Giáo dục

 Tăng để giảm tải?

Những kì vọng về sự giảm tải chương trình cho các em học sinh lớp “đại học chữ to” thông qua việc sử dụng bộ sách giáo khoa mới đang nhận được sự nghi ngờ của dư luận và những bức xúc của phụ huynh. Trước câu hỏi của báo giới về dư luận phụ huynh phàn nàn chương trình Tiếng Việt 1 (trong sách Cánh diều) quá nặng, một đại diện của Bộ GD&ĐT giải thích: “Chúng ta đang cố gắng bố trí cho các em học sinh lớp 1 đọc thông viết thạo ngay từ đầu càng sớm càng tốt, sau đó dành thời lượng đó để học Toán ở giai đoạn sau”. Trả lời câu hỏi, giảm tải nhưng sao thời lượng môn Tiếng Việt lại tăng từ 350 tiết lên 420 tiết, thì được giải thích: “So với chương trình lớp 1 cũ, nội dung chương trình Tiếng Việt mới có phần tinh giản hơn nhưng thời lượng được kéo dài hơn, tăng từ 350 lên 420 tiết. Về mặt khoa học, học sinh không phải học nặng hơn”! Bộ sách Cánh Diều liệu có giúp các em học sinh dễ “bay lên” như những cánh diều? Người viết bài này cũng đang nghi ngờ tầm nhận thức của mình vì đọc đi đọc lại vẫn chưa hiểu ý câu giải thích? Giảm tải nhưng lại tăng thêm 70 tiết và “cố gắng bố trí cho các em học sinh lớp 1 đọc thông viết thạo càng sớm càng tốt”!? Một khoảng thời gian của năm học mà học sinh lớp 1 có thể “đọc thông viết thạo” để học môn khác thì đúng là kì tích của ngành giáo dục khi “sản xuất” ra những thần đồng! Bác Hồ từng dặn: “Trẻ em như búp trên cành/Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan”. Còn chủ trương của ngành giáo dục cũng như mong đợi của toàn xã hội với các em nhỏ là “mỗi ngày đến trường là một ngày vui” chứ không phải chưa xong lớp 1 đã đọc thông viết thạo. Vì sớm để “đọc thông viết thạo” mà nhiều phụ huynh bất đắc dĩ phải trở thành giáo viên ngoài giờ tại gia đình, cùng con “đánh vật” môn Tiếng Việt. Khi các con bất lực, không thể cố thì “con khóc, mẹ khóc”! Đó là chia sẻ của một số phụ huynh do không cho con “học trước” nên khó khăn khi theo chương trình tại lớp. Tin rằng những trường hợp thế này, mỗi ngày đến trường sẽ là một ngày lo với các em. Không biết có quốc gia nào cho các cháu mẫu giáo học trước chương trình học sinh lớp 1? Theo Thông tư 17/2009/TT-BGDĐT của Bộ GD& ĐT thì chương trình giáo dục mầm non lớp mẫu giáo lớn cũng chỉ tới việc làm quen với con chữ và đếm đến 10. Tuy nhiên, trước khi vào lớp 1 nhiều phụ huynh đã cho các con đi học trước chương trình lớp 1 với hi vọng khi nhập trường con em mình “không thua chúng bạn”. “Bệnh thành tích” của phụ huynh hầu như được giáo viên tiểu học chấp nhận và không vui khi có những em chưa “học trước”. Những em đó tất nhiên đòi hỏi phụ huynh phải tăng thêm thời gian “bổ túc” tại nhà. Trên lớp thì tăng tiết, về nhà phải tăng kèm thêm, liệu đây có phải vì mục tiêu giảm tải? Câu chuyện giảm tải như kì vọng khi xây dựng chương trình và sách giáo khoa mới đang cần ngành giáo dục có giải pháp tháo gỡ sớm để giảm tải là thực chất, thể hiện “tính hơn hẳn” khi loại bỏ những bộ sách được dùng hàng chục năm qua./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 07 tháng 10 năm 2020

