Chốn mê? Từ thế kỉ XI dưới thời nhà Lý, hệ thống chùa chiền bắt đầu phát triển mạnh, được xây dựng khắp các địa phương, nhất là phía Bắc. Cùng với đó, số người sùng tín, theo đạo phật cũng tăng nhanh và chiếm đa số so với các tôn giáo khác. Sau những năm chiến tranh, nhất là khi kinh tế đã khởi sắc thì hệ thống chùa chiền ngày càng được tu bổ và xây dựng mới khang trang, có nhiều chùa lớn nhất nhì khu vực. Vậy chùa chiền, cửa phật mang lại cho người ta điều gì? Người xưa dạy, chốn thiền môn là nơi nghiêm tịnh, người đến đó để quy ngưỡng, sửa mình, “làm mới” mình bằng những lời Phật dạy, ứng dụng vào đời sống, làm an lạc cho mình và người. Người ta tụng kinh là để tự nhắc nhở mình không làm việc ác, hãy làm việc thiện lành và tự thanh lọc tâm ý chứ không phải tụng kinh là để Phật nghe. Cảnh thanh tịnh ở chùa Vĩnh Nghiêm (Bắc Giang) Ngày nay người đến cửa phật đông như trẩy hội nhưng không nhiều trong số đó suy nghĩ và hành động theo ý Phật, họ đến chủ yếu để cầu xin, đến do tò mò hoặc theo phong trào. Có thể do nhu cầu thực tiễn mà nhiều chùa đang chạy theo những người sùng tín. Việc cúng sao giải hạn đầu năm dù không phải là nghi lễ đạo phật nay thâm nhập cửa thiền làm biến tướng hoạt động tín ngưỡng. Đây là một hoạt động mê tín nhưng một số nhà chùa đã tiếp tay và trục lợi. Phật không dạy người ta phải tốn kém tiền của để “dâng sao giải hạn”. Phật cũng không thể biết những “oan gia trái chủ” (nếu có) và có thể “thỉnh vong giải nghiệp”. Những biến tướng này không có mục tiêu gì khác ngoài động cơ kim tiền, trái với điều Phật dạy là phải tránh tham lam, sân hận, si mê. Chùa Ba Vàng năm trước từng truyền bá “vong báo oán” thu tiền bất chính Đức Phật đã dạy, “hãy tự mình là ngọn đèn cho chính mình, hãy y tựa chính mình, không y tựa một ai khác…”. Trước khi tới cửa phật người ta cần “tu tại tâm”. Những tưởng nhà chùa là phải đưa người ta từ bóng tối ra chốn quang minh nhưng không ít nơi đang lôi cuốn phật tử vào sự mê muội. Những ngày qua khi thế giới đang hoang mang vì đại dịch viêm phổi cấp tại Vũ Hán (Trung Quốc) thì dư luận bất ngờ thấy trên trang fanpage của chùa Ba Vàng (Quảng Ninh), sư thầy Thích Trúc Thái Minh - trụ trì chùa thông tin về việc chùa tổ chức tu tập hồi hướng hóa giải nạn dịch virus corona! Vị sư thầy này cho rằng: “Mọi thiên tai, dịch bệnh gốc là do ác nghiệp của chúng sinh…”, và “chùa Ba Vàng tổ chức chương trình tu tập tại chùa và phát động nhân dân, phật tử tinh tấn tu tập 49 ngày để hồi hướng cho nạn dịch sớm được tiêu trì”! Thật lạ, thời đại khoa học công nghệ có thể đưa con người tới những vì sao xa xôi mà một vị sư trụ trì như vẫn u mê và còn lôi kéo mọi người cùng theo. Giả sử hàng vạn tín đồ phật tử từ Vũ Hán nghe theo và đổ hết về chùa Ba Vàng thì sẽ thế nào? Đã đến lúc Giáo hội Phật giáo Việt Nam cần có cuộc “thanh tẩy” là sạch chốn thiền cả trong tư duy và thực hành phật pháp. Không thể nơi tôn nghiêm thành chỗ cầu lợi, trục lợi. Nếu cứ để tiếp diễn thực trạng như những năm qua, cửa thiền sẽ trở thành “chốn mê”!./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi tháng 01 năm 2020

Tham mưu Trong kì họp lần thứ 8 Quốc hội khóa XIV, một vấn đề nóng được tranh luận tại diễn đàn nghị trường là cho phép hay cấm mô hình doanh nghiệp đòi nợ. Hai luồng ý kiến vẫn chưa ngã ngũ vì không có bên nào đưa ra được những lí lẽ thuyết phục. Bên đề xuất cho phép thì nói rằng nhu cầu đòi nợ là có thực và quốc tế (không rõ nước nào) cũng đã làm. Bên muốn cấm lại cho rằng mô hình này đang bị xã hội đen lợi dụng, sử dụng các hình thức khủng bố, bạo lực gây bất an trật tự xã hội... Tuy nhiên, cả hai luồng ý kiến đều chưa đưa ra được con số thực tiễn chứng minh. Nếu nói cần, vậy những năm qua hiệu quả hoạt động (đúng pháp luật) của loại hình doanh nghiệp này như thế nào? Không có một con số cụ thể được đưa ra để khẳng định cần duy trì doanh nghiệp đòi nợ. Bên đề xuất cấm cũng chỉ nêu chung chung, dù thực tiễn có nhiều vụ khủng bố tinh thần, dùng bạo lực đòi nợ trái pháp luật. Xem ra cơ quan tham mưu vẫn chưa có tổng kết, đánh giá về mô hình doanh nghiệp đòi nợ. Và như vậy có thể nói, các ý kiến vẫn chỉ dừng ở mức… cảm tính. Hình ảnh minh họa. Các bộ sách