Giun tặc

 

Ai chặn “giun tặc”?  “Bác Giun đào đất suốt ngày Trưa nay chết dưới bóng cây sau nhà…”. Đó là bài thơ của cậu bé Trần Đăng Khoa viết từ năm 1967 như tỏ lòng thương xót cho “bác Giun”, một lao động miệt mài, thân thiết với nhà nông đã ra đi. Đây chỉ là nỗi buồn cho một “bác Giun”. Hiện nay cả họ nhà giun đang đứng trước thảm họa “diệt chủng” bởi những kẻ kích điện bắt giun bán cho các lò sấy giun xuất bán ra nước ngoài! Là một nước nông nghiệp, tất thảy sản vật đều sinh sôi dựa vào đất đai. Đất đai phì nhiêu thì mùa màng bộ thu và ngược lại. Ai cũng biết giun đất là động vật vô cùng hữu ích trong việc giữ đo độ phì nhiêu, thanh sạch của đất. Gần đây, dân trồng cam ở huyện Cao Phong (Hòa Bình) phát hiện vườn cây yếu, vàng lá thối rễ. Nhiều chủ vườn sau khi xét nghiệm thì nhận thấy tuyến trùng trong đất có rất nhiều, mà tuyến trùng lại là nguồn thức ăn của giun đất. Tuyến trùng này đang gây bệnh greening (bệnh vàng lá gân xanh) cho cây cam. Hoạt động thu gom, sơ chế giun đất trái phép Trước tình trạng các đối tượng sử dụng biện pháp kích giun đất bằng điện triệt hạ loài giun, một chủ vườn cam rộng hơn 3 ha ở huyện Cao Phong đã hai lần gửi thư cầu cứu tới Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về nạn giun bị kích điện gây nên tình trạng mất cân bằng sinh thái trong đất. Vi sinh vật có hại phát triển ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây cam, nhất là bệnh vàng lá gân xanh. Hiện giá giun tươi khoảng từ 50.000 - 80.000 đồng/kg, giun khô giá 700.000 đến 1 triệu đồng/kg. Chỉ tại 1 xã của huyện Kim Bôi đã có tới 24 lò sấy giun đang hoạt động, mỗi lò sấy hàng ngày chừng 2 tạ giun tươi, có thể thấy mức độ hủy hoại môi trường đất lớn đến mức nào! Dù các cấp ngành đã có những chỉ đạo như ngăn chặn hoạt động của các “giun tặc”, thu máy kích điện, xử lí vi phạm hành chính… song với lợi nhuận lớn và chưa có chế tài nghiêm khắc nên tình trạng đánh bắt giun vẫn chưa thể ngăn chặn. Nếu chỉ với các biện pháp như canh phòng, phát hiện người kích giun và phó mặc cho nông dân tự bảo về vườn cây thì đó chỉ là phần ngọn, khó giải quyết được gốc rễ vấn đề. Bộ chủ quản cần có thông tư, quy định theo hướng cấm khai thác, chế biến, vận chuyển, buôn bán giun đất, nhất là với các cơ sở thu mua, sấy giun. Khi không còn lò sấy thu mua giun thì “giun tặc” sẽ hết! Giả sử rồi đây các vườn cà phê, sầu riêng trên Tây Nguyên, vườn xoài, tiêu, điều… ở Nam bộ cũng bị “giun tặc” hoành hành thì hiểm họa của nền nông nghiệp sẽ lớn đến đâu? Cần nhanh chóng có giải pháp kiên quyết, kịp thời ngăn chặn tình trạng kích điện bắt giun để bảo vệ nền nông nghiệp quốc gia./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 31/8/2023

Phát triển du lịch hủy hoại môi trường

 

Tăng trưởng xanh cần loại bỏ “tư duy xám” Tăng trưởng xanh đã và đang là xu thế của toàn thế giới. Tất cả các ngành từ công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ… đều hướng tới tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn. Tại Hội nghị Thượng đỉnh của các Nhà lãnh đạo trong khuôn khổ Hội nghị Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 26 (COP26), Thủ tướng nước ta Phạm Minh Chính đã cam kết trước thế giới là Việt Nam sẽ giảm phát thải ròng bằng 0  vào năm 2050, một cam kết được các lãnh đạo nhiều quốc gia coi là dũng cảm và đáng trân trọng. Để có thể thực hiện được cam kết trên, tuy thời gian đến gần 30 năm song hiện tại đã cần bắt đầu “tăng tốc” nếu không sẽ khó đạt mục tiêu vì đó không phải là thời gian quá dài với một quốc gia đang đẩy mạnh công nghiệp hóa như Việt Nam. Một trong những ngành cần đi đầu, đột phá trong kinh tế xanh, trực tiếp giúp giảm phát thải là bảo toàn và phát triển rừng. Trong khi đó tài nguyên rừng và đất rừng nhiều năm qua đã bị khai thác dạng hủy hoại, thâm dụng, tận thu không hồi phục. Vì một dự án sân golf mà mấy năm trước tại Gia Lai người ta định phá bỏ cả một cánh rừng thông lâu năm quý giá. Hồi đầu năm nay, UBND tỉnh Thái Bình có công văn gửi Bộ Tài nguyên & Môi trường xin ý kiến về hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương Dự án đầu tư xây dựng sân golf Cồn Vành, huyện Tiền Hải. Đây là hợp phần trong dự án Khu đô thị, dịch vụ, nghỉ dưỡng, sân golf Cồn Vành - Cồn Thủ huyện Tiền Hải. Đáng nói là dự án này gần như nằm hoàn toàn trên diện tích 12.500ha chuyển đổi từ khu Bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Tiền Hải. Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Tiền Hải có nguy cơ bị thu hẹp gần 90% diện tích Trước khi nhận được ý kiến phản hồi của Bộ Tài nguyên & Môi trường thì UBND tỉnh Thái Bình đã có quyết định gần như “xóa sổ” khu Bảo tồn thiên nhiên Tiền Hải (thu hẹp gần 90% diện tích, từ 12.500ha xuống còn 1.320ha), trong đó có hơn 370ha rừng đặc dụng.  Được biết, khu Bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Tiền Hải là vùng lõi của khu Dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng, là một trong 63 vùng chim quan trọng có ý nghĩa toàn cầu, đã được quốc tế công nhận. Việc trồng rừng ngập mặn tại đây những năm quan còn có sự tham gia của một số tổ chức quốc tế. Thái Bình là một tỉnh diện tích không lớn và đất rừng lại càng hiếm hoi lẽ ra lãnh đạo cần có tư duy trân trọng, giữ gìn những thảm xanh hiện có và phát triển thêm với lợi thế đất ngập mặn để góp phần hiện thực hóa cam kết của Chính phủ về giảm phát thải. Phát triển du lịch, dịch vụ có ý nghĩa rất quan trọng với một tỉnh thuần nông như Thái Bình, tuy nhiên sự phát triển ấy cần đặt trong bối cảnh và xu thế chung của quốc gia, của thế giới là tăng trưởng xanh, bền vững. Tư duy phát triển chỉ dựa vào khai thác tài nguyên, hủy diệt rừng thực sự là một “tư duy màu xám” cần loại bỏ!/. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  26/8/2023