Văn hóa-Xã hội

  Đẳng cấp

Trong xã hội cũ, giai cấp phong kiến, tư sản coi công nhân, người lao động nghèo là tầng lớp dưới cùng của xã hội, là hạ đẳng. Giàu sang được coi là thước đo vị trí xã hội, cũng đánh đồng với nhân cách của tầng lớp được gọi là quý tộc, tinh hoa. Trong xã hội dân chủ và thế giới văn minh ngày nay quan niệm đó dần bị loại bỏ. Người lao động đang từng bước được trả lại vị thể làm chủ xã hội. Với các nước phát triển, nhất là nước đang phấn đấu xây dựng theo mô hình chế độ xã hội xã hội chủ nghĩa thì mọi tầng lớp, giai cấp đều bình đẳng, phẩm giá, đạo đức con người ở vị trí cao nhất chứ không phải là vật chất. Tuy nhiên, tư duy coi giàu sang là đẳng cấp đây đó vẫn tồn tại, khi mà các phương tiện truyền thông dường như cũng đang cổ súy cho nhận thức đó. Nhiều nội dung quảng cáo, nhất là trên truyền hình quảng bá cho các khu du lịch cao cấp hoặc hàng hiệu, xe sang… thường nói đến đẳng cấp, coi người sở hữu được những tài sản lớn ấy là minh chứng đẳng cấp quý phái, cao sang... Khi một tờ báo của Mỹ đăng tải phỏng vấn chị của bệnh nhân Covid-19 số 17 chia sẻ rằng các vụ tấn công trên mạng (vào em cô) là ví dụ của sự ghen tị giai cấp: “Ở Việt Nam, chúng tôi có quá nhiều đặc quyền - chúng tôi đi du lịch quá nhiều” khiến cộng đồng mạng phẫn nộ. Thì ra họ chưa nhận thức được nguyên nhân cộng đồng phản ứng với họ vì hành vi dối trá làm phát tán dịch bệnh. Quá nực cười khi họ coi mình là nạn nhân của sự phân biệt chỉ vì “đẳng cấp” giàu sang! Tiếc rằng sự giàu sang ấy lại chưa đóng góp được đồng nào cùng cộng đồng chống dịch. Có thể nhận ra “đẳng cấp” của chị em bệnh nhân này là sự dối trá được lặp lại. Chị em nhà bệnh nhân số 17 bị dân mạng chỉ trích vì tự nhận mình đẳng cấp giàu sang, nói xấu đất nước về chống dịch Covid-19 Trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN của ta hiện nay, sự giàu có không còn bị định kiến như một thời bao cấp, chế độ sở hữu tập thể. Những cá nhân tài năng, làm giàu chính đáng được tôn vinh. Tuy nhiên, sau mấy chục năm kinh tế thị trường, mặt trái của đồng tiền đang có chiều hướng chi phối làm méo mó phần nào những giá trị đích thực. Trong xã hội xuất hiện những người giàu, rất giàu nhưng những đồng tiền, tài sản lớn họ có được không ai biết có nguồn gốc từ đâu. Đôi khi chính chủ tài sản cũng không dám giải thích một cách công khai, minh bạch. Và những người thừa hưởng những tài sản đó (nhất là vợ con, người thân của họ) cũng ngộ nhận mình thuộc đẳng cấp cao sang! Ngôn ngữ Việt có từ đại gia, ý nói những người tài giỏi, tạo dựng được cơ nghiệp lớn, gia đình phương trưởng khiến cộng đồng ngưỡng mộ. Cũng có những người ngộ nhận hoặc hiểu không đúng coi đại gia là tất cả những người giàu. Ngôn ngữ Việt cũng có từ trọc phú, ý chỉ những kẻ giàu có ngoài tiền của, tài sản ra chẳng có gì nhiều, kể cả cả tri thức và nhân phẩm. Những người coi sự giàu sang là đẳng cấp, thực sự họ là kẻ đáng thương./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 06 tháng 10 năm 2020

Pháp luật-Kinh doanh

 

