Đầu vào hay đầu ra?  Câu chuyện đầu ra của nông sản được nhắc đến rất nhiều, từng là vấn đề nan giải thậm chí như chứng “nan y” trong sản xuất nông nghiệp! Tuy nhiên chứng “nan y” nghề nông gần đây đã tìm được “thuốc chữa”, ấy là việc nâng chất lượng sản phẩm, tiếp cận thị trường và sản xuất đáp ứng các điều kiện, tiêu chuẩn khắt khe của khách hàng. Chuyện dễ dãi, tùy tiện trong sản xuất sẽ không có chỗ đứng trong chuỗi giá trị toàn cầu. Chính vì làm tốt mọi công đoạn trong sản xuất nên từng bước nghành nông nghiệp đã có những sản phẩm như rau, hoa quả, thịt gà, lợn, hải sản... đặt chân vào các thị trường khó tính từ Australia, Nhật Bản, sang châu Âu, châu Mỹ... Ví như quả vải, dù sản lượng tăng vượt dự liệu nhưng năm nay vẫn được mùa mà không mất giá. Sự nỗ lực, nghiêm túc theo quy trình sản xuất sạch, an toàn, chất lượng, đáp ứng tốt yêu cầu của đầu ra là yếu tố quyết định thành công của sản phẩm. Thi cử luôn là gánh nặng với học sinh, sinh viên Từ chuyện đầu vào, đầu ra nông sản liên hệ tới đầu vào, đầu ra của hệ thống giáo dục nước ta. Hàng trăm nghìn kĩ sư, cử nhân tốt nghiệp hằng năm không tìm được việc làm cũng na ná câu chuyện nông sản ế của những năm trước! Phải chăng ngành giáo dục của ta đang quá coi trọng đầu vào, coi nhẹ đầu ra? Quá chú trọng thi cử ngay từ tiểu học cho đến đại học đã tạo áp lực thi cử lên toàn xã hội. Cứ Hè đến là những gia đình có con em vào lớp 1, chuyển cấp như bước vào cuộc đua “marathon” đầy lao tâm khổ tứ để chọn trường, chạy trường nhằm có được vị trí trong một ngôi trường mong ước. Vụ việc gian lận điểm thi tại Hà Giang, Sơn La và một số địa phương hiện nay là hệ quả khó tránh của cách điều hành hệ thống giáo dục “đổi mãi mà chưa mới”. Với đào tạo đại học, khi biết rằng “vào được ắt sẽ ra được” đã tạo tâm lí coi trọng thi cử hơn chất lượng thực học. Biết rằng điểm có thể “chạy, mua” nên không ít sinh viên coi thường việc học trong những năm tháng ngồi trên ghế giảng đường. Điều này khác hẳn nhiều nước tiên tiến, nơi mà thậm chí chỉ cần ghi tên nhập học, buổi nào thấy nội dung cần thiết thì tới nghe giảng, không thì ở nhà nghiên cứu tài liệu thiết thực hơn. Thế nhưng để có được tấm bằng đại học quả thực không dễ với những người “học giả”. Bộ “tinh lọc” khâu cuối không cho phép người học lơ mơ mà nghĩ sẽ có được tấm bằng đại học. Chuyện cả họ làm quan không còn là chuyện hiếm, người tài giỏi khó lòng chen chân. Những thí sinh “giỏi ảo” trong thi cử rất có thể cũng sẽ có những tấm bẳng “vỏ đỏ, ruột trắng”. Với vị thế của gia đình, tiềm lực kinh tế hoặc các mối quan hệ “mạnh mẽ”, những người này nhiều khả năng sẽ chiếm mất vị trí của những người thực tài trong hệ thống công quyền. Những ví dụ về chuyện cả họ làm quan tại các địa phương được dư luận nói đến là sự minh chứng. Đầu ra trong sản xuất hàng hóa không tiêu thụ được gây ra sự lãng phí, trì trệ của nền kinh tế. Đầu ra trong đào tạo con người sẽ để lại hệ quả nặng nề hơn nhiều, nó làm lung lay nền tảng đạo đức, giá trị chính trị, tinh thần của toàn xã hội./. Đinh Hoàng  Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi và Báo điện tử Ngày mới online ngày 25 tháng 7 năm 2018

Chơi mà học, học mà chơi Tại Phần Lan, ngành giáo dục nước này rất chú trọng mang đến niềm vui cho trẻ em vào giai đoạn giáo dục đầu đời. Điều này còn được biên soạn và nhấn mạnh trong toàn bộ chương trình giảng dạy và phương pháp học tập. Tại Việt Nam, nhiều trường mầm non, nhất là các trường quốc tế cũng đang nỗ lực áp dụng mô hình này vào phương pháp dạy và học cho trẻ. Thông qua các hoạt động, học tập trong nhà và ngoài trời giúp trẻ tự khám phá tiềm năng và hứng thú trong việc tiếp nhận kiến thức mới. Không gian được bố trí giúp trẻ có thể học và chơi như chính ngôi nhà của mình. Trẻ có thể làm chủ việc học và tự tay làm mọi thứ mình thích. Trẻ em học rất nhanh thông qua vui chơi, chúng thậm chí không nhận ra rằng mình đang học bởi đã bị cuốn hút vào điều mình đang làm. Cách học như thể chỉ chơi đã giúp trẻ phát triển cân đối cả về trí tuệ, thể chất và nhân cách. Mô hình “chơi mà học” rất cần khuyến khích, nhân rộng để mang lại cho trẻ em những tháng năm tuổi thơ không