giáo khoa lớp 1 vừa được thẩm định xong, một số đang được đưa vào phục vụ năm học 2020-2021 nhưng đến nay vẫn còn các ý kiến trái chiều về cả sách được phê duyệt lẫn sách bị loại. Ý kiến bảo vệ cho các bộ sách được thông qua, sách bị loại đều không đưa ra được căn cứ, minh chứng thực sự thuyết phục. Từ khi công bố kết quả thẩm định và nay chuẩn bị đưa bộ sách lớp 1 mới vào lựa chọn để giảng dạy vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều và băn khoăn của đội ngũ giáo viên… Cơ quan tham mưu xây dựng luật pháp, chính sách khi làm tốt trách nhiệm, có những đề xuất trúng sẽ giúp Quốc hội, Chính phủ, Bộ ngành ban hành được những chính sách, luật pháp bắt kịp, nhắm trúng yêu cầu cuộc sống và sẽ được thực tiễn thừa nhận. Trong hai trường hợp trên, các bộ phận tham mưu có thể coi là chưa hoàn thành nhiệm vụ. Năm 2017 Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập Tổ Tư vấn kinh tế để tư vấn về các vấn đề phát triển kinh tế gồm 16 thành viên. Với những chuyên gia kinh tế giỏi, có thể coi đây như một “bộ tham mưu” đắc lực của Thủ tướng trong lãnh đạo, điều hành nền kinh tế đất nước. Hai năm qua cũng là thời gian nền kinh tế nước ta tăng trưởng ấn tượng, vươn lên dẫn đầu khu vực và thế giới về tốc độ dù tình hình rất nhiều khó khăn, thách thức. Có nhiều nguyên nhân thành tựu trên nhưng không thể không kể đến sự góp sức đắc lực của đội ngũ tham mưu này. Từ cấp Bộ, ngành cho đến cơ quan quyền lực cao nhất là Quốc hội, chỉ khi nào tập trung được lực lượng tham mưu có bản lĩnh, trí tuệ, công tâm thì mọi vấn đề khó khăn, bức xúc của cuộc sống mới có những chính sách, pháp luật phù hợp để hóa giải, đưa đất nước phát triển./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi ngày 31 tháng 01 năm 2020

Mùa Xuân trường tồn Những năm dân tộc ta chìm trong nô lệ, lầm than thì không thể có mùa Xuân của những kiếp người. Ngày 3/2/1930 “Vừng Đông” của dân tộc bừng lên sau đêm dài nô lệ - ngày Đảng ta ra đời mang đến niềm hi vọng lớn lao cho dân tộc. Thực tiễn 90 năm qua đã minh chứng cho điều đó, Đảng mang về cho dân tộc ta những mùa Xuân ngày càng đẹp đẽ và trọn vẹn. Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là sự tất yếu trên con đường đi lên của lòng yêu nước, yêu dân tộc. Đảng đã, đang và sẽ còn thể hiện vai trò tất yếu trong công cuộc dựng xây đất nước phồn vinh. Tuy vậy vẫn còn những tiếng nói lạc lõng, đơn độc rằng cần phải đa đảng thì đất nước mới phát triển. Vậy ra theo họ đất nước ta hiện vẫn không phát triển! Xin không nói về những kì tích trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm thế kỉ XX, chỉ điểm qua những kì tích xây dựng hòa bình. Sau khi dành độc lập hơn một thập niên, từ khi dứt bỏ được cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp, Đảng ta đã tìm ra con đường đổi mới, tạo sự đột phá giải phóng sức lao động, đưa đất nước lập nên những điều kì diệu. Từng là một nước phải nhập khẩu lương thực về cứu đói, Việt Nam đã bước lên vũ đài những nước hàng đầu về xuất khẩu gạo. Đến nay ta đã là một quốc gia có nhiều loại hàng hóa nông, lâm, thủy sản xuất khẩu hàng đầu thế giới. Trong các vấn đề chính trị, văn hóa, xã hội, nước ta cũng là điểm sáng. Việt Nam dẫn đầu trong thực hiện Mục tiêu thiên niên kỉ của Liên Hợp Quốc về xóa đói giảm nghèo. Đến nay thu nhập bình quân đầu người đã đạt 3800 USD, gần bằng mức của quốc gia thu nhập trung bình cao. Kinh tế liên tục tăng trưởng trong những năm qua, riêng 2 năm 2018, 2019 trên 7%, khi cả thế giới sụt giảm. Vị thế Việt Nam trên trường quốc tế minh chứng bằng sự tín nhiệm cao khi bầu vào các cơ quan quan trọng hàng đầu của LHQ (trúng cử Hội đồng Nhân quyền LHQ với 184/192 phiếu, Ủy viên không thường trực HĐBA LHQ nhiệm kì 2020-2021 với 192/193 phiếu). Kinh tế Việt Nam liên tục tăng trưởng, hiện đạt mức cao nhất thế giới Bất kì quốc gia nào trong tiến trình phát triển cũng không tránh khỏi tồn tại, va vấp. Đảng ta cũng có khuyết điểm, sai lầm. Tuy nhiên nó đều được Đảng thẳng thắn nhìn nhận, cương quyết sửa chữa. Các thế lực phản động không ngừng chống phá Đảng và Nhà nước ta từ sau năm 1975 đến nay. Những sai lầm, yếu kém luôn được chúng khoét sâu, coi đó là bản chất của thể