Những con thiêu thân   Một thời nơi thôn quê chưa có điện, vào vụ gặt, tối đến nhà nào cũng phải thắp đèn dầu để đập lúa. Dù ánh sáng ngọn đèn không mạnh nhưng cũng đủ thu hút lũ côn trùng lao đến, lọt vào bên trong thông phong rồi bị lửa đèn đốt cháy xeo xèo. Lũ côn trùng vô thức ấy được gọi chung là “thiêu thân”. Ngày nay không còn mấy người sử dụng đèn dầu nhưng vẫn có nhiều “thiêu thân” bị cám dỗ bởi thứ ánh sáng giả tạo mang tên lợi nhuận. “Anh chị chỉ cần đầu tư vài trăm đến vài ngàn USD là có thể ngồi rung đùi “ngắm” tài khoản của mình tăng lên từng ngày”. “Vâng, không cần làm gì, mỗi sáng ngủ dậy các bác hãy mở điện thoại ra, vào tài khoản rồi vuốt nhẹ, thế là tiền đã về. Cứ thế, vài năm sau sẽ thành tỉ phú!”- Đó là những lời quảng bá của một công ty đầu tư tài chính bằng ứng dụng trên Internet. Qua cách “rót lợi nhuận vào tai”, thế là một vài người nhanh chóng “chốt hạ” xuống tiền trong niềm hân hoan, hi vọng. Theo tâm lí đám đông, nhiều người hùa theo. Công ty TNHH Bigbuy24h và Chủ tịch Nguyễn Văn Anh ra mắt khai trương Văn phòng đại diện Hà Nội 11/2019 nay đã “mất tích”. Công ty TNHH TM DV Bigbuy24h Việt Nam quảng cáo “khi bạn tải app bigbuy24h và bạn mua hàng tại shop muasamtudo.com bạn sẽ được tích điểm gấp 3 lần. Và số tiền hay là số điểm này dùng để tái mua hàng cho những lần sau tại shop hoặc những sản phẩm khác trên sàn Bigbuy24h. Số tiền tích lũy này sẽ được công ty trả mỗi ngày là 0,2%. Nếu bạn mua 1 sản phẩm thấy ít nhưng nếu bạn mua nhiều và mua những mặt hàng có giá trị lớn như xe máy, tivi thì số tiền 0,2% mỗi ngày không nhỏ...”. Còn trang mua sắm điện tử MyAladdinz trên smartphone cũng quảng cáo giúp mua nhà, mua xe… và được hoàn tiền tới 80%... Chỉ cần vài trăm đến vài nghìn đô la đầu tư, mua sắm, ngồi chơi mà lại thành tỉ phú! Mua căn nhà hàng tỉ đồng mà được hoàn 80% tiền, đúng là chuyện tưởng chỉ có trong mơ! Không biết “những con thiêu thân” có thử hỏi ông chủ đang thao thao bất tuyệt về viễn cảnh giàu có ấy xem gia đình, họ hàng, làng xóm của mình đã thành tỉ phú hết chưa mà lại mang đến cơ hội giàu sang cho toàn người dưng nước lã? Có lẽ ánh sáng kim tiền đã không cho phép chút khoảng tối nghi ngờ nào tồn tại trong suy nghĩ của những người khát… giàu. Cơ quan quản lí nhiều lần từng khuyên người tiêu dùng, nhà đầu tư hãy là những “nhà thông thái”. Nhưng, đứng trước những mối lợi nhãn tiền, đâu phải ai cũng có thể “thông thái”?. Người dân chưa thông thái nhưng với cơ quan quản lí, công chức hưởng lương từ thuế của dân chắc phải “thông thái” hơn để bảo vệ những người đang nuôi mình. Thế nhưng, chỉ một ông chủ trang Bigbuy24h kể trên được biết đã qua mấy “phiên bản” công ty đa cấp huy động tiền rồi biến mất, sau đó lại làm chủ một công ty mới kinh doanh theo bản chất cũ. Có thể coi đây là một trong những người “thắp đèn” đầy kinh nghiệm mời gọi “thiêu thân” mà cơ quan quản lí đang bó tay! Những con thiêu thân sao có đủ sức lực và thông thái để “tắt đèn”? Việc đó cần tới “ngọn gió” trách nhiệm của cơ quan quản lí!/. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 03 tháng 10 năm 2020

Kinh tế-xã hội

 

Hà Nội đặc thù    Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, hai thành phố lớn nhất cả nước, cũng là hai trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa. Chính vì vậy mà hai thành phố này từ lâu đã muốn có những cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, tăng nhanh sự phát triển toàn diện. Không biết có phải vì thiếu cơ chế đặc thù mà Hà Nội đang vướng nhiều việc, chưa thể bứt phá, vươn nhanh? Nói vậy cũng chưa hẳn đúng. Ai tới Hà Nội những năm gần đây sẽ thấy có những lĩnh vực tăng khá nhanh, đó là những khu chung cư thương mại cao tầng ngày càng đan dày. Đó là nhiều chiếc cầu vượt nhẹ cùng các tuyến đường mới xẻ ngang xẻ dọc những khu phố cũ. Thấp thoáng phía sau những khu tập thể tồi tàn là những công trình tráng lệ, hào nhoáng ở Thủ đô Bao quanh bởi các khu chung cư thương mại đẹp đẽ, hoành tráng là những khu chung cư cũ tựa “người già” phải cõng bên mình những chiếc “chuồng cọp”. Không chỉ nhếch nhác, lụp xụp, các khu chung cư mấy chục năm tuổi ngày càng tiềm ẩn nguy cơ “ngã đổ”. Người ta cho rằng vì chưa có cơ chế đặc thù (được xây vượt số tầng so với cũ) nên các doanh nghiệp chẳng mặn mà làm dự án cải tạo, xây lại chung cư cũ bởi không có nhiều lợi nhuận. Cũng chẳng ai truy xem các khu chung cư thương mại mới đang ngày ngày mọc lên cao 30-40 tầng trên những mảnh đất công đã được giải phóng có phải vì chưa có cơ chế đặc thù? Hà Nội vinh dự là địa phương duy nhất có bộ luật riêng, đó là Luật Thủ đô. Không biết đây có phải là một đặc thù hay không và luật này đã đi vào cuộc sống ra sao nhưng ngay một vấn đề mà các địa phương quan tâm và trông đợi nhất là văn hóa thì Hà Nội cũng đang còn vướng víu, chưa tạo được nét nổi trội. Trong sự phát triển, quá trình đô thị hóa nhanh và sự dịch chuyển dân cư, nét thanh lịch người Tràng An ngày một thưa vắng, trong khi sự xô bồ phố thị của cuộc mưu sinh đang dần che lấp những nét đẹp thanh lịch một thời. Đặc thù Hà Nội có cảnh ùn tắc giao thong thường xuyên Cách đây 3 năm Hà Nội đã ban hành quy tắc ứng xử nơi công cộng trên địa bàn với 3 chương, 14 điều quy định những việc nên làm và không nên làm. Có thể nói bộ quy tắc đã “phủ kín” mọi hoạt động, sinh hoạt nơi công cộng, đủ để có cơ sở củng cố, xây dựng nếp sống văn hóa, mong trở lại Hà Nội thanh lịch, hào hoa. Thế nhưng đến nay, bộ quy tắc có thể đã bị quên lãng hoặc nó chưa đi vào cuộc sống nên UBND thành phố lại đang phải lấy ý kiến Nhân dân để ban hành bản Quy chế quản lí hoạt động trong không gian đi bộ khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận! Tại Hội thảo Nguồn lực văn hóa trong chiến lược phát triển “Thành phố sáng tạo” của Thủ đô Hà Nội vừa được tổ chức, GS.TS Tạ Ngọc Tấn đã đặt ra nhiều câu hỏi: Tại sao Hà Nội không có một Khải hoàn môn, không có cổng chào, biểu tượng ở 5 cửa ô; có bao nhiêu danh nhân mà không có biểu tượng nơi công cộng? Đà Nẵng không có cơ chế đặc thù nào nhưng đã bứt phá ấn tượng, trở thành một thành phố đáng sống, một thành phố du lịch hàng đầu. Với tiềm năng và lợi thế của mình, liệu Hà Nội có cần mãi đợi một cơ chế riêng mới thoát khỏi những “đặc thù” không đẹp kể trên?/. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 02 tháng 10 năm 2020