quá áp lực như hiện nay, khi mà nhiều em không còn những ngày Hè vui vẻ. Tuy nhiên lại có chuyện ngược với cách học của trẻ rất đáng bàn, gọi nôm na là “học mà chơi”. Đó là những chuyến công du, đi học tập kinh nghiệm nước ngoài của cán bộ, công chức một số bộ ngành những năm qua. Gần đây Thanh tra Chính phủ qua thanh tra đã chỉ ra số liệu đáng suy ngẫm, trong giai đoạn 2012-2016, bốn bộ ngành và 6 tỉnh cử trên 17.500 đoàn đi nước ngoài với gần 53.000 lượt cán bộ, chi phí hết hơn 1.000 tỉ đồng. Ông Vũ Huy Hoàng thời còn làm bộ trưởng Bộ Công Thương có năm ở nước ngoài tổng cộng 163 ngày, chiếm hơn nửa thời gian làm việc trong năm! Mấy ngày qua dư luận lại xôn xao việc Bình Thuận cử đoàn cán bộ đi tham quan, tiếp cận công nghệ 4.0 về xây dựng hạ tầng khu dân cư ven biển. Trong thành phần có hai cán bộ sắp nghỉ hưu, một là công an, một là là lãnh đạo huyện miền núi! Không ít cán bộ đi học về chỉ đầy va li hàng giảm giá. Ảnh minh họa Việc cán bộ đi nước ngoài học tập kinh nghiệm là cần thiết, không ít người đã học tập được những kinh nghiệm báu quý phục vụ hiệu quả công việc. Tuy nhiên, còn không ít những chuyến công tác chủ yếu kết hợp du lịch vì đa số người được cử đi lại sắp hết tuổi công tác như kể ở trên. Để việc đi công tác nước ngoài không lãng phí, mỗi chuyến đi cần được lên kế hoạch chặt chẽ, cụ thể về nội dung, thời gian, đối tượng, thành phần và mục tiêu đặt ra chứ không thể theo cách “cưỡi ngựa xem hoa”. Sau mỗi chuyến đi cần có báo cáo, đánh giá kết quả nghiêm túc… Việc cử cán bộ sắp nghỉ hưu đi học tập; lãnh đạo địa phương “trên rừng” học xây dựng hạ tầng dân cư ven biển chứng tỏ mục tiêu của chuyến công tác không phải như tên gọi. Đây là sự lãng phí tiền của, dù đó có thể do doanh nghiệp tài trợ. Trẻ em rất nên “chơi mà học”, còn cán bộ, công chức nhà nước thì không thể “học mà chơi”!./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi và Báo điện tử Ngày mới online ngày 20 tháng 7 năm 2018

Kinh doanh… tuyển sinh Tiền đặt cọc, giữ chỗ… trong giao dịch dân sự thường được thỏa thuận với nhau trong hoạt động mua bán hàng hóa giá trị lớn nhằm tránh rủi ro cho một hoặc cả hai phía. Số tiền này là một phần thanh toán trước, khi cuộc giao dịch hoàn thành nó nằm trong giá thỏa thuận của sản phẩm chứ không phải sự tăng thêm. Nếu người mua phá bỏ thỏa thuận sẽ chịu thiệt (mất tiền đặt cọc) hoặc phía người bán phải chấp nhận phạt vi phạm hợp đồng. Phụ huynh học sinh nộp tiền cọc đăng ký tuyển sinh tại một trường tại Hà Nội Tưởng chuyện đặt cọc, giữ chỗ chỉ có trên thương trường, nay một số trường tư thục tại Hà Nội lại có “sáng kiến” áp dụng vào môi trường giáo dục, biến nhà trường thành nơi giao dịch thương mại. Ví dụ như Trường Lương Thế Vinh, mỗi học sinh khi làm thủ tục nhập học phải nộp các khoản tổng cộng hơn 6 triệu đồng; còn Trường THCS và THPT Tạ Quang Bửu riêng nộp lệ phí ghi danh cũng đến 2 triệu đồng. Với những khoản nộp không nhỏ và “không được rút” như trên khiến nhiều phụ huynh học sinh “khóc dở, mếu giở” khi lấy lại hồ sơ tuyển sinh để nhập học trường khác. Thông thường, lệ phí nộp hồ sơ chỉ là để nơi tổ chức tuyển sinh chi phí thực tiễn cho bộ máy làm nhiệm vụ tuyển sinh và những vật chất cần thiết như in ấn, xét duyệt… được tính toán một cách hợp lí, hợp pháp. Với 6 triệu cho một hồ sơ tuyển sinh thì đây là chi phí kinh doanh chứ không phải dùng cho hoạt động hành chính. Nếu số tiền trên chỉ là tạm ứng cho dịch vụ giáo dục (sau này trừ vào học phí) thì lại là chuyện khác. Có lẽ học sinh trúng tuyển sau này vẫn phải đóng đủ học phí hằng năm chứ chẳng có chuyện giảm trừ từ phí tuyển sinh đã đóng bởi vì người không trúng tuyển đâu có được lấy lại tiền đã nộp? Xem ra tuyển sinh cũng là hoạt động mang lại lợi nhuận không nhỏ, chỉ mấy ngày đã có thể mang về hàng tỉ đồng. Sáu triệu đồng với nhiều gia đình tại thành phố thì không phải quá lớn, tuy nhiên với gia đình nông dân thì lại không nhỏ, đó chính là mồ hôi nước mắt vất vả từ công việc nặng nhọc mới có được. Người công nhân tại nhiều khu công nghiệp mức lương cũng chỉ trên dưới 6 triệu đồng/tháng. Vậy mà nhà trường chỉ cần nhẹ nhàng thu phí hồ sơ nhập học đã thu về