chế, của mô hình một đảng cầm quyền. Tham nhũng là căn bệnh có từ xa xưa trong mọi chế độ lại được coi là hệ quả của CNXH. Khi Đảng ta đẩy mạnh đấu tranh chống tệ nạn này và đạt được nhiều kết quả nức lòng Nhân dân thì chúng cho chỉ là thanh trừng nội bộ v.v và v.v. Biểu hiện tự diễn biến, tự chuyển hóa đã và đang “ngấm vào” một số cán bộ đảng viên. Có người thậm chí nghi ngờ thể chế, chỉ tin vào “chiếc ghế” họ đang ngồi. Có những đảng viên lu mờ lí tưởng Đảng, thậm chí chống phá Đảng nhưng vẫn giữ rịt chiếc thẻ để đến mức Đảng phải khai trừ họ. Đó chính là biểu hiện đặc trưng của kẻ cơ hội chính trị. Rất may những suy thoái, diễn biến, chuyển hóa đó chưa đủ sức làm băng hoại nền tảng tư tưởng của Đảng ta. Nhân dân vẫn tin vào Đảng như sự trường tồn của mùa Xuân bởi cuộc sống tươi đẹp đã và đang như ánh bình minh tỏa nắng!/.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi ngày 30 tháng 01 năm 2020

Ngư dân thời 4.0 Tôi còn nhớ câu chuyện không vui của một anh bạn làm lái xe cho thủ trưởng. Dịp ấy do đưa thủ trưởng đi công tác gần quê, trên đường về anh đã mời thủ trưởng ghé thăm “để biết nhà biết cửa cửa”. Vốn quý anh lái xe thật thà, cần mẫn nên vị thủ trưởng vui lòng ghé thăm và dùng bữa cơm cùng vợ con anh. Cảnh quê thời bao cấp nghèo khó, chẳng sẵn mọi thứ như bây giờ nên có khách quý đến chơi, vợ anh lái xe khá lúng túng khi sửa soạn mâm cơm khách. Thật may thấy anh hàng xóm đi ngang cổng ôm một con gà mái tơ, vợ anh đã nài nỉ mua và được anh ta để lại. Vậy là vợ chồng đã có được bữa cơm không quá đạm bạc để thết đãi thủ trưởng. Khi chủ khách đang ăn cơm bỗng thấy một bà (cũng là hàng xóm) dáo dác tìm con gà mái chưa thấy về chuồng. Vừa lùng tìm bà vừa oang oang: “Giờ này mà gà chưa về thì chắc là bị đứa nào bắt trộm thịt mất rồi”! Đang ngồi ăn cơm vui vẻ nghe thấy mấy câu nói của bà hàng xóm khiến cả chủ và khách chững lại, sượng sùng. Bữa ăn nhanh chóng kết thúc trong sự lặng im của mọi người… Tiêu thụ hàng không rõ nguồn gốc nay đã được liệt vào hành vi phạm tội. Tuy nhiên, nhiều khi người tiêu dùng quên đi việc đó, chẳng hạn như mua hải sản của những ngư dân đánh bắt bất hợp pháp tại các vùng biển của nước khác cũng giống tiêu thụ hàng ăn trộm. Có lẽ châu Âu họ văn minh hơn ta nên thường xử rất nặng với hàng hóa không rõ nguồn gốc, gian lận hoặc hàng hóa sản xuất hủy hoại môi trường, bóc lột sức lao động trẻ em v.v. Xưa nay ngư dân của ta và một số nước trong khu vực khá coi nhẹ hành vi đánh bắt cá tại vùng biển nước khác. Cơ quan quản lí cũng chưa có giải pháp quyết liệt ngăn chặn tình trạng này. Chỉ tới khi châu Âu ra quyết định áp thẻ vàng với hải sản xuất khẩu của Việt Nam thì cả ngư dân và cơ quan quản lí mới như giật mình, bừng tỉnh. Sau đợt kiểm tra của Đoàn kiểm tra EC vừa qua, một lãnh đạo Tổng Cục thủy sản đã khuyến nghị rằng chừng nào còn một tàu cá đánh bắt bất hợp pháp, vi phạm thì EC sẽ không rút thẻ vàng. Tàu đánh bắt xa bờ của ngư dân Quảng Nam   Châu Âu là một trong 3 thị trường xuất khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam với thị phần chiếm 25,7% tổng kim ngạch xuất khẩu. Khi bị cảnh báo thẻ vàng, sản phẩm thủy sản từ khai thác của Việt Nam xuất khẩu sang thị trường châu Âu bị kiểm tra toàn bộ lô hàng. Trường hợp bị áp dụng biện pháp thẻ đỏ, tất cả sản phẩm thủy sản từ khai thác của ta sẽ bị cấm xuất khẩu vào EU. Khi đó thực sự là “tai họa” lớn giáng xuống ngư dân và thiệt hại cho nhiều doanh nghiệp! Thế giới đã bước sang thời công nghệ 4.0, mọi hoạt động dù trên biển khơi bao la nhưng hành vi vi phạm chủ quyền kinh tế nước khác rất khó che giấu. Tuy nhiên, công nghệ cũng là công cụ để cơ quan quản lí và cả ngư dân biết rằng chúng ta có vi phạm luật pháp quốc tế hay không. Ngư dân cũng cần nhận thức được việc làm này là nhằm bảo vệ “miếng cơm manh sáo” của chính mình./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi

Trục lợi hình ảnh       Tôi từng biết một người rất thích sưu tập ảnh chụp chung với lãnh đạo hay người nổi tiếng. Trong nhà ông treo la liệt không phải là bằng, giấy khen mà toàn là ảnh lãnh đạo, có cả một vài tấm ảnh lãnh đạo cấp thứ trưởng, bộ trưởng, đại tướng… Ai cũng biết mục đích việc làm này là để ông ta khoe với họ hàng, dân làng, khách đến chơi. Không ít người nghĩ rằng ông có quan hệ với những người tầm cỡ, thậm chí như người dưới quyền, dù thực ra ông chỉ là chân trợ lí làng nhàng, năng lực không có gì nổi bật…       Dựa dẫm vào hình ảnh của người khác đôi khi cũng vô hại. Thế nhưng nay chuyện dựa hình ảnh nổi tiếng đã gây ra hệ quả thậm chí gây bức xúc dư luận.       Vừa qua Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) tổ chức lễ trao thưởng từ các doanh nghiệp cho Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia, trong số đó có Công ty cổ phần tập đoàn hóa chất Đ.G (doanh nghiệp một thời nổi tiếng với các sản phẩm bột giặt, hóa chất nay như đi vào quá vãng). Trong khi các doanh nghiệp đã nhanh chóng chuyển hàng tỉ đồng để động viên đội tuyển như cam kết thì thật bất ngờ Công ty Đ.G nói trên lại yêu cầu phải cung cấp danh sách chia thưởng cụ thể từng người. Lãnh đạo công ty còn trả lời báo chí: “Tôi là người cho tiền, tôi có quyền quyết định. Tôi đề nghị công khai, anh Chung bao nhiêu, các VĐV bao nhiêu… Tôi là người bỏ tiền ra, tôi có quyền yêu cầu, thế thôi. Còn muốn báo nào đăng thì đăng. Đ.G không phải thiếu gì 500 triệu đấy, thế thôi”! HLV Mai Đức Chung nâng biển trao thưởng sẽ không nghĩ đây chỉ là một vụ "cho tiền". Ảnh: TN       Vậy là rõ, Công ty Đ.G định cho tiền chứ không phải là tặng thưởng! Dân ta chỉ quý đồng tiền thưởng (vì bằng cả trăm tiền công) chứ không hẳn quý kẻ cho tiền, bố thí. Vị thế của những người hùng SEA Games 30 sao phải ngửa tay xin tiền, dù có là hàng tỉ chứ không chỉ là mấy trăm triệu đồng.       Nạn lợi dụng sự kiện lớn hoặc người nổi tiếng để đánh bóng thương hiệu, tranh thủ quảng cáo đã diễn ra lâu nay nhưng vì chưa có quy chế, quy định cụ thể nên đã bị lợi dụng. Khi đội tuyển nam U23 mang vinh quang về từ Thường Châu đầu năm 2018 đã có tình trạng này, bị dư luận phản ứng những tưởng đã hết, vậy mà sự việc tái diễn. Những phát ngôn của vị lãnh đạo Công ty Đ.G là sự xúc phạm lớn với một tập thể và những cá nhân đã nỗ lực đổ mồ hôi và cả máu để mang vinh quang về cho Tổ quốc. Niềm vinh quang của đội bóng đá nữ Việt Nam đem lại không chỉ là tấm HC Vàng SEA Games. Ảnh TN       Thiết nghĩ, cơ quan quản lí về văn hóa cần có cách tiếp nhận sự hảo tâm, tài trợ một cách chặt chẽ, phù hợp hơn để ngăn chăn sự trục lợi. Ví như chỉ công bố danh tính sau khi Ban tổ chức đã nhận được tiền vào tài khoản. Nếu cần công bố sớm thì chỉ nêu số tiền để động viên người được thưởng, không nên nêu danh tính.       Với cách làm hiện nay, bất kì ai cũng có thể nhảy lên bục vinh danh mang theo tấm bìa carton ghi những con số nhiều tỉ đồng rồi hô to rằng mình tài trợ, tặng thưởng... Những sự kiện thu hút hàng triệu khán giả, người hâm mộ cả nước vô hình trung đã giúp kẻ thiếu thiện tâm quảng cáo thương hiệu, đánh bóng tên tuổi không tốn một xu!/. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi ngày 16/1/2020

“Thẻ đi nhanh” Vừa ra đầu phố tôi gặp ông Hoạt mặt đỏ phừng phừng khật khưỡng đi về nhà. Đoán chừng ông vừa đi giao lưu bia bọt với mấy bạn tổ hưu trí, tôi đùa: - Hôm nay bác Hoạt được mấy vại mà tưng bừng thế? - Chẳng nhớ nữa, mà bia khuyến mại, quan tâm làm gì uống bao nhiêu cốc! À mà ông không làm thẻ câu lạc bộ bia hơi à? Hay vợ cấm không cho tham gia? - Ông Hoạt nói giọng lè nhè hơi men. Đoán chừng ông đã ngấm say, tôi trả lời qua quýt rồi bước đi. Sống gần Nhà máy bia Hà Nội tôi biết từ mấy năm trước về chương trình làm thẻ CLB cho các cựu chiến binh có nhu cầu và “yêu mến” hương vị của bia hơi Hà thành. Chỉ cần có tấm thẻ hội viên cựu chiến binh là sẽ làm được thẻ hội viên bia hơi với “quyền lợi” là được uống bia khuyến mại vào cuối tuần, cuối tháng và cuối năm còn được dự lễ hội bia rất lớn ở sân Quần Ngựa. Lễ ra mắt một CLB bia Hà Nội Hồi mới có chương trình này mấy ông ở tổ hưu khu phố chúng tôi đã bàn tán, đùa vui với nhau rằng thẻ hội viên bia hơi với người tuổi đã cao chẳng khác nào “tấm thẻ đi nhanh” tới ga Văn Điển! Có ông còn tếu táo cho rằng hình như tay nào đó bên bảo hiểm xã hội đã “móc” với công ty bia để “hai bên cùng có lợi”. Nói như vậy bởi tuyên truyền, thu hút được nhiều hội viên bia hơi, tạo được phong trào uống bia rầm rộ sẽ giúp công ty bia tăng được lượng hàng tiêu thụ. Còn bên bảo hiểm xã hội đang lo vỡ quỹ, nhất là khi tuổi thọ người nghỉ hưu ngày càng cao, do vậy uống nhiều bia rượu là một tác nhân làm suy giảm tuổi thọ, rút ngắn thời gian hưởng lương bảo hiểm xã hội! Dù là chuyện nửa đùa nửa thật nhưng nói cái thẻ hội viên bia hơi như cái “thẻ đi nhanh” không hẳn đã sai!/. Đinh Hoàng Bài trong mục chuyện làng phố, Báo Người cao tuổi