Dùng người tài

 

Người tài về đâu?   Dịp chương trình “Đường lên đỉnh Olympia” tổ chức thi chung kết năm thứ 20, một vấn đề được nhắc lại: Vì sao các tài năng hầu hết “ra đi không trở về”. Trải qua 19 năm với 19 quán quân, 17 người đi du học tại Australia chỉ có 2 người trở về đất nước, còn lại đều ở lại xứ người. Vì vậy đã có người còn gán những biệt danh cho chương trình này là “Đường lên đỉnh Australia”, “Tìm kiếm tài năng nước Úc”… Không ít ý kiến trên không gian mạng đã chê bai, mổ xẻ, thậm chí cho rằng họ (quán quân du học ở lại ngước ngoài) ích kỉ, chỉ nghĩ tới cá nhân, quên đi nơi giúp họ bay cao… Một trang mạng phê phán cuộc thi Đường lên đỉnh Olympia Ý kiến đòi hỏi với các quán quân tài năng dù sao cũng có cái lí của họ, nhất là khi nhớ về các thế hệ cha ông đầy hoài bão và cống hiến. Trong những năm đất nước chống ngoại xâm có không ít những tài năng người Việt ở nước ngoài vẫn hăng hái về Tổ quốc để cống hiến, tiêu biểu như giáo sư, bác sĩ Trần Hữu Tước, kĩ sư Trần Đại Nghĩa, bác sĩ - nhà nông học Lương Định Của v.v. Tuy nhiên, không thể lấy những tấm gương trong giai đoạn lịch sử ấy để so sánh, áp đặt cho thế hệ trẻ hôm nay. Lí tưởng, hoài bão trong hoàn cảnh “nước mất, nhà tan” khác với năm tháng hòa bình, cả đất nước hướng tới mục tiêu thoát nghèo, làm giàu chính đáng. Trước khi phán xét cũng cần có sự nhìn nhận công bằng. Chương trình “Đường lên đỉnh Olympia”  của VTV là một sân chơi trí tuệ đã mang lại và lan tỏa niềm cảm hứng phấn đấu cho bao thế hệ học sinh, sinh viên suốt 20 năm qua. Nhiều cá nhân có thể không giành giải nhưng từ đó đã trưởng thành, đang góp phần mang lại những giá trị cho cá nhân, gia đình. Cá nhân giành giải cao nhất, đó đã là sự cống hiến cho đất nước thông qua tấm gương của chính họ. Không nói đến lí tưởng cao xa, mỗi học sinh ngày nay nỗ lực học hành, rèn luyện cũng vì sự thành đạt, có công ăn việc làm và mang lại cuộc sống đủ đầy cho bản thân, gia đình mình, một phần là đóng góp cho xã hội. Tôi đồng ý với chia sẻ của một quán quân hiện đang sống và làm việc tại Australia: “Ở lại hay về, cá nhân tôi đều phải đánh đổi. Tuy nhiên, tôi phải tự hỏi về để làm gì và về để làm được gì? Ở để làm gì và để làm được gì?”. Gia đình, nhà trường, xã hội rõ ràng là có công, là “bệ đỡ” để những tài năng vươn cao, bay xa nên sự đòi hỏi là tâm lí chung. Nhưng chúng ta cũng nên nhớ, trong cùng hoàn cảnh đó, cùng “bệ đỡ” đó có người chẳng mang lại nhiều giá trị cho chính bản thân và gia đình họ, thậm chí khi sa vào tệ nạn trở thành gánh nặng cho xã hội. Biết đâu, trong những “anh hùng bàn phím” phê phán quán quân không về “phụng sự đất nước” có cả những người đó? Nữ thủ khoa xuất sắc đại học sư phạm Bùi Thị Hà Chợt nhớ đến chuyện một nữ thủ khoa của tỉnh nghèo Hà Giang Bùi Thị Hà, với tâm nguyện trở về xây dựng quê hương (có tâm thư gửi bí thư tỉnh ủy tỉnh này) nhưng đành ngậm ngùi cất đi tấm bằng xuất sắc đại học sư phạm và làm công việc như người bình thường: Nuôi lợn, bán rau!/. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 30 tháng 9 năm 2020