tiền triệu. Phải chăng họ đang “bán” giá trị thương hiệu? Dù dây có là hoạt động kinh doanh thì cũng cần đạo đức kinh doanh, khi mà “khách hàng” là những người mà thu nhập, cuộc sống còn nhiều khó khăn. Theo pháp luật, về bản chất các trường tư thục được phép kinh doanh trong lĩnh vực giáo dục. Sản phẩm chất lượng tốt sẽ mang về lợi nhuận cao vì được xã hội chấp nhận. Tuy nhiên các yếu tố cấu thành chất lượng sản phẩm cần được tính đúng, tính đủ một cách hợp pháp, hợp lí và hợp… đạo lí. Dù có yếu tố lợi nhuận thì nhà trường cũng không thể biến thành “thị trường”. Chỉ có môi trường nhân văn, lành mạnh mới thực sự mang lại tính giáo dục, nền tảng tạo nên những sản phẩm tốt cả về năng lực và đạo đức là các em học sinh./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi và Báo điện tử Ngày mới online  ngày 12 tháng 7 năm 2018

Sự nhiêu khê của chiếc phù hiệu Phù hiệu chỉ là vật để người ta nhận diện sơ lược về người hay vật mang danh chung. Ví như trong quân đội, tấm phù hiệu cho biết đấy là quân nhân thuộc quân binh chủng nào hay học viên đang đào tạo trong nhà trường. Người quân nhân được cấp phù hiệu cũng giống việc nhận một loại quân trang theo tiêu chuẩn, không cần xét duyệt. Sử dụng phù hiệu nay có ở mọi ngành nghề, lĩnh vực, từ anh xe ôm, ông bảo vệ cho đến các phương tiện sản xuất, hành nghề. Vì chỉ là sự nhận diện ban đầu, tưởng chẳng cần điều kiện, tiêu chuẩn cao siêu, ấy vậy mà nay lại có loại phù hiệu mà để có nó rất… không đơn giản, đó là tấm phù hiệu xe tải! Có được chiếc phù hiệu này khá nhiêu khê          Với một người hiểu biết bình thường về xe ô tô thì chỉ cần nhìn lướt qua là có thể biết xe đó là xe tải, bán tải, tải nặng hay xe container… Và đã là xe tải thì công năng của nó có gì khác ngoài vận tải mà phải gắn phù hiệu xe tải? Theo quy định tại Nghị định 86/2014/NĐ-CP của Chính phủ về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô, tại Điều 2 thì đối tượng áp dụng gồm tổ chức, cá nhân kinh doanh hoặc liên quan đến kinh doanh vận tải bằng xe ô tô và  Điều 11 quy định các dòng xe tải “kinh doanh vận tải” đều phải lắp hộp đen hợp chuẩn và làm phù hiệu xe tải. Vậy là lực lượng cảnh sát giao thông cứ chiểu theo nghị định này, xe tải nào không có phù hiệu đều được kiểm tra, xử lí khiến nhiều lái xe bị phiền phức. Thế là tất cả cá nhân, doanh nghiệp sở hữu xe tải “nháo nhào” đi làm thủ tục để được cấp phù hiệu “xe tải” theo quy định dù nhiều trường hợp chẳng kinh doanh vận tải! Ví dụ một doanh nghiệp chế biến gạo dùng xe tải thu mua, vận chuyển thóc lúa của người dân và chuyển từ kho tới nơi chế biến, chiếc xe chỉ là phương tiện sản xuất chứ đâu có kinh doanh vận tải? Chết nỗi tại Điều 2 kể trên thì chỉ cần “liên quan đến kinh doanh vận tải” đã hàm ý “câu móc” sang Điều 11 và thực hiện điều này lại cần thêm nhiều điều kiện khác. Sự nhập nhèm giữa xe tải với kinh doanh vận tải đã biến nhiều cá nhân, doanh nghiệp “bất đắc dĩ” trở thành doanh nghiệp kinh doanh vận tải. Hành trình có được chiếc phù hiệu xe tải cũng nhiêu khê không kém đăng kí kinh doanh vận tải bằng xe ô tô! Trong kiểm tra, xử phạt có vẻ giữa xe tải với kinh doanh vận tải đã bị đánh đồng! Kiểm tra phương tiện giao thông của cơ quan chức năng tại Hà Nam Từ biểu tượng nhận diện bỗng dưng tấm phù hiệu xe tải như có “sức nặng” đè lên vai người dân, doanh nghiệp. Dù có hay không phù hiệu thì khi lưu thông trên đường người lái xe vẫn phải tuân thủ sự kiểm tra của cơ quan chức năng về an toàn kĩ thuật, tải trọng… khi có nghi vấn. Thêm chiếc phù hiệu có cần thiết hay không trong khi không ít chiếc phù hiệu gắn sai đối tượng như kể trên?          Chính phủ kiến tạo cần nỗ lực gỡ bỏ những điều kiện rối rắm, nhiêu khê không cần thiết, chuyển sự phức tạp thành đơn giản giúp doanh nghiệp thuận lợi trong sản xuất, kinh doanh. Chuyện chiếc phù hiệu xe tải thì ngược lại, từ đơn giản hóa… phức tạp!./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi và Báo điện tử Ngày mới online ngày 11 tháng 7 năm 2018