Chuyện hậu hoa hậu

 

Sao chỉ “hậu trách nhân”? Hầu như sau mỗi cuộc thi hoa hậu của ta đều để lại những chuyện “hậu hoa hậu” không vui. Nhiều người đẹp sau khi giành vương miện đã sớm gây ra điều tiếng, người thì do phát ngôn, người thì bởi cách hành xử... Dư luận thông thường cũng chỉ quan tâm “mổ xẻ” những sai sót, lỡ miệng của tân hoa hậu, á hậu. Đây thực sự là một định kiến, một sự nhìn nhận phiến diện rất không công bằng với cá nhân người đẹp. Người xưa từng dạy “tiên trách kỉ, hậu trách nhân”. Trong mỗi gia đình khi con cái không được dạy bảo cẩn thận khiến nhân cách, đạo đức khiếm khuyết thì trước tiên cần trách cứ các đấng sinh thành vì đó là “sản phẩm” của họ. Đưa ra xã hội một con người chưa hoàn thiện, nhiều sai lỗi thì trước hết cần xem xét trách nhiệm của gia đình, rồi nhà trường, cuối cùng là xã hội. Bà "trùm" hoa hậu Kim Dung xin lỗi vụ lùm xùm của Ý Nhi Tương tự như vậy, mỗi cuộc thi sắc đẹp chắc chắn sẽ có những hoa hậu, á hậu song chọn ra được tân hoa hậu như thế nào là do cách nhìn nhận, đánh giá của Ban giám khảo (BGK). Như vậy có thể thấy, BGK là một thành tố rất quan trọng ảnh hưởng đến kết quả, chất lượng mỗi cuộc thi sắc đẹp. Chẳng hạn như cuộc thi Hoa hậu Thế giới Việt Nam năm 2023 (Miss World Vietnam 2023) BGK gồm 6 thành viên đã có đến 3 hoa hậu (Lương Thùy Linh, Trần Tiểu Vy, Đỗ Thị Hà) thuộc đơn vị tổ chức cuộc thi quản lí, 3 thành viên còn lại gồm bà Phạm Kim Dung (trưởng ban tổ chức, trưởng ban giám khảo), nhà thiết kế Lê Thanh Hòa, diễn viên Vân Trang (tất thảy là những tên tuổi nhiều người lần đầu nghe tới). Ngoài ra có thêm đương kim Miss World 2022 Karolina Bielawska (24 tuổi, người Ba Lan) tham dự với vai trò giám khảo khách mời trong đêm chung kết.  Ngay từ khi công bố danh sách nhân sự BGK cuộc thi hoa hậu này hồi đầu năm dư luận đã nhiều ý kiến trái chiều, có người cho rằng BGK toàn là “cây nhà lá vườn” vì không thấy bóng dáng một nhà hoạt động xã hội, một chuyên gia chuyên ngành liên quan có tên tuổi nào! Ba hoa hậu tham gia BKG cũng có thể ví như “sinh viên tốt nghiệp khóa trước chấm thi cho sinh viên khóa sau”. Do vậy, kết quả cuộc thi cũng có thể chỉ chọn được những sản phẩm “cây nhà lá vườn”, không thể đòi hỏi cao hơn. Và kết quả cho thấy đúng là BGK đã chọn ra những hoa hậu, á hậu vẫn còn khiếm khuyết nhận thức trong đó có cả nhận thức về vị thế của chính bản thân. Chỉ cần đội chiếc vương miện lên đầu là hoa hậu đã nghĩ mình cao hơn tất cả mọi người, dù đó là danh nhân hay lãnh tụ! Do vậy xin đừng quá kì vọng và phê phán, trách cứ thái quá các người đẹp khi họ chưa hoàn thiện mà hãy góp ý với những người có thẩm quyền của cuộc thi (người quyết định về tổ chức cuộc thi, quyết định nhân sự BGK) - những người đã chọn ra sản phẩm mang tên hoa hậu. Các cấp quản lí cũng cần vào cuộc để chấn chỉnh, rút kinh nghiệm sau mỗi cuộc thi. Nếu chỉ phê phán hoa hậu, quên đi trách nhiệm những thành tố này thì các cuộc thi trong tương lai chất lượng khó có thể tốt hơn nếu không muốn nói sẽ ngày một đi xuống./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  24/8/2023

Ngộ nhận của người đẹp

Hoa hậu không phải một nghề Cuộc thi sắc đẹp ban đầu tại một số nước châu Âu, Mỹ từ cuối thế kỉ 19 là cuộc thi mang tính truyền thống tập trung vào việc đánh giá và xếp hạng các chỉ số hình thể của các thí sinh. Các cuộc thi người đẹp hiện nay đã phát triển bao gồm vẻ đẹp bên trong với các tiêu chí bao gồm đánh giá về nhân cách, trí thông minh, tài năng, tính cách và việc tham gia từ thiện, thông qua các cuộc phỏng vấn riêng với giám khảo và trả lời các câu hỏi công khai trên sân khấu. Thuật ngữ cuộc thi sắc đẹp ban đầu dùng để chỉ Tứ đại Hoa hậu (Big Four- cụm từ để chỉ bốn cuộc thi sắc đẹp được coi là lớn và danh giá nhất hành tinh: Hoa hậu Hoàn vũ (Miss Universe), Hoa hậu Thế giới (Miss World), Hoa hậu Quốc tế (Miss International) và Hoa hậu Trái đất (Miss Earth)). Hoa hậu Ý Nhi Đến đầu thế kỉ 21, mức độ quan tâm đến các cuộc thi sắc đẹp tại Bắc Mỹ, châu Âu và Đông Á suy giảm nhanh chóng do những chỉ trích về giá trị được cho là “hữu danh vô thực” mà cuộc thi mang lại, phê phán việc đánh giá chấm điểm cơ thể người phụ nữ. Tuy nhiên, những quốc gia Nam Mỹ và Đông Nam Á vẫn tiếp tục tích cực tổ chức các cuộc thi hoa hậu, việc này được cho là đáp ứng ham muốn dùng sắc đẹp để đổi lấy sự giàu sang, tâm lí thích “hư danh” của công chúng. Có thể nói cái danh và cái lợi là mục tiêu của không ít nếu không muốn nói là đa số trong các thí sinh dự thi hoa hậu ngay nay. Chính vì thế mà thí sinh dự thi sắc đẹp phải bỏ ra không ít tiền của, công sức để đầu tư, kể cả thuê “bầu sô”. Chính vì vậy không phải ai cũng có đủ điều kiện để tham gia các cuộc thi người đẹp quy mô lớn. Một thí sinh đạt được kết quả tốt trong cuộc thi sắc đẹp sẽ mở ra những cơ hội cho cuộc đời song nó cũng đồng hành với áp lực trách nhiệm của danh tiếng và những cạm bẫy chực chờ. Trong các tiêu chí đánh giá để chọn hoa hậu thì tài năng, tính cách, bộc lộ trí thông minh, nỗ lực tham gia hoạt động từ thiện là có thể đầu tư trong một thời gian nhất định cùng những kĩ năng thể hiện để thuyết phục ban giám khảo. Riêng tiêu chí nhân cách, phẩm chất của mỗi thí sinh không thể có trong một sớm một chiều và ban giám khảo tinh đến đâu cũng khó nhận biết, đánh giá chính xác qua những “thao diễn” của thí sinh. Có lẽ vì thế mà từ khi có các cuộc thi người đẹp, trên thế giới và cả Việt Nam ta đã xảy ra không ít những bê bối như gian lận, mua danh, chọn sai hoa hậu… để rồi phải thu hồi vương miện và danh hiệu. Nhận vương miện cao quý hoa hậu là một hành trình mới không phải chỉ có hoa hồng, đó là một trách nhiệm mới nặng nề đặt lên vai một cá nhân trên chặng đường mới mà cộng đồng ủy thác. Nếu chỉ coi danh hoa hậu là đích đến cao nhất của cuộc đời, vương miện như một tấm bằng để hành nghề thì đó cũng là lúc thí sinh đang đánh rơi danh phận cao quý./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 17/8/2023