Giáo dục

 Lớp học sẽ trở thành…

Trong lĩnh vực giáo dục, thông tin được nhiều người quan tâm mấy ngày qua, đó là khoản 4, Điều 37 Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định các hành vi học sinh không được làm. Trong 7 nội dung học sinh không được làm, khoản 4 nêu: “Sử dụng điện thoại di động, các thiết bị khác khi đang học tập trên lớp không phục vụ cho việc học tập và không được giáo viên cho phép”. Câu từ dài dòng, mềm mại về một điều cấm song hiểu ngắn gọn là, trong lớp học sinh được dùng điện thoại di động cho việc học nếu thầy cô cho phép! Trước đó, Thông tư 12 của Bộ này điều cấm học sinh không được làm nói gọn là “sử dụng điện thoại di động trong giờ học”. Một số người cho rằng đây là một sự đổi mới, cởi mở, không còn theo lối tư duy không quản được thì cấm. Ảnh minh họa Thử hình dung sau khi thông tư trên đi vào lớp học xem sao: “Trong giờ lịch sử, học sinh A giơ tay: - Thưa cô, em xin phép sử dụng điện thoại ạ. - Mục đích của em là gì?- Cô giáo. - Em tra Google xem chi tiết lịch sử thời Lý vừa rồi cô nói có đúng không ạ! Cô giáo: - Cho phép em”. “Trong giờ ngữ văn, học sinh B giơ tay: - Thưa thầy, em dùng điện thoại ạ. - Em sử dụng vào nội dung gì?- Thầy giáo. … v.v”. Có câu “nhất qủy, nhì ma, thứ ba…”. Thật khó tưởng tượng hết những quái chiêu của học trò với cơ chế “xin, cho” trong lớp học. Ta biết trong giờ học, môi trường lí tưởng nhất cho sự truyền đạt của giáo viên, sự tiếp thu kiến thức của học sinh là trật tự và tập trung (ngoài tiết thảo luận, tọa đàm). Nếu một lớp học 40-45 học sinh mà thi thoảng lại một em xin sử dụng điện thoại, lúc lúc lại có em nhận được cuộc gọi, tin nhắn (tất nhiên là được các em nói rằng phục vụ học tập) thì sự tập trung, sự trật tự lớp học có còn? Trên lí thuyết cũng như thông thường, trong lớp học người giáo viên đủ khả năng giải đáp mọi nội dung học tập trong phạm vi mình đảm nhiệm. Mỗi khi có vấn đề mà học sinh chưa rõ cần hỏi lại thì giáo viên có trách nhiệm giải đáp thỏa đáng. Không thể học sinh hỏi về bài giảng mà giáo viên lại phải dùng biện pháp trợ giúp dạng “gọi điện thoại cho người thân”. Đối với học sinh cũng vậy, nội dung chưa rõ, để hiểu thêm thì phải trực tiếp hỏi từ người đang giảng dạy mình. Giả sử vấn đề học sinh được “trợ giúp” từ điện thoại lại khác với nội dung giáo viên giảng dạy, khi đó học sinh theo ai, thầy cô hay chiếc điện thoại? Ảnh minh họa Đổi mới, mạnh dạn quản lí trong kỉ nguyên 4.0 hiện nay là cần thiết. Tuy nhiên việc cho phép học sinh sử dụng chiếc điện thoại trong giờ học với tư duy đơn giản chỉ phục vụ cho học tập xem ra chưa ổn. Điều này mặc nhiên như chưa tin tưởng vào trình độ năng lực đội ngũ giáo viên, khi mà trong lớp học, học sinh vẫn phải đi “tham khảo, trợ giúp” từ nơi khác. Chiếc điện thoại nối mạng giống như xã hội thu nhỏ. Mang “xã hội” vào lớp học, nơi đó có thể biến thành… phiên chợ!/. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 23 tháng 9 năm 2020