Tăng lương và lương tăng Việc tăng lương là sự chia sẻ lợi ích của doanh nghiệp với người lao động giúp cải thiện đời sống khi năng suất lao động và lợi nhuận kinh doanh tăng lên. Về riêng biệt với cá nhân lao động còn có việc nâng lương trên cơ sở năng lực, thời gian đóng góp của cá nhân theo quy định của doanh nghiệp và pháp luật hiện hành. Ở Việt Nam ta thì việc tăng lương tối thiểu cũng được hiểu là sự tăng lương nhưng là sự quyết định về chính sách của Nhà nước với doanh nghiệp và người lao động. Đây là sự áp dụng chung, nằm ngoài ý chí chủ quan của doanh nghiệp, là sự ứng phó với tổng hòa nhiều yếu tố khách quan nhằm giữ ổn định giá trị tiền lương thực tế. Có một lực lượng không sản xuất, chẳng liên quan đến năng suất, lợi nhuận doanh nghiệp nhưng thi thoảng cũng được tăng lương, đó là những người hưởng lương hưu. Nếu xét về bản chất thì chẳng có lí do để tăng lương cho người không còn lao động. Vì vậy gọi là tăng lương hưu có vẻ chưa thực sự chuẩn xác, đúng ra đó chỉ là sự bù trượt giá. Nhiều người hiểu, với một nước đang phát triển như Việt Nam thì yếu tố lạm phát trong phạm vi kiểm soát chủ động mang tính tích cực cho tăng trưởng. Tăng trưởng cao giúp doanh nghiệp nâng cao lợi nhuận, tạo cơ sở cải thiện đời sống người lao động. Tuy nhiên, lạm phát cũng là yếu tố “ăn mòn” đồng lương của người hưởng lương nói chung trong đó người nghỉ hưu, hưởng trợ cấp xã hội chịu tác động nhiều nhất. Trong mấy năm qua mức lạm phát luôn duy trì từ 3,53% - 4,74% cho nên việc điều chỉnh tăng lương hưu vừa qua cũng chỉ bằng tổng giá trị mất giá của đồng tiền trong 2 năm. 6 tháng đầu năm nay xuất hiện dấu hiệu đáng lo khi chỉ số CPI tháng 6 đã tăng 4,67% so với tháng trước và bình quân 6 tháng đầu năm tăng 3,29% so với cùng kì năm 2017. Dù giữ được chỉ tiêu lạm phát 4% năm nay thì lương hưu cũng đồng nghĩa sẽ giảm tương ứng về giá trị. Giá cả hàng tiêu dùng luôn có xu hướng tăng, ảnh hưởng lớn tới người hưởng lương Như vậy, sự giảm lương hưu là một tiến trình tất yếu trong quá trình tăng trưởng của nền kinh tế. Nên chăng chính sách pháp luật cần có sự điều chỉnh hoặc có điều khoản trong Luật Bảo hiểm xã hội dạng như “bảo hiểm giá trị đồng lương” để giữ ổn định đời sống cho người nghỉ hưu, người hưởng trợ cấp xã hội. Hằng năm, khi chỉ số lạm phát chính thức được công bố, Nhà nước sẽ điều chỉnh lương hưu, trợ cấp xã hội theo chỉ số đó mà không cần bàn thảo có hay không việc điều chỉnh này. Những đối tượng chính sách chẳng đòi hỏi được tăng lương. Họ chỉ cần Nhà nước giữ vững giá trị thực tế của đồng tiền so với giá trị mớ rau, cân thịt ngoài chợ hằng ngày đang nhảy múa, leo thang về giá cả!./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi và Báo điện tử Ngày mới online ngày 10 tháng 7 năm 2018

Hậu kê khai đâu chỉ có tiền? Dự án Luật Phòng chống tham nhũng sửa đổi được Quốc hội  cho ý kiến tại kì họp thứ 5 vừa qua. Trong các nội dung, việc thu thuế 45% đối với tài sản không giải trình được nguồn gốc vẫn là phần được tranh luận nhiều nhất và là phương án lựa chọn của cơ quan soạn thảo. Mục tiêu của việc kê khai tài sản là nhằm quản lí chặt chẽ thu nhập của cán bộ, công chức, nhất là những người giữ vị trí, cương vị quan trọng, có quyền lực và quản lí nhiều tài sản công. Tuy nhiên mục tiêu “sàng lọc”, làm trong sạch đội ngũ mới là quan trọng nhất, chứ không phải việc thu về bao nhiêu % từ số tài sản bị phát lộ. Việc không kê khai, kê khai không đầy đủ, khi bị phát hiện không giải trình được nguồn gốc tài sản đặt ra vấn đề đáng bàn hơn là số lượng và giá trị tài sản đó. Thử đặt ra mấy giả thuyết: Thứ nhất, người kê khai cố tình giấu giếm tài sản trước tổ chức. Nếu nguồn gốc tài sản không phải từ nguồn vi phạm luật pháp hoặc không chính đáng (ví dụ do tranh chấp, nhạy cảm trong nội bộ gia đình) liệu có ai cần giấu giếm? Vì bất kì lí do nào khác thì người kê khai cũng đã có hành vi thiếu trung thực trước tổ chức, một điều không được tồn tại ở một cán bộ, công chức, nhất là người giữ vị trí quan trọng. Thứ hai, người kê khai thực sự không biết rõ nguồn gốc tài sản từ đâu. Giả thuyết này chỉ là trên lí thuyết bởi không người bình thường nào có khối tài sản lớn mà lại không biết rõ nguồn gốc. Nếu quả thực như vậy thì đây là người khiếm khuyết về nhận thức, điều không được có với một cán bộ, công chức nắm giữ tài