Thần tượng theo đám đông

 

Giá của thần tượng Trang Bách khoa toàn thư mở Wikipedia đưa ra khái niệm thần tượng: là hình ảnh hay một vật chất khác tượng trưng cho một vị thần được hướng đến để thờ phụng, tôn sùng trong tôn giáo; hoặc còn có thể là bất kì người nào hay thứ gì được quan tâm bằng sự ngưỡng mộ, yêu mến hay sùng bái. Với giới trẻ ngày nay thần tượng thường là những người trẻ tài năng ở một lĩnh vực nào đó, nhất là trong hoạt động văn hóa, nghệ thuật. Trào lưu sùng bái các thần tượng ca nhạc Hàn Quốc trong một bộ phận giới trẻ đã xuất hiện từ khoảng chục năm lại đây. Giai đoạn đầu những hành động sùng bái thái quá đã có nhiều ý kiến tranh luận, phê phán. Đến nay nhiều người coi đó là chuyện bình thường và tôn trọng ý thích cá nhân. Tôi không được trực tiếp xem đêm diễn của nhóm nhạc Blackpink tại Mỹ Đình nên rất chú ý tìm hiểu xem trên báo chí, mạng xã hội đánh giá, phân tích về cái hay, sự đặc sắc trong nghệ thuật và hình thức biểu diễn sau đêm 29/7. Tuy nhiên hầu như chưa có bài viết nào miêu tả, truyền tải rõ cái hay, cái đẹp của đêm diễn đắt giá này. Từ truyền hình trung ương đến các báo điện tử, trang mạng xã hội chỉ thấy những từ như bùng nổ, kiệt xuất, đáng giá… Chỉ có vài chi tiết được nhiều bài viết xoáy vào ca ngợi, đó là thần tượng đã chào khán giả bằng tiếng Việt (khá ngọng), đội nón lá khi biểu diễn và nhảy cover sử dụng bài hát “See tình”của ca sĩ Việt Nam Hoàng Thùy Linh. Nhóm BLACKPINK biểu diễn tại Mỹ Đình Các thế hệ văn nghệ sĩ Việt Nam, nhất là giai đoạn kháng chiến chống ngoại xâm trong thế kỉ 20 có rất nhiều tài năng kiệt xuất. Họ cũng được cả một thế hệ hâm mộ, sùng bái bởi những tác phẩm nghệ thuật đã đi vào trái tim, biến thành sức mạnh yêu nước và hun đúc hoài bão, lí tưởng sống cho hàng triệu con người. Thế hệ trẻ của ta ngày nay cũng không ít tài năng đã và đang cống hiến cho đất nước, họ rất cần được hâm mộ, cổ vũ và noi theo. Phải thừa nhận ngành công nghiệp văn hóa của Hàn Quốc khá thành công với cách làm bài bản công phu, đặc biệt là cách quảng bá để thu hút khách hàng. Trong thế giới mở như hiện nay thì một sản phẩm hàng hóa bán chạy nhất chưa hẳn đã là sản phẩm số 1 về chất, nó chỉ cần đánh trúng tâm lí của người tiêu dùng. Mục đích cuối cùng của ngành công nghiệp văn hóa là lợi nhuận chứ không mấy cao siêu. Được biết mỗi tấm vé xem chương trình của nhóm Black Pink có giá thị trường tự do từ 6,5 đến hơn chục triệu đồng (bằng lương cả tháng của nhiều lao động hiện nay). Với người trẻ, nhất là đang đi học, chưa có công ăn việc làm thì đây là khoản chi tiêu không nhỏ cho một đêm xem biểu diễn nghệ thuật. Nếu đi xem chỉ vì sùng bái thần tượng thì quả nhiên, giá của nhần tượng ngày nay là… khá đắt!/.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  04/8/2023

Chỉ đổi mới ở chữ nghĩa

 