Bản địa nguyên thủy

 Bản địa nguyên thủy

Bước khỏi loài động vật nhưng con người còn thời gian dài sống trong thời kì xã hội nguyên thủy. Khi ấy con người sống bằng săn bắn, hái lượm. Từ khi tìm ra lửa, con người đã bước vào thời kì văn minh sơ khai, không còn cuộc sống ăn lông ở lỗ. Trải qua hàng nghìn năm phát triển loài người mới có được nền văn minh như ngày nay. Vậy mà những ngày qua đã có một số nhóm người đang cổ súy cho thứ ẩm thực như thời nguyên thủy - ăn sống nuốt tươi mọi thứ động vật vốn được dùng chế biến thực phẩm. Họ mò bắt những con cá dưới ao đang giãy đành đạch với bùn đất, cho vào miệng ngai ngấu nghiến tỏ vẻ ngon lành; mổ động vật sống ra cùng nhau cắt, xé ăn liền với bê bết máu tươi tựa cảnh sư tử tranh mồi giữa rừng hoang dã châu Phi; cho cả con gà chưa giết mổ đầy lông lá vào nồi nấu cháo rồi cùng nhau xì xụp húp…     Với kiến thức khoa học phổ thông ngày nay, từ học sinh tiểu học đã biết rằng để giữ gìn vệ sinh, phòng ngừa bệnh tật thì phải ăn chín, uống sôi. Trong cơ thể con người và mọi loài động, thực vật luôn tồn tại những loài kí sinh. Việc chế biến thực phẩm ngoài tạo vị thơm ngon còn nhằm loại khỏi món ăn những loài kí sinh trùng nguy cơ gây bệnh cho người. Những năm 60, 70 thế kỉ trước khi còn nhỏ tôi được chứng kiến người dân quê chế biến món gỏi cá (nguyên liệu là cá sống và một số gia vị, rau thơm). Tôi cũng thấy khi đó ở một số làng xóm quanh khu vực có nhiều người mắc bệnh động kinh (thi thoảng bị lên cơn đau đầu, co giật). Sau này đọc báo khoa học thường thức mới biết có sự liên quan giữa tục ăn gỏi sống với căn bệnh kia. Người ăn động vật tươi sống, nhất là cá dễ nhiễm sán. Có loại sán xâm nhập, di chuyển khắp cơ thể, nếu lên não sẽ gây chứng động kinh ở người. Một chủ kênh YouTube cổ súy cho cách dùng ẩm thực thời nguyên thủy hồn nhiên chia sẻ trên VTV rằng “các video này được làm để chứng minh rằng những món ăn đó (sống) không đáng sợ như nhiều người nghĩ”; rằng “đây là nét văn hóa ẩm thực bản địa” (nhưng không nói rõ bản địa là vùng miền nào).     Chúng ta từng biết trào lưu tẩy chay vắc xin, sinh nở thuận tự nhiên… ở một số nơi đã gây những hệ quả nguy hại. Vì tẩy chay vắc xin mà một số căn bệnh từng bị loại trừ như sởi, bạch hầu, ho gà… đã quay lại cả với những nước tiên tiến. Và hiện nay cả thế giới đang phải chạy đua chế ra vắc xin để ngăn chặn dịch Covid-19. Đã có không ít người, nhất là giới trẻ ngây thơ tin theo những quảng bá lối ẩm thực nguy hiểm trên và không biết rằng đó chỉ là những chiêu trò câu view để họ kiếm tiền quảng cáo từ nhà mạng. Dù có thể trực tiếp thực hành rồi kiếm được nhiều tiền nhưng đến một lúc đồng tiền cũng không mua được sức khỏe của chính họ. Cộng đồng cần tẩy chay, không để họ “nhân bản”, tạo nên một trào lưu sống với lối ẩm thực “bản địa nguyên thủy”, như khi con người chưa trở thành con người./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 18 tháng 9 năm 2020