sản, quyền lực công. Với 2 giả thiết trên thì việc xử lí “hậu kê khai” cần giải quyết trước tiên chính là với người kê khai chứ không chỉ là tài sản kê khai. Với một cán bộ, công chức không trung thực hoặc khiếm khuyết về nhận thức cần phải đình chỉ chức vụ để làm rõ những vấn đề này. Đồng thời với đình chỉ chức vụ, tổ chức có trách nhiệm tiến hành xác minh, kiểm tra làm rõ nguồn gốc tài sản, nếu là trái luật pháp thì tịch thu, xử lí theo pháp luật. Nếu không vi phạm pháp luật thì đánh thuế thu nhập cá nhân và xử lí hành vi trốn thuế theo quy định hiện hành. Vi phạm dù mức độ nào cũng cần cho người đó thôi việc. Nếu cứ mãi lo việc thu hay không thu, đánh thuế bao nhiêu là phù hợp với tài sản không rõ nguồn gốc trong khi bộ máy vẫn tồn tại những “kẻ trộm tiềm năng” thì tài sản công sẽ tiếp tục bị đục khoét, thất thoát. Tài sản “đã mất” có thể rất lớn nhưng những tài sản “sẽ mất” mới là vô cùng! Chỉ có cách làm cương quyết, triệt để và “tới cùng” mới chấm dứt được tính hình thức trong kê khai, tạo được bước chuyển biến thực chất trong công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi và Báo điện tử Ngày mới online ngày 4 tháng 7 năm 2018

Bao giờ hết “vật đổi hàng”? Nền văn minh thương mại sơ khai là vật đổi vật, hàng đổi vật trên cơ sở ngang giá. Khi con người phát minh ra đồng tiền thì hình thức thương mại này dần mất đi. Đã qua hàng nghìn năm phát triển, vậy nhưng đến nay xem ra vẫn còn không ít người “thích” giao dịch kiểu “hàng đổi vật”. Hình thức đầu tư kiểu “đổi đất lấy hạ tầng” chính là quay lại hình thức thương mại sơ khai của loài người. Nghe thông tin Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội công bố về Dự án xây dựng tuyến đường từ phố Lê Trọng Tấn đến đường Vành đai 3, quận Thanh Xuân với 2,85km phải dùng quỹ đất 39,8ha tại phường Đại Mỗ, quận Nam Từ Liêm để thanh toán cho nhà đầu tư mà thấy buồn cho văn minh thương mại thời nay! Cứ cái đà “đổi chác” như thế này thì chẳng mấy nữa Thủ đô sẽ “hết sạch đất vàng” ven nội thành. Dù có nhiều tồn tại trong các dự án BT nhưng Hà Nội vẫn muốn triển khai các dự án theo hình thức này. (Ảnh minh họa). Hình thức xây dựng - chuyển giao (BT) đang bộc lộ những bất cập. Trong các kì họp Quốc hội từ năm trước cho đến kì họp thứ 5 Quốc hội khóa XIV vừa qua liên tục có ý kiến cho rằng cần khẩn trương khắc phục những bất cập của quy định luật pháp khiến Nhà nước “thua thiệt” trong đầu tư công tư. Đã có chủ trương xây dựng bộ luật về đầu tư công tư song có vẻ đây vẫn là câu chuyện của tương lai. Dù Nghị định số 63/2018/NĐ-CP (thay thế cho Nghị định 15/2015/NĐ-CP) về đầu tư theo hình thức đối tác công tư đã được ban hành, nhưng vấn đề cốt yếu đấu thầu vẫn chưa có thay đổi quan trọng. Đấu thầu chỉ là “trường hợp cần thiết”. Người ta chẳng ai muốn làm “phức tạp hóa" nên “trường hợp cần thiết” sẽ rất ít xảy ra. Khánh Hòa đổi 7000m2 đất "vàng” để xây trường Chính trị tỉnh theo hình thức hợp đồng BT. (Khu "đất vàng tại số 1 Trần Hưng Đạo, Nha Trang) Nhà nước không đủ nguồn lực nên cần có hình thức đối tác công tư dạng BOT, BT và PPP. Tuy nhiên, với quy định nhà đầu tư chỉ cần vốn tối thiểu 10-20% dự án, công trình đầu tư thì Nhà nước vẫn phải bỏ ra 80-90% nguồn lực hoặc chấp nhận nhà đầu tư vay ngân hàng lãi suất cao hơn huy động trái phiếu Chính phủ và tính vào giá công trình nên hiệu quả chưa hẳn đã cao. Bên cạnh dù quy định tỉ lệ trên, song kiểm soát nguồn vốn của nhà đầu tư được bao nhiêu phần trăm chẳng phải chuyện dễ. Vì vậy câu chuyện “tay không bắt giặc” hay “lấy mỡ nó rán nó” là hoàn toàn có thể. Tai sao Nhà nước không “đứng ngoài”, tổ chức đấu thầu cho nhiều nhà đầu tư cùng tham gia dự án để bảo đảm nguồn vốn hoàn toàn của tư nhân? Nguồn vốn là đất đai đối ứng cho dự án cũng vậy, sao không lên quy hoạch, xác định rõ mục đích sử dụng đất rồi tổ chức đấu giá? Sự công khai minh bạch trong đấu giá công trình, đấu giá đất đai sẽ giúp Nhà nước không “thua thiệt” trong những hoạt động “đổi chác” như thời cổ đại!  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi và Báo điện tử Ngày mới online ngày 28 tháng 6 năm 2018