Mới nhưng có đổi mới? Mới là nói đến cái chưa từng có, mới xuất hiện… có thể nó tốt nhưng cũng có thể không tốt. Còn đổi mới là chỉ những hoạt động của con người làm thay đổi những cái cũ, lạc hậu bằng cái mới tiến bộ hơn.  Nền giáo dục của ta suốt hàng chục năm qua nỗ lực đổi mới nhưng vẫn nhiều “bùng nhùng” khiến dư luận lo ngại, thậm chí có vấn đề gây bức xúc. Chủ trương tích hợp các môn học được cho là một trong những sự đổi mới của ngành giáo dục. Tuy nhiên, bước vào thực hiện, qua giảng dạy tích hợp hai năm qua đã lộ nhiều bất cập cùng nguy cơ không bảo đảm chất lượng giảng dạy. Trước nhiều ý kiến phản biện, Bộ trưởng Giáo dục & Đào tạo Nguyễn Kim Sơn có một phát biểu dạng nước đôi về tích hợp: “một là quay về đơn môn như cũ, hai là kiên trì đổi mới”. Nói là “tích” nhưng thực tiễn đang diễn ra lại là “cộng”. Chẳng hạn, trong chương trình giáo dục phổ thông mới ở bậc trung học cơ sở, có bộ môn tích hợp đó là Khoa học tự nhiên và Lịch sử - Địa lý. Hai môn học này thực chất là ghép kiến thức của 5 môn riêng lẻ trước đó gồm Vật lý, Hóa học, Sinh học, Địa lý và Lịch sử. Trong khi đó tất cả giáo viên chỉ được đào tạo đơn môn nhưng nay buộc phải dạy đa môn, giáo viên Sinh học phải dạy cả Vật lý, Hóa học và ngược lại… Bắt giáo viên giảng dạy những môn học không được đào tạo chuyên sâu mà mong có chất lương cao hơn là một sự duy ý chí, thiếu cơ sở khoa học và thực tiễn. Được biết nội dung chương trình khi biên soạn cũng do các giáo sư, tiến sĩ “đơn môn” chủ biên chứ không có “giáo sư tích hợp”, “tiến sĩ tích hợp” thực hiện nên chương trình cũng chỉ là những phép cộng đơn thuần. Thực tế, trong sách giáo khoa, kiến thức bộ môn khoa học tự nhiên được viết thành các chủ đề hoặc chương riêng. Chương này có thể là Vật lý, chương sau sẽ là Hoá học, chương sau nữa là Sinh học và sắp xếp lẫn lộn như thể “xôi đỗ”. Kiến thức trong các bài học hay trong chương cũng thuần túy là kiến thức phân môn, không thấy sự “tích hợp” như kì vọng. Vậy tích hợp đang đổi mới ở điểm nào khi mà khâu đầu tiên là biên soạn chương trình vẫn chưa thấy mới? Đã có ý kiến cho rằng cần tổ chức những tiết giảng tích hợp mẫu do chính người biên soạn chương trình thực hiện, trên cơ sở đó tập huấn cho đội ngũ giáo viên tại cơ sở làm theo. Sai sót trong xây dựng một công trình ta có thể dỡ ra xây lại; trồng một loại cây không đúng kĩ thuật, không hợp thổ nhưỡng… có thể trồng lại, sửa sai. Việc trồng người mà xảy ra sai lầm thì hệ quả sẽ nguy hiểm khôn lường và đâu dễ khắc phục, sửa sai? Nên chăng ngành giáo dục cũng nên đổi mới trong chính tư duy, đó là sự cầu thị./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  08/8/2023

Bệnh né trách nhiệm

 

Pháp luật và trách nhiệm vận hành Những năm 80 của thế kỉ trước tôi có người bạn sống tại chung cư ở Ngĩa Đô (Hà Nội) dù diện tích nhà rất chật hẹp song hai vợ chồng vẫn ngăn được một ô riêng để nuôi lợn tăng gia. Dù có chăm chỉ vệ sinh dọn dẹp đến đâu thì cũng khó ngăn hết được mùi xú uế. Nói về pháp luật quy định trong trường hợp này thì lúc đó chưa có Luật Thú y mà chỉ có các quy định dưới luật về văn minh đô thị, bảo vệ môi trường. Rồi cư dân xung quanh đã có cái nhìn không thiện cảm khi giáp mặt qua lại với chủ hộ nuôi lợn. Do dân phản ánh nên thỉnh thoảng ông tổ trưởng dân phố lại đến nhắc nhở và cuối cùng vợ chồng anh bạn tôi đã từ bỏ kế hoạch tăng gia dù khi ấy nuôi được con lợn 80-90 kg là một tài sản lớn. Gần đây có câu chuyện một gia đình ở Quận 4 (TP Hồ Chí Minh) nuôi tăng gia tới 79 con chó giữa khu dân cư khiến người dân bức xúc phản ánh nhiều lần nhưng cho đến nay chính quyền sở tại vẫn đang lúng túng chưa biết xử lí ra sao vì cho rằng pháp luật chưa có quy định cụ thể (dù nay đã có rất nhiều luật như Luật Bảo vệ môi trường, Luật Thú y…)! Hay như những chuyện mà ai cũng biết rằng đó là lừa đảo nhưng nhiều người, kể cả cơ quan hành pháp lại cho rằng pháp luật chưa có quy định cụ thể nên không thể xử lí. Chẳng hạn như chuyện các nhân viên của nhiều hãng bảo hiểm tư vấn khiến khách hàng hiểu sai lệch dịch vụ để rồi kí kết các hợp đồng bảo hiểm như thể sa vào “bẫy” và chắc chắn mất tiền. “Bài” này gần đây lại được một vài doanh nghiệp du lịch kinh doanh “sở hữu kì nghỉ” áp dụng. Họ tư vấn rất thuyết phục về sản phẩm du lịch “kèm” sở hữu bất động sản khiến nhiều người “xuống tiền”. Các hợp đồng của hai loại hình kinh doanh trên thường “dày trang, đầy chữ” khó lòng một chốc một lát có thể hiểu được. Những điều khoản bất lợi với khách hàng không bao giờ được nhắc đến… Có câu ngạn ngữ “Một nửa chiếc bánh mì là bánh mì, một nửa sự thật không phải là sự thật”. Những nhân viên tư vấn chỉ đưa ra một nửa sự thật cho khách hàng tức là đã lừa dối họ. Theo khái niệm phát luật thì lừa đảo là hành vi gian dối để làm người khác tin nhằm thực hiện những mục đích vụ lợi, trái pháp luật. Tuy nhiên khi những vụ việc trên được phản ánh đến cơ quan chức năng có khi lại được giải thích rằng pháp luật chưa có quy định cụ thể nên khó xử lí!? Hiện nay hệ thống pháp luật của ta khá đầy đủ cho mọi lĩnh vực, ngành nghề và đã trở thành công cụ đắc lực cho công tác vận hành, quản lí xã hội dựa trên pháp luật. Với những công bộc luôn ý thức tốt trách nhiệm trước dân thì mọi vấn đề trong cuộc sống đều được họ tìm ra lời giải. Ngược lại khi người ta muốn thoái thác trách nhiệm thì không dì dễ hơn là vin vào cái cớ “pháp luật chưa có quy định cụ thể”./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  28/7/2023

Thiếu thông tin nên dễ bị lừa

 

