất xa (quá rẻ và rất đắt). Trước đây nhiều người tự hào coi ta có thị trường lao động cạnh tranh với giá nhân công rẻ, một lợi thế thu hút đầu tư nước ngoài. Nay ít người nhắc đến chuyện này nhưng đây vẫn đang là thực tế không vui, một trong các nguyên nhân lựa chọn Việt Nam của nhà đầu tư FDI. Thị trường những năm qua có những mặt hàng bất ổn cần quỹ bình ổn để giá cả không tăng quá cao hay giảm quá sâu. Trong nông nghiệp, chuyện giải cứu giá nông sản diễn ra xuân thu nhị kì. Vậy giá của sức lao động trên thị trường của ta có phải là vấn đề đáng quan tâm, cũng cần “giải cứu”? “Lợi ích hài hòa, khó khăn chia sẻ”, đó là mong mỏi được lãnh đạo Đảng, Nhà nước nhiều lần nhắc tới khi làm việc với các doanh nghiệp cả trong nước và FDI. Kì vọng tại diễn đàn Quốc hội, vấn đề này sẽ được quan tâm nhiều như chuyện tranh luận tăng thêm bao nhiêu giờ làm việc mỗi năm của NLĐ trong những năm qua./. Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 30/3/2022 Đinh Hoàng

Pháp luật và đầu tư

 

“Cọc” to sẽ khó bỏ Câu chuyện đấu giá đất tại Thủ Thiêm (TP Hồ Chí Minh) với giá trúng cao ngất ngưởng khiến dư luận “nóng” suốt từ đó đến nay. Rồi sau khi doanh nghiệp bỏ cọc lại nóng lên chuyện xử lí thế nào với hành vi bỏ cọc, (chuyện ngay từ đầu nhiều người đã dự đoán sẽ diễn ra như một kịch bản). Hành vi lũng đoạn, thao túng thị trường bất động sản đã rõ, nhưng xử lí hành chính hay hình sự? Phải chăng pháp luật đang có kẽ hở để người ta trục lợi? Tại Điều 39 của Luật Đấu giá tài sản số 01/2016/QH14 quy định về “Tiền đặt trước và xử lí tiền đặt trước” thì người tham gia đấu giá phải nộp tiền đặt trước. Khoản tiền đặt trước do tổ chức đấu giá tài sản và người có tài sản đấu giá thỏa thuận, nhưng tối thiểu là 5% và tối đa là 20% giá khởi điểm của tài sản đấu giá. Đây phải chăng là một trong những “khe hở” đang bị lợi dụng? Hiện giá khởi điểm của tài sản đấu giá, nhất là đất đai thường dựa vào khung giá đất theo quy định của địa phương và luôn có khoảng cách (thấp hơn), thậm chí thấp hơn nhiều lần so với giá thị trường. Chính vì thế mà những cái “cọc” thường rất “mỏng manh” về giá trị, trong khi nó là chỗ dựa cho một giá trị thực tài sản rất lớn. Những lô đất bị thao túng đấu giá tại Thủ Thiêm Thử làm một con tính ví dụ trong vụ đấu giá đất tại Thủ Thiêm: Công ty TNHH Đầu tư Bất động sản Ngôi Sao Việt tham gia đấu giá với giá khởi điểm cho lô đất là 2.942 tỉ đồng, tiền đặt cọc cho mức giá này là 588,4 tỉ đồng, trúng đấu giá là 24.500 tỉ đồng. Giả sử con số 24.500 tỉ đồng là tương đối sát với giá trị thị trường thực tế thì con số hơn 588 tỉ đồng tiền cọc là rất nhỏ bé so với khối giá trị tài sản này, nó không còn là 20% nữa! Như vậy, tiền đặt cọc dựa vào “giá khởi điểm” chính là lỗ hổng luật pháp cần sớm được xem xét điều chỉnh. Giá khởi điểm chỉ như một “cái giá tạm tính” trong giao dịch mua bán. Nên coi đây là giá để các doanh nghiệp đặt cọc dự đấu giá. Với doanh nghiệp trúng đấu giá, giá đặt cọc cần được tính toán chính thức khi cuộc đấu giá hoàn thành và áp dụng với đối tượng này. Chẳng hạn như ví dụ trên, sau khi hoàn thành cuộc đấu giá, tiền đặt cọc của Công ty TNHH Đầu tư Bất động sản Ngôi Sao Việt phải tính dựa trên giá trị trúng đấu giá (20% của 24.500 tỉ đồng) mới hợp lí và chuẩn xác. Khi đó cái “cọc” chính thức sẽ có trị giá 4.900 tỉ đồng doanh nghiệp phải nộp. Liệu với số tiền đó doanh nghiệp này có dám bỏ cọc? Cũng chính khe hở “giá khởi điểm” mà nhiều năm qua trên khắp các tỉnh thành phố liên miên diễn ra các cuộc đấu giá. Đây như thể “sân khấu” để các đầu nậu đất đai tung hứng, diễn trò ảo thuật. Hệ quả là sau nhiều cuộc đấu giá, tài sản đất đai hàng nghìn tỉ đồng để cỏ mọc hoang hàng chục năm gây lãng phí vô cùng lớn cho Nhà nước và Nhân dân. Tiền đặt cọc chính thức dựa trên kết quả giá trị trúng đấu giá cuối cùng sẽ là “cánh cửa pháp luật” vững chắc ngăn cản mọi hành vi thao túng, lũng đoạn thị trường dựa vào các cuộc đấu giá tài sản đất đai./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 23/3/2022