Giải pháp “cãi” chủ trương Phấn đấu hạn chế phương tiện giao thông cá nhân, nhất là mô tô, xe gắn máy là chủ trương, định hướng chung của Chính phủ, các tỉnh, thành phố và ngành giao thông. Các thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh từng đề xuất cấm xe máy từ năm 2025 song thiếu giải pháp đồng bộ, khả thi, không sát thực tiễn nên chưa nhận được sự đồng thuận của người dân và dư luận. Cách đây 4 năm đã có một con số thống kê được đưa ra: Việt Nam hiện có hơn 45 triệu mô tô, xe máy các loại, hằng năm tăng thêm khoảng 2,7 triệu chiếc. Đến nay có lẽ số xe máy cũng bằng 2/3 dân số. TP Hồ Chí Minh và Hà Nội, mỗi địa phương nay có thể đã sở hữu gần chục triệu phương tiện giao thông loại này. Hầu hết người nước ngoài, nhất là các nước tiên tiến khi đến Việt Nam đều choáng ngợp trước “biển xe máy, ô tô” trên đường phố. Hệ lụy về mất an toàn, ách tắc giao thông, ô nhiễm môi trường… là điều ai cũng nhận thấy, do vậy chủ trương hạn chế tiến tới loại bỏ xe máy cá nhân là hoàn toàn đúng đắn. Hình ảnh quen thuộc giờ cao điểm trên đường phố Hà Nội Sau những đề xuất hạn chế, cấm lưu thông với mô tô, xe gắn máy khu vực nội đô của ngành giao thông không thành, vừa qua Sở Tài Nguyên và Môi trường Hà Nội lại có đề xuất UBND thành phố chấp thuận phối hợp với Hiệp hội Xe máy Việt Nam triển khai chương trình “Nghiên cứu thí điểm đo kiểm khí thải và hỗ trợ đổi xe mô tô, xe gắn máy cũ đang lưu hành trên địa bàn thành phố”. Như vậy, thay vì cấm phương tiện không đạt tiêu chuẩn kĩ thuật, gây ô nhiễm môi trường như nhiều nước đang làm thì Hà Nội lại “nuôi dưỡng” kéo dài niên hạn cho xe máy. Cái lợi trước mắt là những người sở hữu xe cũ và doanh nghiệp sản xuất, bán xe, còn về lâu dài, câu chuyện quá tải phương tiện cá nhân, ô nhiễm môi trường sẽ ngày thêm trầm trọng. Có thể hiểu giải pháp trên là để khắc phục vấn đề ô nhiễm môi trường do khí thải xe máy cũ gây ra. Thế nhưng, ngay một xe máy mới nếu sử dụng không đúng cách, không bảo quản bảo dưỡng định kì thì chỉ vài năm nó đã có thể gây ô nhiễm như những xe có hàng chục năm tuổi. Nếu ai nắm vững kĩ thuật xe máy sẽ biết, khí thải của xe máy liên quan trực tiếp đến một số chi tiết, linh kiện động cơ như xi lanh, pít tông, xéc măng, chế hòa khí... Chiếc xe chạy vài chục năm nếu được thay bộ xi lanh, pít tông, xéc măng mới thì lúc đó khí thải cũng đạt chuẩn chẳng kém xe mới. Điều này Hiệp hội Xe máy Việt Nam biết rõ hơn ai hết, vậy sao lại có đề xuất tốn kém như trên? Sao không dùng giải pháp kĩ thuật là sửa chữa, bảo dưỡng, thay thế chi tiết động cơ ít tốn kém?        Chủ trương là vấn đề nhất quán, lâu dài cần hướng tới. Chính sách, giải pháp là câu chuyện của ngắn hạn nhưng nó phải theo hướng bổ trợ, phục vụ để chủ trương được thực thi nhanh và hiệu qủa nhất. Cách làm như đề xuất trên chẳng khác nào giải pháp “cãi” chủ trương!/. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 17 tháng 9 năm 2020

Coi chừng trái phiếu thành… trái đắng! Có một giai đoạn đất nước khó khăn, nhà nước thiếu thốn nguồn vốn cho đầu tư, phát triển nên phải vận động cán bộ, công chức, viên chức và cả Nhân dân mua trái phiếu kho bạc. Khẩu hiệu thường được nghe nhắc đến “mua trái phiếu là yêu nước”. Quả thực khi đó mua trái phiếu mọi người không quan tâm nhiều đến lãi suất, chỉ coi đó là một trách nhiệm với đất nước, với tập thể là chỉ tiêu thi đua. Những đồng tiền trái phiếu đã góp phần quan trọng vào việc khắc phục, vượt qua khó khăn, phục hồi nền kinh tế và phát triển sau này. Còn những tờ trái phiếu sau kì hạn 5 năm, 10 năm tính cả lãi suất đều “nhỏ đi” đáng kể do tỉ lệ lạm phát khá cao trong nhiều năm. Người mua nhiều trái phiếu thì có thể cất giữ cẩn thận và đến kì hạn vẫn nhớ ra kho bạc thanh toán. Không ít người bỏ quên hoặc giữ lại làm kỉ niệm. Những năm gần đây nền kinh tế nước ta tăng trưởng cao trong khi tỉ lệ lạm phát thấp nên các loại trái phiếu, nhất là trái phiếu Chính phủ cũng là một kênh đầu tư hấp dẫn và hiệu quả, được Nhà nước, ngân hàng bảo đảm. Cùng với sự phát triển thị trường chứng khoán, doanh nghiệp được phát hành trái phiếu với lãi suất cạnh tranh đã thu hút các nhà đầu tư. Gần đây khi lãi suất ngân hàng liên tục được điều chỉnh giảm nên gửi tiết kiệm không còn nhiều hấp dẫn, nguồn tiền có xu hướng dịch chuyển sang kênh trái phiếu doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp phát hành riêng lẻ với lợi suất cao hơn của ngân hàng 1,5 đến 3%. Với doanh nghiệp loại này, họ chỉ cần đáp ứng điều kiện phát hành, công bố thông tin trực tiếp cho đối tượng mua trái phiếu, không cần cơ quan quản lí nhà nước cấp phép. Những thông tin họ cung cấp cho người mua trái phiếu có thể đúng, có thể không, ví như doanh nghiệp đang thua lỗ lớn nhưng lại nói lãi cũng khó kiểm chứng. Hiện nay do tác động của dịch bệnh nên hầu hết các lĩnh vực kinh doanh đều khó khăn, duy trì được hoạt động sản xuất kinh doanh đã là may mắn, đạt mức lợi nhuận cao hơn bình thường là điều khiến nhiều chuyên gia kinh tế nghi ngờ. Chính nhiều doanh nghiệp làm ăn khó khăn lại đang có mức lợi suất trái phiếu cao, đây là điều bất thường, là tiềm ẩn rủi ro với nhà đầu tư. Các chuyên gia tài chính ngân hàng cho rằng, nhà đầu tư cá nhân mua trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ do tin tưởng ngân hàng đứng ra phát hành là rất ngây thơ. Bởi, ngân hàng chỉ là đơn vị phân phối, không hề chịu ràng buộc trách nhiệm nào nếu rủi ro xảy ra. Các ngân hàng không thể thực hiện được cam kết mua lại trái phiếu doanh nghiệp gặp rủi do vì phải đáp ứng các quy định của pháp luật về an toàn tài chính. Tình hình kinh tế cả trong nước và quốc tế đang đứng trước những khó khăn chưa từng có tiền lệ. Thực trạng này cũng là giai đoạn sàng lọc doanh nghiệp yếu kém, không dựa trên nền tảng bền vững, nguy cơ phá sản cao. Đổ xô mua trái phiếu doanh nghiệp lợi suất cao có thể là “yêu doanh nghiệp” nên sẽ phải chấp nhận “hi sinh” nếu trái phiếu trở thành… trái đắng!/.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 16 tháng 9 năm 2020