Biểu tình bạo động - Câu chuyện từ phía trời Âu Đầu năm 2014 cả thế giới nhìn đến điểm nóng Ukraine lo ngại trước sự căng thẳng bởi cuộc biểu tình của phe đối lập chống chính phủ do ông Victor Yanukovych đứng đầu. Biểu tình trở thành bạo động đổ máu ở Ukraine năm 2014 Khi đó, lãnh đạo một vài nước phương Tây tới đây như con thoi để cổ súy, chỉ dẫn và hứa hẹn với lực lượng biểu tình về một tương lai sáng lạn. Hành động đó được coi là “hỗ trợ nền dân chủ”! Nga đã vạch rõ thực chất hành động này là đang “đổ dầu vào lửa” và nhiều lần yêu cầu các nước không được can thiệp vào tình hình nội bộ Ukraine. Hoạt động “dân chủ” được cụ thể hóa bằng gạch đá, gậy gộc, bom xăng. Các thủ lĩnh đối lập biết rằng, biểu tình hòa bình rất mất thời gian và chưa chắc đã đi đến đâu. Muốn kích động cao độ lòng hận thù thì phải có đổ máu! Và kịch bản này đã xảy ra. Được kích động, những phần tử phát xít mới trong lực lượng biểu tình tổ chức bắn tỉa vào chính những người biểu tình. Khi máu đã đổ thì sự phẫn nộ sẽ tăng lên cực điểm. Trước mối an nguy tính mạng, Tổng thống Yanukovych buộc phải ra đi và phe đối lập đã thành công nhờ bạo động. Đất nước Ukraine chìm trong bất ổn, nguy cơ tan rã khi chính quyền bán đảo Krưm quyết định trưng cầu dân ý tách khỏi Ukraine… Biểu tình - Bạo động - Lật đổ thể chế hợp hiến được gọi hoa mĩ là “cách mạng màu” từng diễn ra ở một số quốc gia châu Âu có tình trạng nội bộ bất ổn. Nhận ra sự lợi hại của kịch bản này nên một số nhóm thù địch với nhà nước ta đang gắng sức tạo cơ hội với mục tiêu đen tối. Họ biết rằng lòng yêu nước là điểm mạnh của người Việt nhưng cũng sẽ là “huyệt đạo” của thể chế khi nó bị lợi dụng thành công. Tuy nhiên, Nhà nước CHXHCN Việt Nam là thành quả hai cuộc kháng chiến trường kì, gian khổ của cả dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng với bao máu xương đổ xuống đâu dễ phá bỏ. Một số kẻ quá khích xông vào đập phá, đốt phương tiện của lực lượng cảnh sát ở Bình Thuận vừa qua Biểu tình, hiểu nôm na là sự biểu lộ tình cảm của người dân (đồng tình hoặc phản đối) trước vấn đề cụ thể của đất nước. Mọi người đã biết đến hình ảnh biểu tình ngồi của người dân một số nước như Hàn Quốc, Nhật Bản luôn diễn ra trong hòa bình. Người biểu tình trật tự với tấm băng nhỏ vấn trên đầu hoặc tay cầm lá cờ nhỏ, động tác phản đối là nắm tay đưa lên xuống trên đầu một đoạn ngắn vừa đủ dứt khoát. Việc một số kẻ quá khích trong đám đông tụ tập xông vào trụ sở cơ quan, đập phá tài sản công, dùng gạch đá tấn công lực lượng giữ gìn trật tự tại Bình Thuận và một vài địa phương vừa qua thực sự là hành vi bạo động. Đây không thể coi là một cuộc biểu tình xây dựng theo đúng ý nghĩa. Nếu lực lượng chức năng không kiềm chế và để xảy ra đổ máu với một vài người trong đám đông thì tình hình rất dễ rơi vào hỗn loạn, mất kiểm soát. Khi tình cảm yêu nước chính đáng của người dân bị điều khiển chệch hướng, chuyển thành sự hận thù, tình hình mất kiểm soát thì đó chính là điều mong đợi nhất của lực lượng thù địch./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi và Báo điện tử Ngày mới online ngày 27 tháng 6 năm 2018

Không dám, không thể và… không muốn Đó có thể là tóm lược mục tiêu tổng quát trong công tác phòng, chống tham nhũng của Đảng ta hiện nay. Làm thế nào để công chức không dám tham nhũng? Người ta chỉ không dám khi biết việc mình làm chắc chắn sẽ bị phát giác và sự trừng phạt nghiêm khắc của pháp luật. Nhiều quan chức có tài sản khủng nhưng vẫn không thể phát hiện tham nhũng Tham nhũng tràn lan từ “vặt” đến “khủng” hiện nay trước tiên có thể do không được phát giác kịp thời. Tuy có hệ thống chính trị tương đối “đồ sộ” từ cơ sở đến trung ương nhưng sự tự phát giác tham nhũng lại chiếm tỉ lệ rất thấp. Có khi cộng đồng dân cư biết ông cán bộ A, ông đảng viên B giàu nhanh chóng chẳng qua do tham nhũng nhưng các tổ chức trong hệ thống thì hầu như… không biết, kể cả tổ chức Đảng. Rất hiếm có những vụ tham nhũng do chi bộ, đảng bộ tại cơ sở phát hiện được, thậm chí có nơi còn bao che, dung túng. Sự yếu kém trong đấu tranh phê bình là nguyên nhân trước tiên để người ta cứ… tham nhũng. Một thời gian dài việc xử lí tham nhũng chưa thực sự nghiêm minh. Nhiều vụ tham nhũng gây bức xúc dư luận