Nghỉ hưu sống bằng đồng tiền năm nào? Hỏi như thế có người sẽ nghĩ chỉ là đùa vui vì ai chẳng biết hưu hay chưa đều sống bằng đồng tiền thời hiện tại với mức lương cao nhất 75% của khi đang làm việc. Nghỉ hưu sớm thì mức lương thấp do số năm đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) ít. Cách tính lương hưu những năm qua lấy bình quân 60 tháng (5 năm) cuối cùng trước khi nghỉ rồi nhân tỉ lệ, cao nhất là 75%. Tuy nhiên, từ năm 2020 trở đi cách tích lương hưu sẽ có thay đổi theo lộ trình, mức lương là tỉ lệ % của bình quân thu nhập của số tháng đóng bảo hiểm. Tuy nhiên, lấy bình quân 5 năm, 18 năm hay cả quá trình… đều có sự bất cập nếu không xử lí linh hoạt giữa đồng tiền và đồng lương!   Lương hưu thực chất là đồng tiền người đóng BHXH tích cóp được trong quá trình làm việc. Lấy bình quân của cả quá trình đó để hưởng, về nguyên tắc là chính xác. Một người thợ khi lương bậc 1 đóng BHXH số tiền khác với khi họ đã lên bậc 7. Lương hưu không thể lấy bình quân của bậc 7 cho toàn bộ thời gian đóng BHXH nếu 5 năm cuối ở bậc này.   Còn nhớ cách đây hơn 30 năm, cuối những năm 80 thế kỉ trước, lúc ấy lương tối thiểu 220 đồng, lương thợ bậc 7 có hệ số cao nhất là 1,45 nên tờ 500 đồng (mệnh giá rất lớn khi ấy) cao hơn cả tháng lương. Nay thì tờ 500 đồng đã biến mất khỏi các cuộc giao dịch mua bán hằng ngày, có chăng chỉ thấy người ta dùng cúng viếng thần linh thay tiền âm phủ.   Tờ 500 đồng có mệnh giá lớn năm 1989 đã biến mất khỏi các cuộc giao dịch mua bán hiện nay Giá trị đồng tiền trong nền kinh tế luôn biến động theo chiều hướng giảm dần. Nếu lạm phát 10% trong 10 năm thì giá trị đồng tiền chỉ còn ½. Nước ta từng có thời kì lạm phát 3 con số. Do vậy, chính sách tiền lương cũng luôn được điều chỉnh tăng lên để bảo đảm an sinh xã hội.   Cùng xóm phố nơi tôi sống có gia đình hai vợ chồng là nhân viên, công nhân nghỉ hưu, lương cả hai cộng vào mỗi tháng cũng chỉ chừng hơn 5 triệu đồng nên chi tiêu khá chật vật, nhất là vào các mùa nhiều đám xá, hiếu hỉ… Không tính số cán bộ, công chức cao cấp trở lên hay sĩ quan quân đội, công an có mức lương hưu tương đối cao, còn đa số công nhân, nhân viên, viên chức bình thường có mức lương khá “khiêm tốn”, nếu sống tại đô thị thì việc chi tiêu phải rất tằn tiện. Phải chăng do quỹ BHXH có nguy cơ thiếu hụt nên người ta tính đến giải pháp hạ bớt mức lương hưu? Trở lại câu chuyện đồng tiền hơn ba chục năm trước, với mức lương mấy trăm đồng, nếu đóng BHXH 21,5% (chỉ khoảng năm, sáu mươi đồng) nhưng mỗi năm cũng là “để dành” chừng 2,5 tháng lương cho tương lai. Vậy 2,5 tháng lương (mấy trăm đồng) năm ấy nay ra chợ có mua được mớ rau? Cách tính bình quân đơn thuần số tháng của toàn bộ quá trình đóng BHXH chẳng khác nào “triệt tiêu” giá trị đồng tiền người lao động đã tích cóp trong quá khứ. Người nghỉ hưu sống bằng đồng tiền hiện tại chứ không phải của 30 năm trước Trong lịch sử, do sự biến động của tiền giấy, có giai đoạn người ta sử dụng định chế đồng tiền bản vị vàng, tức là lấy vàng làm thước đo giá trị. Nay không còn nước nào sử dụng định chế này nhưng do đồng tiền biến động, khi vận dụng chính sách họ có tính đến giá trị tương đương. Ví như tính bình quân lương người thợ từ bậc 1 đến bậc 7 khi nghỉ hưu phải lấy mức lương bậc 1, bậc 2… của người thợ hiện tại chứ không thể lấy mức lương bậc 1, 2 của 18, 20 hay 30 năm trước. Nhà nước ta đang chủ trương khuyến khích người dân tham gia BHXH tự nguyện khi không làm việc trong tổ chức, doanh nghiệp. Nếu biết rằng đưa số tiền mấy tháng lương mỗi năm cho BHXH giữ hộ y hệt đút vào hũ chôn xuống đất, mấy chục năm sau đào lên nó còn giá trị tựa vài tờ tiền âm phủ thì ai dám tham gia?/. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi ngày 7 tháng 01 năm 2020