Điểm mù thông tin Trong giao thông, người lái xe ngồi ở một vị trí không thể quan sát hết xung quanh như hai bên thành và phía sau xe, người ta gọi đó là những điểm mù. Trong cuộc sống ta cũng có thể bị những điểm mù nhưng đây là điểm mù chủ quan do không chú tâm quan sát, tìm hiểu, xin gọi nôm na đó là “điểm mù thông tin”. Tôi có anh bạn làm kinh doanh ăn uống tuy không khá giả nhưng nhà hàng vẫn duy trì được thu nhập đủ nuôi sống gia đình. Anh thường chia sẻ với tôi quan điểm riêng là không bao giờ để tâm tới những vấn đề thời sự, chính trị bởi nó chỉ gây “mệt đầu óc”. Chẳng hạn xem chương trình văn nghệ, thể thao trên ti vi, khi hết nếu chuyển sang chương trình thời sự lập tức anh bật kênh khác hoặc tắt máy. Tôi đồ rằng trong chuyện chính trị có thể anh chỉ biết đến tên một vài lãnh đạo nhà nước cấp cao nhất mà thôi. Trong thời đại bùng nổ thông tin ngày nay, nhất là kỉ nguyên công nghệ 4.0 thì thông tin chính là tài sản, là “nguyên liệu” bồi đắp kĩ năng sống, bảo đảm an ninh, an toàn... Mù thông tin sẽ khó hình thành được kĩ năng sống để thích ứng trong sinh hoạt, trong nắm bắt cơ hội kinh doanh vì thế giới ngày nay biến động, thay đổi hàng giờ… Thời gian gần đây liên tục xảy ra những vụ lừa đảo thông qua hình thức gọi điện thoại giả danh cơ quan thực thi pháp luật đe dọa rồi dẫn dụ người dân, nhất là người cao tuổi để họ đem nộp hết tiền vào tài khoản của chúng rồi chiếm dụng. Mỗi vụ việc xảy ra đều có nhiều cơ quan báo chí như phát thanh, truyền hình, báo điện tử, báo giấy đưa tin phản ánh chi tiết cùng những cảnh báo cảnh giác cho người dân. Không những vậy, mạng xã hội cũng chia sẻ khá rộng rãi, nhanh chóng các vụ việc lừa đảo đó. Thế nhưng những vụ việc và nạn nhân mới với chiêu thức “sao y bản gốc” vẫn liên tục diễn ra. Gần đây nhất là một cặp vợ chồng người cao tuổi tại Hà Nội suýt mất gần 3 tỉ đồng vì thủ đoạn giả danh công an của tội phạm yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản của chúng để điều tra “vụ án nghiêm trọng” mà họ được cho biết là “có liên quan”. Rất may, nhân viên ngân hàng thấy nghi ngờ trước thái độ lo sợ của khách hàng đã phối hợp với cơ quan công an, động viên nạn nhân và ngăn chặn kịp thời hành vi lừa đảo. Có thể hai vợ chồng này chưa biết thông tin gì về những vụ lừa đảo, thủ đoạn của tội phạm trong các vụ việc từng diễn ra. Tương tự, không ít người rất nhiều tiền nhưng lại cũng nhiều “điểm mù thông tin”, dễ dàng xuống tiền đầu tư vào các dự án ảo với lãi suất hàng trăm %/năm; hoặc mua sở hữu các kì nghỉ đầy hấp dẫn để rồi mắt trắng… Thiếu thông tin khiến con người ta như sống trong một ốc đảo biệt lập, con người của thế kỉ 21 có thể chỉ nhận thức các vấn đề thời sự xã hội như người sống cách đây hàng chục năm trước. Những điểm mù thông tin của người dân chính là mục tiêu tiềm tàng, “món mồi dễ ăn” của tội phạm lừa đảo công nghệ hiện đại./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 5/7/2023

Loại ô nhiễm chưa được quan tâm

 

Ô nhiễm… ngọt ngào! Nói tới ô nhiễm ta thường nghĩ ngay đến khói bụi, rác thải, túi ni lông… Thế nhưng lại có loại “ô nhiễm” rất ngọt ngào đang hằng ngày được con người thích thú tự đầu độc mình, đó chính là đồ ăn, đồ uống có đường. Đồ ngọt là thứ ít người không thích, nhất là với trẻ em nên thị trường đồ ăn, đồ uống có đường tại một quốc gia gần trăm triệu dân như Việt Nam thì đây là “mỏ vàng” để doanh nghiệp khai thác. Cùng với hàng nghìn doanh nghiệp trong nước, các hãng nước giải khát hàng đầu thế giới như Coca Cola, Pepsi… đã sớm có mặt tại Việt Nam cùng góp phần định hình thói quen tiêu dùng không lành mạnh trong một bộ phận lớp trẻ. Nhiều gia đình ở thị thành nay trong bữa ăn luôn có chai nước ngọt như một thứ gia vị. Tại các bàn tiệc đặt tại nhà hàng, đám cưới ngoài mấy chai bia cho cánh mày râu cũng không thể vắng mấy lon nước ngọt danh cho chị em, trẻ nhỏ… Khoa học thế giới đã có đủ bằng chứng cho thấy mối liên quan giữa tiêu thụ đồ uống có đường với bệnh không lây nhiễm như thừa cân, béo phì, tiểu đường, tim mạch… đang gây ra tổn thất kinh tế, gánh nặng chi phí y tế và tăng tỉ lệ tử vong.  Coca-Cola: Nguyên nhân gây béo phì tại Mỹ Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trong 20 năm qua, mức tiêu thụ đồ uống có đường trên đầu người tại Việt Nam đã tăng rất nhanh, từ 6 triệu lít (năm 2002) lên 55 triệu lít (năm 2021). Kết quả Tổng điều tra dinh dưỡng toàn quốc mới nhất (2017-2020) do Bộ Y tế công bố vào năm 2021 cũng cho thấy, tỉ lệ thừa cân và béo phì tại Việt Nam tăng hơn gấp đôi trong vòng 10 năm, từ 8,5% năm 2010 lên 19% năm 2020 và trở thành vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Đã có những nghiên cứu cho thấy, nam giới và phụ nữ trung niên uống từ hơn 1 li nước ngọt/ngày có nguy cơ mắc tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường tuýp 2 cao hơn từ 25% đến 32% và có khả năng mắc hội chứng chuyển hóa cao hơn gần 45%. Tác hại của việc thâm dụng tiêu dùng đồ ngọt nay ai cũng biết song điều chỉnh hành vi tiêu dùng, kìm hãm những “khoái khẩu” trước những món ngon không hề dễ dàng, nhất là với trẻ em. Đã đến lúc cơ quan chức năng cần có các giải pháp quyết liệt và cụ thể hơn để điều chỉnh hành vi cả trong kinh doanh của doanh nghiệp và tiêu dùng của người dân. Việc đánh thuế đồ uống có đường, có thể cả thuế tiêu thụ đặc biệt đồng thời quy định tỉ lệ đường tối đa trong sản phẩm đã được một số chuyên gia, nhà quản lí nêu lên song hầu như vẫn là chuyện “ném đá ao bèo”. Đánh thuế đồ ăn, đồ uống có đường; quy định tỉ lệ đường tối đa trong sản phẩm liệu có phải là việc quá khó đến mức nhà quản lí bó tay? Không thể mãi để thứ ô nhiễm “ngọt ngào” đang âm thầm tàn phá sức khỏe cộng đồng./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi tháng 7/2023

Chuyện Bảo hiểm xã hội

 