Xâm thực Từ xâm thực được hiểu một thứ gì đó bị ăn vào, lấn vào, làm cho bị huỷ hoại… Ví dụ như đồng bằng sông Cửu Long hiện nay đang bị nước mặn xâm thực, nguy cơ phá hoại thổ nhưỡng, ảnh hưởng ngành trồng lúa nước và đời sống người dân. Có một thứ xâm thực vô cùng nguy hiểm, đó là văn hóa. Ta biết, văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội nói chung, nó cũng là nền tảng của một dân tộc, nếu mất đi dân tộc không còn. Mô hình tựa Vạn Lý Trường Thành ở Lâm Đồng Đất nước ta từng nghìn năm bị sống trong đô hộ. Lịch sử 4.000 năm với bao thành quả văn hóa vât thể như thành quách, văn tự… của các thế hệ cha ông hầu như bị tiêu hủy vì âm mưu đồng hóa của ngoại bang. Thế nhưng người Việt vẫn không thể bị đồng hóa, văn hóa Việt vẫn trường tồn qua bao thế hệ trong chính nếp sống, nếp nghĩ và đời sống văn hóa dân gian lưu truyền với nhiều nét đặc sắc riêng có. Không phủ nhận, nền văn hóa Việt chịu ảnh hưởng văn hóa nho giáo Trung Hoa. Tuy nhiên cha ông ta đã tiếp nhận văn hóa một cách chọn lọc những cái hay, nét đẹp và Việt hóa chứ không bị đồng hóa. Một công cụ tiếp cận văn minh quan trọng nhất là chữ viết cũng được chuyển hóa thành của riêng (chữ nho chuyển thành chữ Nôm). Truyện Kiều rõ ràng là điển tích phương Bắc nhưng qua lăng kính và tư duy đại thi hào Nguyễn Du, chẳng ai dám bảo tác phẩm Truyện Kiều là của Trung Quốc. Đạo trung quân ái quốc (trung thành với vua là yêu nước) trong phong kiến nho giáo Trung Hoa được Bác Hồ chuyển hóa thành phẩm chất “trung với nước, hiếu với dân” của lực lượng vũ trang ngày nay… Sự giao thoa, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại cha ông ta từng làm không phải là sự bắt chước, là bê nguyên xi cái của người khác mà kế thừa có phát triển, sáng tạo. Vì vậy những thứ a dua, học đòi văn hóa ngoại lai luôn bị cộng đồng nhận diện, tẩy chay. Mấy năm trước Vĩnh Phúc bỏ hàng trăm tỉ xây dựng khu văn miếu thờ Khổng Tử đã gây nhiều tranh cãi. Hay một doanh nghiệp ở Sóc Trăng từng có ý định và xin phép tỉnh cho dựng thờ tượng Quan Công, một nhân vật hư cấu trong truyện “Tam quốc  diễn nghĩa” cũng bị dư luận phản ứng gay gắt. Mấy ngày qua, việc một doanh nghiệp du lịch ở Lâm Đồng định xây dựng khu quần thể có những tượng binh thời cổ trong khuôn viên tường bao tựa Vạn Lý Trường Thành liền bị dư luận phát giác. Nhiều người chỉ thẳng rằng, nó giống khu lăng mộ Tần Thủy Hoàng cùng đội quân đất nung… Tượng Quan Công           Nhận rõ vị trí hết sức quan trọng của văn hóa, từ rất sớm Đảng ta đã có định hướng từ khi chưa có chính quyền trong tay, đó là Đề cương văn hóa năm 1943. Tại Văn kiện Đại hội lần thứ XII của Đảng cũng đã nhấn mạnh, xây dựng nền văn hóa để nó “thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc”.           Để thực hiện được định hướng đó cần sự góp sức của toàn dân, doanh nghiệp, cả hệ thống chính trị với nhiều nội dung, giải pháp đồng bộ, toàn diện, trong đó có việc cảnh giác trước những ý đồ xâm thực văn hóa./.   Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 15 tháng 9 năm 2020