Những “con đường dài” ngành giao thông Ngành giao thông đang có những “con đường dài” cả theo nghĩa đen và nghĩa bóng. Đó là tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Đông đã “dài thêm” sang năm 2020; là tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân “đắp chiếu” đã 15 năm chưa rõ ngày “mở chiếu”; là “đường dài” một văn bản pháp quy mang tên sửa đổi Nghị định 86 về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô với hơn chục lần sửa đổi vẫn đang nằm trên bàn nghị sự, chưa rõ ngày “lưu thông”. Đường sắt Cát Linh - Hà Đông dự kiến khai thác thương mại trong năm 2019 nhưng lại lỡ hẹn. Tuyến đường sắt trên cao giữa Thủ đô như đã “thách thức” dư luận quá đủ đến mức khi có những thông tin mới cũng chẳng mấy người quan tâm. Gần đây nhất, sau khi chạy thử đoàn tàu được 5 ngày, Ban quản lí dự án đường sắt Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) đã phải yêu cầu tạm dừng do tổng thầu chưa đáp ứng được các điều kiện cần thiết. Và khi tuyến đường này được vận hành, chuyện kinh doanh đủ chi phí, nuôi được bộ máy, có lãi để trả nợ vay sẽ là câu chuyện dài mà dư luận còn bàn tới. Tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân được khởi công từ năm 2004. Với chừng 4.000 tỉ đồng chi phí đầu tư, hình hài con đường đã “thấp thoáng”. Thật không may, đầu năm 2011 thực hiện nghị quyết của Chính phủ về những giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, dự án phải tạm dừng. Vừa qua, trả lời cử tri, Bộ trưởng Bộ GTVT cho biết: “Bộ đã triển khai rà soát, đánh giá tổng thể cho thấy dự án sẽ không phát huy được hiệu quả nguồn vốn đã được đầu tư và tiếp tục có những thiệt hại nhất định…”. Được biết, dự án này cần tới 6.000 tỉ nữa trong khi chưa thể bố trí được nguồn vốn, Bộ GTVT đề xuất xã hội hóa những hạng mục còn lại! Liệu có ai dám mạo hiểm đầu tư một dự án “sẽ không phát huy được hiệu quả”? Đường sắt Yên Viên - Cái Lân đã đắp chiếu 15 năm vẫn chưa thể triển khai tiếp Nhớ chuyện gần đây Bộ này đề xuất xây dựng tuyến đường sắt mới Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng với tổng vốn khoảng 100 nghìn tỉ mà “lạnh sống lưng”! Nếu được triển khai liệu nó có chiều dài thời gian bằng dự án đang đắp chiếu 15 năm? Có vẻ mỗi khi đề xuất một dự án lớn người ta không cần tính toán khả năng đáp ứng nguồn vốn, hiệu quả kinh tế mà đó là chuyện của… “kì sau”! Cách đây hơn 3 năm, Dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 86/2014 về điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô được Bộ GTVT soạn thảo bản sửa đổi nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, tạo luận lợi cho doanh nghiệp. Đến nay đã là lần soạn thảo thứ 12 nhưng văn bản vẫn chưa được ban hành. Nổi cộm là vấn đề định danh, quản lí các hình thức kinh doanh vận tải mới trên nền tảng công nghệ. Doanh nghiệp vào thử nghiệm mấy năm, kiếm “bộn tiền” rồi “bán cái” rút đi mà văn bản pháp luật quản lí vẫn đang… soạn thảo. “Chặng đường” từ bàn giấy ra cuộc sống của một văn bản xem ra chẳng kém những dự án “đắp chiếu”! Không biết “tác giả” bản quyền của những “tác phẩm đường dài” trên là ai? Liệu họ có được xử lí trách nhiệm vì những thiệt hại đã gây ra? Đây là những vấn đề dư luận quan tâm mong có câu trả lời thỏa đáng./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 02 tháng 01 năm 2020

Thưởng hiện vật, ai vui, ai buồn? Từ khi con người phát minh ra đồng tiền thay thế hình thức vật đổi vật, vật đổi hàng hay hàng đổi hàng, đồng tiền đã trở nên phổ biến trong các quan hệ, giao dịch giá trị. Đồng tiền đã và đang được hầu hết các quốc gia sử dụng trả lương, thưởng cho người lao động (NLĐ) dù nó có thể được biểu hiện bằng các hình thức mới (như tiền kĩ thuật số). Theo Điều 103 Bộ luật Lao động năm 2012 thì tiền thưởng là khoản tiền mà người sử dụng lao động thưởng cho NLĐ căn cứ vào kết quả sản xuất kinh doanh hằng năm và mức độ hoàn thành công việc của NLĐ. Tuy nhiên, trong Bộ Luật lao động mới thông qua năm 2019, Điều 104 quy định về “thưởng” thay vì chữ “tiền thưởng” có ý nghĩa như một “bước ngoặt”. Cụ thể, thưởng là số tiền hoặc tài sản hoặc bằng các hình thức khác mà người sử dụng lao động thưởng cho