Nợ hay chiếm dụng? Thông thường từ “nợ” được dùng cho trường hợp cá nhân hay pháp nhân này vay của cá nhân, pháp nhân khác theo một hợp đồng đôi bên thống nhất cụ thể về thời gian, lãi suất, nghĩa vụ thanh toán, phạt vi phạm v.v. Tuy nhiên trên thị trường lao động của ta hiện nay lại có một dạng nợ lạ kì, không hợp đồng, không kì hạn thanh toán và thời gian cũng… vô định, đó là nợ bảo hiểm xã hội (BHXH). Theo BHXH Việt Nam, tính đến hết năm 2022, cả nước có hơn 30.000 doanh nghiệp nợ BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp thuộc diện đã giải thể, phá sản, chủ bỏ trốn nên khó thu hồi. Tổng số tiền còn nợ hơn 4.048 tỉ đồng (cả gốc và lãi) của trên 213.300 người lao động (NLĐ). Hơn 4 nghìn tỉ đồng “cho vay bất đắc dĩ” này nếu tính theo lãi suất ngân hàng thương mại mức trung bình khoảng 7%/năm thôi cũng là một số tiền rất… không nhỏ! Pháp nhân bị “khất nợ” là BHXH nhưng gánh hậu quả cuối cùng chính là NLĐ với nguy cơ mất quyền lợi BHXH. Với doanh nghiệp, cùng với việc trả lương cho NLĐ hằng tháng thì việc nộp số tiền BHXH vào quỹ bảo hiểm cũng là nghĩa vụ bắt buộc theo Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Lao động. Tiền lương, tiền BHXH chính là tài sản của NLĐ. Lâu nay người ta cứ quen gọi một cách dễ dãi là nợ lương, nợ BHXH song thực chất đây là hành vi chiếm dụng vốn chứ không phải sự vay mượn đúng nghĩa. Chính sự dễ dãi này vô hình trung như tiếp tay cho hành vi vi phạm pháp luật về lao động và có thể cả về pháp luật hình sự. Theo Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 thì chiếm dụng là chiếm hữu và sử dụng không hợp pháp tài sản của người khác. Hiểu khái niệm đầy đủ thì chiếm dụng chính là việc chiếm hữu bất hợp pháp tài sản thuộc quyền sở hữu của người khác một cách không ngay tình với mục đích vụ lợi, nhằm hưởng lợi từ tài sản. Đây là một trong những hành vi vi phạm quyền sở hữu. Theo quy định của pháp luật hiện hành, tuỳ theo tính chất, mức độ của hành vi chiếm dụng, người, tổ chức thực hiện có thể phải chịu trách nhiệm dân sự, hành chính hay trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Thực tiễn nhiều năm qua hành vi doanh nghiệp chiếm dụng tiền BHXH hầu hết chỉ bị xử lí vi phạm hành chính nên chưa đủ sức răn đe cho một loại vi phạm đã trở nên rất phổ biến này. Chính vì vậy mà hàng trăm nghìn lao động đang chịu thiệt thòi và luôn như ở “cửa dưới”, chưa được các cơ quan hành pháp tích cực có những giải pháp bảo vệ căn cơ, kịp thời. Xây dựng, điều chỉnh pháp luật chặt chẽ, nghiêm minh với hành vi doanh nghiệp chiếm dụng tiền bảo hiểm và kiên quyết thực hiện bằng các chế tài mạnh mới là giải pháp căn bản, nền tảng để chấm dứt một loại vi phạm đã diễn ra suốt nhiều năm qua./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  30/6/2023

Hiểm họa từ đồ ngọt

 

Ô nhiễm… ngọt ngào! Nói tới ô nhiễm ta thường nghĩ ngay đến khói bụi, rác thải, túi ni lông… Thế nhưng lại có loại “ô nhiễm” rất ngọt ngào đang hằng ngày được con người thích thú tự đầu độc mình, đó chính là đồ ăn, đồ uống có đường. Đồ ngọt là thứ ít người không thích, nhất là với trẻ em nên thị trường đồ ăn, đồ uống có đường tại một quốc gia gần trăm triệu dân như Việt Nam thì đây là “mỏ vàng” để doanh nghiệp khai thác. Cùng với hàng nghìn doanh nghiệp trong nước, các hãng nước giải khát hàng đầu thế giới như Coca Cola, Pepsi… đã sớm có mặt tại Việt Nam cùng góp phần định hình thói quen tiêu dùng không lành mạnh trong một bộ phận lớp trẻ. Nhiều gia đình ở thị thành nay trong bữa ăn luôn có chai nước ngọt như một thứ gia vị. Tại các bàn tiệc đặt tại nhà hàng, đám cưới ngoài mấy chai bia cho cánh mày râu cũng không thể vắng mấy lon nước ngọt danh cho chị em, trẻ nhỏ… Khoa học thế giới đã có đủ bằng chứng cho thấy mối liên quan giữa tiêu thụ đồ uống có đường với bệnh không lây nhiễm như thừa cân, béo phì, tiểu đường, tim mạch… đang gây ra tổn thất kinh tế, gánh nặng chi phí y tế và tăng tỉ lệ tử vong. Thức ăn nhanh và đồ uống có ga gây béo phì. Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trong 20 năm qua, mức tiêu thụ đồ uống có đường trên đầu người tại Việt Nam đã tăng rất nhanh, từ 6 triệu lít (năm 2002) lên 55 triệu lít (năm 2021). Kết quả Tổng điều tra dinh dưỡng toàn quốc mới nhất (2017-2020) do Bộ Y tế công bố vào năm 2021 cũng cho thấy, tỉ lệ thừa cân và béo phì tại Việt Nam tăng hơn gấp đôi trong vòng 10 năm, từ 8,5% năm 2010 lên 19% năm 2020 và trở thành vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Đã có những nghiên cứu cho thấy, nam giới và phụ nữ trung niên uống từ hơn 1 li nước ngọt/ngày có nguy cơ mắc tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường tuýp 2 cao hơn từ 25% đến 32% và có khả năng mắc hội chứng chuyển hóa cao hơn gần 45%. Tác hại của việc thâm dụng tiêu dùng đồ ngọt nay ai cũng biết song điều chỉnh hành vi tiêu dùng, kìm hãm những “khoái khẩu” trước những món ngon không hề dễ dàng, nhất là với trẻ em. Đã đến lúc cơ quan chức năng cần có các giải pháp quyết liệt và cụ thể hơn để điều chỉnh hành vi cả trong kinh doanh của doanh nghiệp và tiêu dùng của người dân. Việc đánh thuế đồ uống có đường, có thể cả thuế tiêu thụ đặc biệt đồng thời quy định tỉ lệ đường tối đa trong sản phẩm đã được một số chuyên gia, nhà quản lí nêu lên song hầu như vẫn là chuyện “ném đá ao bèo”. Đánh thuế đồ ăn, đồ uống có đường; quy định tỉ lệ đường tối đa trong sản phẩm liệu có phải là việc quá khó đến mức nhà quản lí bó tay? Không thể mãi để thứ ô nhiễm “ngọt ngào” đang âm thầm tàn phá sức khỏe cộng đồng./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi tháng 7 năm 2023

Ôi...ai eo

 