nhưng khi xử lí lại “nhẹ hều” khiến người dân thất vọng, mất niềm tin. Khi cán bộ tham nhũng chỉ bị khiển trách (hình thức thấp nhất của kỉ luật) thì sao người ta sợ pháp luật? Đó là chưa kể không ít trường hợp cán bộ tham nhũng hoặc có dấu hiệu tham nhũng vẫn được bổ nhiệm sang vị trí khác, cất nhắc lên cương vị cao hơn! Tài sản quyền lực đang bị tham nhũng là tha hóa Để người có chức, quyền không thể tham nhũng thì cần có một cơ chế quản lí chặt chẽ, đồng bộ cả với con người và tài sản công (gồm cả "tài sản" quyền lực). Cơ chế quản lí của Nhà nước ta đang ngày càng hoàn thiện bằng hệ thống pháp quy từ thượng tầng đến cơ sở. Văn bản quy phạm pháp luật đã khá đồng bộ, đầy đủ nhưng quan trọng nhất là việc thực hiện. Pháp luật dù đầy đủ, chi tiết đến đâu khi người ta muốn lợi dụng cho mục đích riêng thì vẫn tìm được những khe hở dù rất nhỏ, như thể con mọt luôn tìm được khe kẽ để phá đổ một cây gỗ lớn. Nhiều người cho rằng do lòng tham, do thiếu thốn khiến con người khi có điều kiện là muốn tham nhũng. Đó có thể là một nguyên nhân, nhưng không chính xác. Cách đây mấy chục năm khi đời sống của cán bộ, công chức rất khó khăn (hầu hết phải làm thêm mới đủ sống), vậy sao lại rất ít tham nhũng? Một anh cán bộ quản lí vật chất, tài chính chỉ cần bỗng có tài sản, cuộc sống khá giả hơn người khác là đã nhận được những cái nhìn nghi ngờ của dư luận. Người ta rất hổ thẹn khi bị nghi ngờ là tham ô, “tư túi” bởi phẩm giá, nhân cách mới là tài sản lớn nhất, niềm tự hào của mỗi người. Ngày nay, thật đáng lo khi nhiều người nhìn cán bộ, đảng viên giàu nhanh không chính đáng như một chuyện bình thường, chưa kể đôi khi còn có sự ngưỡng mộ. “Cuộc chiến” chống tham nhũng chỉ có thể đi đến thắng lợi khi thực hiện được cả 3 mục tiêu để cán bộ, công chức “không dám, không thể, không muốn” tham nhũng với sự vận hành của cả hệ thống chính trị và hưởng ứng của toàn xã hội./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi và Báo điện tử Ngày mới online ngày 26 tháng 6 năm 2018

Hình chóp ngược Kim tự tháp Ai Cập có hình chóp tồn tại vững chãi hàng nghìn năm vì đây là thế chịu lực khỏe nhất của vật chất. Lật ngược lại hình thế này sẽ là sự chông chênh, mất an toàn. Ví như tòa nhà Bảo tàng Hà Nội có hình chóp lộn ngược, nhìn có vẻ hay hay nhưng người ta vẫn cảm thấy “ghê ghê” về sự an toàn! Tháp ngược Bảo tàng Hà Nội Liên hệ đến các hình thể trong kinh tế, xã hội thì cũng có những “hình chóp” cần bàn. Trong xã hội, tầng thấp là bình dân, sau đến trung lưu, trên cao nhất là tầng lớp tinh hoa, số lượng từ nhiều đến ít dần. Con người có chí hướng vươn lên tầng lớp tinh hoa nhưng quy luật phát triển luôn là hình chóp thuận. Có thể điểm vài loại hình “chóp ngược” có thể gây bất ổn. Đa số học sinh THPT đăng kí thi vào đại học Hệ thống giáo dục và việc làm của ta có thể ví như một loại hình chóp. Thông thường, trong một lớp học có 50-60% học sinh học lực trung bình, 35-40% mức khá và chỉ chừng 5-10% loại giỏi và xuất sắc (không kể các trường chuyên, lớp chọn). Trên thị trường lao động, tỉ lệ lao động phổ thông, công nhân chiếm số đông, lực lượng kĩ sư, cử nhân và trình độ cao hơn sẽ giảm dần. Theo tỉ lệ thì chỉ chừng 35%-40% số học sinh tốt nghiệp PTTH vào đại học, cao đẳng là hợp lí. Còn lại phải dành cho trung cấp, thợ nghề mới phù hợp năng lực và cung cầu thị trường lao động. Tuy nhiên hầu hết học sinh tốt nghiệp đều đăng kí dự thi đại học, cao đẳng, rất ít em chịu vào trường nghề dù học lực trung bình. Đáp ứng nhu cầu này, các trường cao đẳng, đại học cũng “nở rộ” nhằm “hút sạch” học sinh để rồi rất nhiều cử nhân, kĩ sư ra trường đành cất tấm bằng đại học làm kỉ niệm, “đầu quân” vào lực lượng công nhân. Công việc của những người “bằng cao, trình thấp” này thường đơn giản, đứng sau những thợ được đào tạo dù chỉ tốt nghiệp THPT. Thực tiễn này đang gây lãng phí không nhỏ nguồn lực của xã hội và sự bất ổn trong thị trường lao động. Một loại hình chóp rất đáng lo xuất hiện những năm qua là mô hình “nuôi trồng” dự án. Một dự án được để xuất ban đầu chỉ “nhỏ như con thỏ”, qua nhiều lần điều chỉnh với những lí do “thuyết phục”, cuối cùng là lừng lững một “con voi”. Điển