NLĐ căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh, mức độ hoàn thành công việc trong năm. Không biết có quốc gia nào trên thế giới luật pháp quy định doanh nghiệp (DN) được trả thưởng hằng năm bằng hiện vật (tài sản và các hình thức khác)? Và hình thức mới này có gì văn minh, tiện lợi hơn đồng tiền? Sự “mở” của luật pháp đã cho phép DN vận dụng rất nhiều hình thức thưởng có lợi cho mình nhưng bất lợi cho NLĐ. Thưởng bằng tài sản bằng xe, nhà, vàng bạc… đã có nhưng chỉ là hi hữu. Việc thưởng bằng hiện vật “của nhà làm ra” từng gây nên chuyển “dở khóc dở cười”. Có người từng nêu giả thuyết nếu một công ty sản xuất phân bón do hàng hóa tồn kho, ế ẩm cuối năm đành trả thưởng bằng hiện vật phân bón thì NLĐ sẽ sử dụng phần thưởng ấy thế nào, nhất là dịp năm hết tết đến? Có câu “một trăm tiền công không bằng một đồng tiền thưởng”. NLĐ được nhận đồng tiền thưởng không chỉ vui vì giá trị phần thưởng mà còn coi đó như một sự ghi nhận của chủ sử dụng lao động với công lao, đóng góp của mình cho DN. Luật pháp không bắt buộc DN phải thưởng cuối năm mà đây như sự tri ân của DN, động viên NLĐ tiếp tục nỗ lực đồng hành để DN phát triển. Doanh nghiệp làm tốt điều này sẽ phát huy được năng lực, trí tuệ và nỗ lực của NLĐ, đó là nền tảng tạo nên lợi nhuận cho DN đồng thời tiếp tục thu hút lực lượng lao động có chất lượng cao. Tuy nhiên không phải DN nào cũng nhận thức được vấn đề này. Có không ít DN chỉ coi thưởng cuối năm như một nghĩa vụ phải làm, lo lợi nhuận giảm sút vì chi phí khen thưởng. Có DN làm ăn khấm khá nhưng không muốn tăng trần mức lương chung mà “gom lại”, cuối năm dùng nguồn đó trích thưởng để lấy tiếng. Với những DN dạng này thì điều luật mới đã thực sự giúp họ dễ dàng có những cách thưởng “đối phó” với NLĐ. Và chuyện thưởng tết bằng phân bón, giấy vệ sinh… là hoàn toàn có thể! Ảnh minh họa Đến năm 2021 Điều 104 của Bộ Luật lao động 2019 mới có hiệu lực song nó đã nhận được những ý kiến trái chiều và sự lo ngại của NLĐ. Ai vui, ai buồn khi thưởng bằng hiện vật xem ra đã rõ, dù pháp luật chưa đi vào cuộc sống!/. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi ngày 31 tháng 12 năm 2019

Hướng tới những trường học xanh Nói trường học xanh nhiều người nghĩ ngay đến một môi trường có nhiều cây xanh tạo ra bầu không khí trong lành. Việc đó là hiển nhiên. Tuy nhiên, hiện nay học sinh các bậc học từ tiểu học đến trung học phổ thông và cả đại học đang gián tiếp tàn phá một lượng không nhỏ cây xanh của môi trường sống. Thoạt nghe có vẻ lạ nhưng đó là một thực tế. “Sự tàn phá” gián tiếp nằm ở việc chúng ta đang bắt các em phung phí một lượng giấy vở khổng lồ được sản xuất mỗi năm học có nguồn gốc từ cây xanh. Năm học 2019-2010 cả nước có 22,5 triệu học sinh tựu trường. Với số sách giáo khoa, vở viết mỗi em chỉ cần vài kilôgram nhân lên đã có một lượng giấy rất lớn. Số giấy này không thể lấy từ đâu khác ngoài việc khai thác rừng và cây. Như vậy, mỗi năm học, các em học sinh như bị người lớn buộc phải tàn phá những cánh rừng. Học sinh tiểu học đang phải đeo những chiếc ba lô nặng trĩu (Ảnh: tuoitre.vn). Cách đây chỉ chừng vài chục năm, khi mà mạng Internet chưa ứng dụng rộng rãi, việc vận dụng làm việc trên môi trường mạng còn lạ lẫm, khi đó các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp hằng năm tiêu thụ một lượng giấy rất lớn cho in ấn văn bản, tài liệu. Đến nay sự kết nối, làm việc trên không gian mạng đã góp phần giảm thiểu đáng kể việc tiêu thụ giấy. Các ngành rất nỗ lực giảm thiểu sử dụng giấy trong hoạt động hành chính, kinh doanh nhưng xem ra ngành giáo dục, nhất là các nhà xuất bản như không nghĩ tới điều này. Thậm chí tần suất thay đổi, điều chỉnh, sửa chữa sách để in mới ngày càng tăng lên. Tiến trình đổi mới toàn diện giáo dục đang được nỗ lực triển khai nhưng có một “diện” bị bỏ quên, đó là tiết kiệm chi phí sách vở cho học sinh cùng với bảo vệ môi trường. Sách giáo khoa hầu như được chỉnh sửa, in mới hằng năm với khối lượng lớn Tại sao chưa thấy ai đưa ra ý tưởng dùng sách giáo khoa điện tử cho toàn bộ bậc học phổ thông? Ngoại trừ vùng núi, vùng sâu khó khăn tiếp cận mạng Internet, còn tại thành phố, nông thôn đồng bằng đều đã phủ sóng. Hệ thống cung cấp sách giáo khoa online cho học sinh, giáo viên là hoàn toàn có thể thực hiện được. Khi đó các em học sinh sẽ không phải đeo những chiếc túi sách vở nặng trĩu trên vai. Tất nhiên, thực hiện ý tưởng này các nhà xuất bản sẽ thất thu rất lớn lợi nhuận từ mảng sách phục vụ học sinh hằng năm. Cách đây 5 năm, Bộ Chính trị đã có nghị quyết về đẩy mạnh ứng dụng, phát triển công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Một số lĩnh vực được xác định là trọng tâm thực hiện, trong đó có giáo dục.   