“Ai eo”… ôi lãng phí!   IELTS - viết tắt cụm từ tiếng anh International English Language Testing System, khi phát âm tiếng Việt nghe tựa câu “ai eo” (được hiểu là hệ thống kiểm tra Anh ngữ quốc tế với 4 kĩ năng nghe, nói, đọc và viết). Tuy chỉ là hệ thống kiểm tra của một ngoại ngữ song trong nền giáo dục phổ thông của ta hiện IELTS lại đang như “lên ngôi vương”, nó có thể thay thế các môn rất quan trọng của khoa học tự nhiên và xã hội như văn, toán. Khi tuyển sinh đầu cấp thông thường các môn như văn, toán, lí, hóa, sử, sinh… được lấy làm căn cứ tuyển chọn. Vậy nhưng một số trường thì IELTS có thể thay thế tất cả. Ví như một trường trung học cơ sở tại thành phố Vinh (Nghệ An) có hàng chục học sinh vừa học hết lớp 5 được tuyển thẳng vào lớp 6 vì sở hữu chứng chỉ tiếng Anh quy đổi theo IELTS từ 5.0-5.5 trở lên. Tại các thành phố lớn ngày càng nhiều cơ sở giáo dục coi trọng sử dụng chứng chỉ IELTS, coi đây là “giấy thông hành” để xét tuyển đầu cấp tiểu học, trung học cơ sở hoặc tính điểm 10 môn xét tuyển. Trong khi đó xét tuyển đầu vào đào tạo tiến sĩ theo Thông tư 08 /2017/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng chỉ cần IELTS 5.0 trở lên! Sự lên ngôi của một loại chứng chỉ tiếng Anh khiến không ít gia đình phụ huynh học sinh đầu tư để có IELTS với chi phí hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng ôn luyện cho con em từ nhỏ. Nhiều khóa luyện thi được các trung tâm tiếng Anh mở ra dành cho cả trẻ mẫu giáo, tiểu học… Cứ đà này có thể nhiều trẻ em Việt đạt chuẩn IELTS trong khi chưa sõi tiếng mẹ đẻ! Tiếng Anh và một số ngôn ngữ được thế giới sử dụng phổ thông suy cho cùng cũng chỉ là công cụ, phương tiện truyền tải, tiếp nhận thông tin, tri thức. Nếu coi một ngoại ngữ là mục tiêu có lẽ cũng chỉ với những sinh viên muốn trở thành phiên dịch, biên dịch hay giáo viên tiếng Anh. Chỉ là tiêu chí tuyển sinh của nhà trường song nó chắc chắn tác động tới xu hướng đầu tư học tập cho học sinh, gây lãng phí và tốn kém cho xã hội. Một học sinh trung học cơ sở hay tiểu học muốn đạt chứng chỉ IELTS cao sẽ tốn không ít thời gian, công sức. Do đó thời gian, công sức dành cho các môn nền tảng đương nhiên sẽ ít đi trong khi lẽ ra nó phải được tập trung đầu tư nhiều nhất. Việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ làm tiêu chí xét tuyển thẳng vào đại học và trung học phổ thông đang ngày càng được nhiều trường thực hiện đã góp phần dẫn đến thực trạng chạy đua luyện thi IELTS hiện nay. Đã đến lúc Bộ Giáo dục và Đào tạo cần có giải pháp chấn chỉnh thực trạng này bởi mục tiêu của nền giáo dục là phục vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội chứ đâu chỉ đơn thuần là một loại ngoại ngữ?/. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  28/6/2023

Chuyện số nhà

 

Số nhà nơi làng quê Cách đây chừng hơn 20 năm làng tôi đã được gắn số nhà cho từng gia đình. Tuy nhiên có lẽ việc làm này “đi trước thời đại” nên những biển số nhà dần bị lãng quên. Trong làng việc nhà ông A ở đầu làng, nhà ông B ở giữa làng hay bà C cuối làng thì từ trẻ con đến cụ già ai cũng biết rõ như lòng bàn tay, chẳng cần xem số. Cần nhất là với anh bưu tá thì cũng là người trong làng, trong xã, chẳng lạ lẫm ngõ ngách nào trong làng xã, chỉ cần xem họ tên trên thư từ, bưu phẩm là biết ngay của nhà ai, con ông bà nào, ở ngõ xóm nào. Và thế rồi những biển số nhà cũng vắng dần, đến nay tuyệt nhiên không còn thấy nhà nào còn gắn biển số nữa. Chuyện nhà không số, phố không tên, số nhà lộn xộn tại đô thị đã gây không ít khó khăn rắc rối cho người dân thường được báo chí nhắc đến. Nay thì chuyện nhà không số, ngõ không tên nơi làng quê cũng đã bắt đầu có chuyện. Vừa rồi về quê tôi nghe được câu chuyện công an triệu tập nhầm đương sự. Trong làng có hai thanh niên mang tên Nguyễn Văn A, tầm tuổi như nhau, một trong hai người này vi phạm hành chính bị công an huyện triệu tập. Tuy cùng họ tên nhưng bản tính hai anh này trái ngược, người thì ngoan ngoãn, học hành giỏi dang, kẻ lại ngỗ ngược ngang tàng, nhiều lần vi phạm pháp luật. Thế nhưng khi đưa công văn, người chuyển thư tín lại mang giấy triệu tập của cơ quan công an phát cho anh A ngoan ngoãn giỏi dang kia khiến cả nhà một phen bàng hoàng, xáo động… Nay nhiều làng quê dân số tăng nhanh, đất ở hẹp dần do nhà cửa ken dày chẳng khác gì đô thị nên người nơi khác đến, nhất là mấy anh shiper giao hàng tìm được gia chủ bao giờ cũng mất một hồi quanh đi, vòng lại hỏi thăm. Những hôm trời nắng nóng nhà nào cũng cửa đóng then cài thì việc hỏi đường tìm nhà không hề dễ dàng. Người dân ở Bình Dương tự gắn số nhà mình Đảng và Nhà nước ta đang nỗ lực thực hiện công cuộc chuyển đổi số toàn dân, toàn diện với 3 trụ cột chính là Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Ngoài ra còn nhiều lĩnh khác như cũng rất quan trọng như nhân lực số, kĩ năng số, công dân số, văn hoá số, doanh nghiệp số, thanh toán số… Thế nhưng một việc nhỏ là gắn số nhà cho mỗi chủ hộ nơi làng quê lại chưa thấy nhiều người quan tâm dù nó rất thiết thực trong đời sống hiện nay. Chuyển đổi số cũng cần đi từ những việc nhỏ như việc gắn số nhà nơi làng quê./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  10/6/2023

Bệnh thành tích trong giáo dục

 