hình gần đây phải kể đến dự án nạo vét sông Sào Khê của tỉnh Ninh Bình. Ban đầu dự án chỉ 72 tỉ đồng nhưng hiện đã lên đến 2.595 tỉ đồng mà vẫn chưa phải là con số cuối cùng. Còn nhiều dự án “nở” hàng nghìn tỉ đồng vừa được Kiểm toán Nhà nước chỉ ra sau kiểm toán... Sông Sào Khê Trong tổ chức biên chế cũng có những nơi đã và đang tồn tại thực trạng “hình chóp ngược”. Không ít sở, ngành ở các địa phương có số lãnh đạo gấp nhiều lần nhân viên đã được dư luận biết đến. Đây chính là sự biến dị đáng lo ngại. Với những loại hình chóp lộn ngược của dự án kinh tế chỉ có 2 phương án: “Dỡ xuống” để làm lại hoặc dùng tiền ngân sách “đắp bù” chống đỡ, chấp nhận tiếp tục lỗ lớn! Hình chóp trong tổ chức bộ máy thì cần mạnh tay lật ngược trở lại cho đúng quy luật. Hãy tôn trọng những “hình chóp thuận” để triệt tiêu thất thoát và bảo đảm sự phát triển bền vững./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi và Báo điện tử Ngày mới online ngày 20 tháng 6 năm 2018

Lòng dân - Vận nước Người Việt Nam ai cũng biết đến sự kiện Hội nghị Diên Hồng dưới thời nhà Trần. Năm 1284 khi quân Nguyên Mông lăm le sang xâm lược nước ta lần thứ 2, Thượng hoàng Trần Thánh Tông đã rất sáng suốt, triệu họp các bô lão trong cả nước về điện Diên Hồng để trưng cầu dân ý, hỏi về chủ trương hòa hay đánh. Trí tuệ, kinh nghiệm và quyết tâm của các bô lão như hội tụ của lòng dân đã tỏa sáng giúp triều đình đưa ra quyết sách cuối cùng đúng đắn và dẫn dắt dân tộc vượt qua nguy nan, thắng giặc ngoại xâm, giữ vững giang sơn. Khi lòng dân đồng tâm lo lắng cho việc nước chính là lúc vận nước đang vững bền. Không gì đáng lo hơn khi lòng người phân tâm, nội lực phân tán. Tuổi trẻ luôn có lòng yêu nước tràn đầy.           Chủ trương của Đảng ta hình thành đặc khu kinh tế nhằm thiết kế được những đầu tàu dẫn kéo, tăng tốc cho nền kinh tế là hoàn toàn đúng đắn. Công cuộc công nghiệp hóa nền kinh tế đất nước cách đây hơn 30 năm với sự hình thành các khu công nghiệp, khu chế xuất như những đầu tàu đưa nền kinh tế nước ta liên tục tăng tốc, dành được thành tựu đáng tự hào. Từ một nước nghèo trở thành quốc gia có thu nhập trung bình là bước tiến dài. Tuy nhiên sự nghiệp công nghiệp hóa phát triển theo chiều rộng đã đến giai đoạn cần chuyển đổi, lấy hiệu quả từ chiều sâu một cách bền vững trên nền tảng khoa học công nghệ hiện đại. Vì vậy, xây dựng một mô hình kinh tế đặc thù tạo động lực mới lúc này là hết sức cần thiết. Đặc khu kinh tế là mô hình đã được nhiều nước trên thế giới thực hiện từ hàng chục năm trước. Năm 1980 đặc khu kinh tế Thâm Quyến của Trung Quốc được thành lập đã biến một “con lạch sâu” trở thành hình mẫu trong việc thu hút vốn đầu tư và nhân lực trong nước lẫn ngoài nước, tạo hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế Trung Quốc. Cảnh hoang tàn tại cơ sở sửa chữa tàu thuyền lớn ở Đặc Khu kinh tế Duqm của Oman.  Ảnh: REUTERS        Mỗi mô hình kinh tế đều có tính lịch sử, nó sẽ phát huy tốt khi đáp ứng được đòi hỏi của thực tiễn đương đại. Lịch sử phát triển chưa bao giờ là sự bất biến, ngưng nghỉ, do vậy nếu lấy mô hình thành công của hàng chục năm trước để vận hành cho ngày hôm nay sẽ không có sự sáng tạo và rất khó thành công. Ưu đãi thuế, đất đai là thế mạnh của đặc khu những giai đoạn trước có lẽ không còn phù hợp. Rất nhiều đặc khu kinh tế của các nước châu Phi dù ưu đãi cao cũng không thành công. Ấn Độ hiện có hàng trăm đặc khu kinh tế thất bại (chiếm tỉ lệ 66%). Hiện nước này có trên 60 đặc khu kinh tế thực sự đang "lụi tàn". Ngay tại Trung Quốc, trong 5 đặc khu kinh tế gồm Thâm Quyến, Hạ Môn, Chu Hải, Sán Đầu, Hải Nam thì có lẽ thành công nhất vẫn là Thâm Quyến. Để có được một đặc khu kinh tế mang nét đặc sắc Việt Nam trong giai đoạn cách mạng 4.0 không phải là mục tiêu dễ dàng. Cùng với việc học tập, rút kinh nghiệm những mô hình sẵn có trên thế giới cần hết sức coi trọng phát huy tiềm năng, trí tuệ của chính con người và lợi thế địa chính trị Việt Nam. Khi lòng dân được hội tụ sẽ tạo nên sức mạnh to lớn, là nền tảng cho mọi thành công./.     Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi và Báo điện tử Ngày mới online ngày 13 tháng 6 năm 2018