Hiện Chính phủ, các bộ ngành đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng chính phủ điện tử, vừa khai trương Cổng dịch vụ công quốc gia… Đã đến lúc ngành giáo dục cần có động thái tích cực trong thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về phát triển xanh, bảo vệ môi trường sống, không thể như “người ngoài cuộc” trong vấn đề này./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi ngày 25 tháng 12 năm 2019

Chờ… thảm họa? Có chuyên gia từng cảnh báo, nếu động đất trên 5 độ rich te, hầu hết chung cư cũ của Hà Nội sẽ sập đổ! Khi đó một thảm họa tầm cỡ lớn sẽ diễn ra. Hiện nay có thể Hà Nội là thành phố đang sở hữu nhiều chung cư cũ nhất cả nước. Trong gần 30 chung cư cũ có nhiều căn được xây dựng từ những năm 1960 cho đến 1985 đã quá cũ nát như tại các khu tập thể Thành Công, Kim Liên, Trung Tự, Giảng Võ, Thanh Xuân... Cùng với sự xuống cấp của kết cấu xây dựng, các căn chung cư như “cụ già” đang phải gánh trên vai sức nặng nhiều thế hệ bằng những chiếc “chuồng cọp”. Cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ là yêu cầu cấp bách song nhiều năm qua Hà Nội và một số thành phố vẫn đang lúng túng, chưa tìm ra giải pháp thỏa đáng, đáp ứng được nhu cầu của cả cư dân và nhà đầu tư. Chung cư 51 Huỳnh Thúc Kháng (Hà Nội) đã xuống cấp nghiêm trọng. Lợi nhuận không hấp dẫn nhà đầu tư; người dân khó khăn, không đủ nguồn lực để đóng góp vốn cho dự án và quyền lợi cũng khác nhau; thành phố không đủ nguồn lực tài chính hỗ trợ cư dân… là những trở lực khiến cho tiến trình thực hiện chủ trương cải tạo, xây dựng chung cư cũ hàng thập kỉ vẫn dẫm chân tại chỗ. Một nguyên nhân quan trọng khiến nhà đầu tư không mặn mà tham gia dự án chung cư cũ là lợi nhuận. Muốn có lợi nhuận thì chung cư cần xây vượt nhiều tầng so với căn cũ, số tầng tăng thêm đó làm căn hộ thương mại. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng lại cho rằng làm như vậy sẽ phá vỡ quy hoạch dân cư, gây áp lực lên hạ tầng xã hội, giao thông… Liệu cái lí do phá vỡ quy hoạch đất ở và dân số có thực sự là chính yếu? Không ít người cho rằng “lí do chỉ là… lí do”! Dù mật độ cư dân các quận nội thành cũ đã quá tải từ lâu nhưng nay rất nhiều dự án nhà chung cư thương mại cao 20-35 tầng vẫn đang tiếp tục mọc lên. Sát khu tập thể Thành Công có mấy tòa chung cư cao cấp đang mở bán rầm rộ. Cách Lăng Bác chỉ 500m, tại đường Thụy Khuê hai tòa chung cư hạng sang của Sun Group mọc lên chót vót 21 tầng trên mảnh đất của Công ty xe điện Hà Nội, được mở bán từ năm trước, dân cư đã sắp “lấp đầy”. Mảnh đất lẽ ra là bãi xe Ngọc Khánh (Ba Đình), sát tòa nhà Lotte cũng đang mọc lên 3 tòa nhà chung cư thương mại ngót 30 tầng. Khu này cũng chỉ cách chung cư cũ Thành Công chừng 1km… Mỗi tòa chung cư này dân số đã có thể tới hàng nghìn. Điểm qua như thế để xem cơ quan quản lí có thực sự quan tâm tới quy hoạch dân cư, quy hoạch sử dụng đất hay chưa mà thôi.  Tòa nhà chung cư Sun Group Thụy Khuê, quận Ba Đình cạnh Lăng Bác Tại sao không tính đến phương án chuyển 3-4 tòa chung cư cũ thành một tòa nhà mới có chiều cao gấp 3-4 lần. Sao không đấu giá quỹ đất (nơi trụ sở, công ty di dời khỏi nội thành) để tạo nguồn ngân sách hỗ trợ người dân, nhà đầu tư…? Có thể thấy nhan nhản quảng cáo bán căn hộ chung cư thương mại mà chủ sở hữu nói rằng mình bán “suất ngoại giao” giá phải chăng. Trong các tòa chung cư thương mại thường có những “suất ngoại giao”, vậy nó là của ai? Có lẽ những chung cư cũ khi cải tạo cũng cần có “suất ngoại giao” để tiến độ được đẩy nhanh và người dân thoát cảnh sống “chờ thảm họa”./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Báo Người cao tuổi ngày 24 tháng 12 năm 2019