Tỉ lệ… khoác lác! Tỉ lệ về chất lượng thông thường rất khó đạt tới 100%. Đến như vàng là loại vật chất tinh chất nhất cũng chỉ đạt 99,99. Vậy nhưng có những tỉ lệ chất lượng trong ngành giáo dục của ta thường lại rất cao, chẳng kém mấy so với vàng ròng. Một thời gian dài ta được chứng kiến tỉ lệ tốt nghiệp trung học phổ thông trên 90%, thậm chí một số trường gần cán ngưỡng 100%! Tỉ lệ tốt nghiệp cao đã đành song vừa qua một số trường đại học khảo sát đưa ra con số khiến dư luận ngỡ ngàng: Sinh viên tốt nghiệp ra trường 100% có việc làm!? Tỉ lệ này có lẽ khiến các nước có nền giáo dục tiên tiến nhất trên thế giới cũng phải “bái phục”! Dẫn đầu top trường tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm cao là Trường đại học Giao thông vận tải TP. Hồ Chí Minh, Trường đại học Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh với 100% sinh viên tốt nghiệp năm 2022 có việc làm. Tiếp đó là các trường đại học: Ngoại ngữ - Tin học TP. Hồ Chí Minh; Kinh tế - Tài chính TP. Hồ Chí Minh; Hoa Sen tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp (năm 2021) có việc làm các khối ngành đều trên 94 đến 100%. Thí sinh mừng vui khi đạt kết quả thi tốt nghiệp   Những con số “trong mơ” của các trường được công bố đã khiến dư luận nghi ngờ và cho rằng rất có thể đó là những số ảo bởi đó là khảo sát độc lập của từng trường trong một lượng ít ỏi sinh viên và không có sự giám sát, kiểm chứng của bên thứ hai hoặc cơ quan quản lí. Có người cho rằng nếu thống kê cả số sinh viên ra trường đi chạy xe ôm công nghệ, phục vụ tại quán ăn, nhà hàng hay đầu quân làm công nhân thì cũng khó đạt được con số 100%! Tất nhiên đã gọi là sinh viên có bằng đại học lại đi chạy xe ôm, làm công nhân phổ thông thì không thể coi là có việc làm theo đúng ngành nghề được đào tạo. Vậy những trường đại học đưa ra con số “đẹp đến nghi ngờ” như thế để làm gì? Vừa qua Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 10/2023/TT-BGDĐT quy định về việc xác định chỉ tiêu tuyển sinh đại học (sửa đổi, bổ sung Thông tư số 03/2022/TT-BGDĐT ngày 18/01/2022), có hiệu lực thi hành từ ngày 13/6. Theo thông tư quy định thì chỉ tiêu tuyển sinh đại học của lĩnh vực không được tăng so với năm tuyển sinh trước liền kề với năm xác định chỉ tiêu và tổ chức tuyển sinh của lĩnh vực đó nếu tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm trong khoảng thời gian 12 tháng đạt dưới 80%. Đây chỉnh là câu trả lời cho nguyên nhân bỗng dưng sinh viên đại học ra trường lại “đắt giá” đến thế trên thị trường lao động. Thiết nghĩ khi Bộ đã ban hành thông tư nhằm siết chặt quản lí tuyển sinh thì cũng cần có những giải pháp và chế tài giám sát chặt chẽ những con số báo cáo, loại trừ những số liệu “khoác lác”. Nếu không làm được điều đó chẳng khác nào thông tư vừa ban hành đã bị “vô hiệu”!  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi tháng 6/2023

Bảo hiểm đang lừa gạt khách hàng?

 

Miếng mồi giữa khu rừng Khu rừng nọ nghe nói có những mỏ vàng, bạc, nếu ai kiên trì bỏ công sức có thể mang về những món hời lớn. Tuy nhiên, để được vào khu rừng tìm kiếm vận may người ta phải đều đặn đóng những khoản tiền không nhỏ. Khu rừng đó mang tên Hợp đồng Bảo hiểm nhân thọ. Những ngày qua dư luận đang nóng câu chuyện hai nghệ sĩ nổi tiếng bị mất tiền vì tham gia bảo hiểm nhân thọ kết hợp đầu tư với hi vọng vừa bảo hiểm vừa sinh lời từ nguồn vốn của mình. Mua bảo hiểm nhân thọ là để bảo vệ sự an toàn về tài chính cho bản thân, con cái hoặc gia đình trước những rủi ro bất ngờ. Khác với tờ bảo hiểm tai nạn 20.000đ bán bên đường mà người mua chỉ dùng để tránh bị phạt vi phạm giao thông, bảo hiểm nhân thọ cần đóng một khoản tiền không nhỏ đều đặn, kéo dài nhiều chục năm trời. Sự sai lầm của đa số người mua loại bảo hiểm này khi nghĩ đây cũng như một kênh tiết kiệm như gửi tiền vào ngân hàng. Và khi bảo hiểm lại mở thêm kênh kết hợp đầu tư, nhờ ngân hàng bán giúp thì nó càng tăng thêm “giá trị” của sự sai lầm. Cách đây hơn hai chục năm tôi từng được anh bạn cũ đến mời mua bảo hiểm nhân thọ của một hãng lớn, sau khi xem vài trang trong tập tài liệu hợp đồng dày mấy chục trang chữ in nhỏ li ti và cũng do không có khả năng tài chính nên tôi từ chối. Biết anh bạn giận dỗi nhưng tôi đã vượt qua sự cả nể, đành “mất lòng trước, được lòng sau”. Vì sao các hãng bảo hiểm luôn đưa ra những bản hợp đồng dày cộp, rối rắm nhiều khái niệm ngôn từ? Nếu bản hợp đồng chỉ gọn trong ba bốn trang nêu rõ các nghĩa vụ, quyền lợi, điều kiện cần và đủ của hai bên thì tin rằng không có những chuyện “dở khóc dở cười” như vừa qua. Với bản hợp đồng dài hàng trăm trang nhưng lại được nhân viên tư vấn chỉ xoáy vào một số quyền lợi hấp dẫn của người mua, bỏ qua vô vàn điều kiện cần và đủ rất khắt khe cốt để bán được sản phẩm, về bản chất không khác mấy sự lường gạt. Các vụ việc đang được tranh luận, nhiều ý kiến cho rằng lỗi do nhân viên tư vấn không đầy đủ, do người mua bảo hiểm không nghiên cứu kĩ hợp đồng… Tuy nhiên, trách nhiệm lớn nhất chính là các hãng bảo hiểm. Nhân viên tư vấn được hãng bảo hiểm đào tạo, hợp đồng bảo hiểm do họ soạn ra đều đang có vấn đề nên đã xảy ra những chuyện “hiểu lầm”. Trị giá những hiểu lầm đều tới hàng trăm triệu đồng, tất nhiên phần thiệt hại luôn thuộc về khách hàng! Đây không phải là vấn đề kĩ thuật của bản hợp đồng, nó chính là đạo đức kinh doanh! Đã đến lúc Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính cần sửa đổi Thông tư liên tịch số 86/2014/TTLT-BTC-NHNNVN về bảo hiểm nhân thọ, đồng thời ban hành quy định mẫu hợp đồng chung cho loại bảo hiểm này, không để doanh nghiệp tự ý thiết kế những bản hợp đồng tựa “mê cung” chỉ cốt nhằm “loại trừ” quyền lợi của khách hàng!/. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  18/4/2023