Kỉ cương bị tha hóa

 

Phạt và không thể tồn tại Một thời gian dài trước đây có cụm từ “phạt cho tồn tại” trong quản lí trật tự xây dựng. Biên bản xử phạt vi phạm như cho có cốt để người vi phạm đóng một khoản tiền rồi tiếp tục… vi phạm! Đây là thực trạng phổ biến với việc xây dựng căn hộ gia đình tại đô thị. Theo Nghị định số 121/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng, tại khoản 9, Điều 13 có quy định “phạt và cho phép tồn tại” đối với những trường hợp tổ chức, cá nhân nộp số lợi bất hợp pháp. Tuy nhiên, Nghị định số 139/2017/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đầu tư xây dựng, quản lí công trình hạ tầng kỹ thuật; kinh doanh bất động sản đã có đổi mới. Đó là không còn quy định “phạt cho tồn tại,” mà buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu và bồi thường thiệt hại. Sau khi nghị định này được ban hành, một đại diện Bộ Xây dựng khẳng định “cơ quan, tổ chức, cá nhân nào vi phạm, để xảy ra sai phạm thì đều phải chịu trách nhiệm”. Đặc biệt, theo quy định mới sẽ không còn “phạt cho tồn tại” công trình vi phạm. Ảnh minh họa Song thực tế đến nay cho thấy vẫn rất nhiều công trình xây dựng nhà ở sai phạm đang tồn tại, điển hình là sự phát lộ hàng chục căn chung cư mang tên mini tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh khi cơ quan chức năng bắt đầu kiểm tra, rà soát những ngày qua. Hệ quả hiện nay các chung cư vi phạm đã bán, cho thuê và cư dân đang cư trú đã để lại vấn đề không dễ xử lí, đó là thiếu các thiết bị, kết cấu kĩ thuật bảo đảm an toàn phòng chống cháy nổ. Những chung cư với hàng chục, thậm chí hàng trăm con người đang sinh sống không thể chấp nhận “phạt cho tồn tại” sai phạm liên quan đến an toàn tính mạng cư dân. Tại cuộc họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội hôm 20/9, khi cho ý kiến về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã đề nghị cơ quan soạn thảo xây dựng tiêu chí về giao thông, môi trường và phòng cháy, chữa cháy của Hà Nội vượt trội hơn so với cả nước và “dứt khoát không hợp thức hóa chung cư mini”. Sau đợt tổng rà soát vi phạm xây dựng với loại hình chung cư gắn nhãn mini sẽ cần một sự quyết liệt đột phá của chính quyền. Căn chung cư tại Khương Hạ vừa xảy ra hỏa hoạn từng có quyết định cưỡng chế của Ủy ban Nhân dân quận Thanh Xuân cách đây gần chục năm song nó vẫn giữ “nguyên bản” cho đến khi xảy ra thảm họa, lí do rất đơn giản là… “trên bảo, dưới không nghe”!? Người dân đô thị sửa chữa nhỏ căn nhà của mình hầu hết đều bị cơ quan quản lí trật tự xây dựng nắm được, đến nhắc nhở, xử phạt. Vậy sao những tòa nhà hàng chục căn hộ, hàng trăm người cư trú lại “lọt” những sai phạm? Đây là câu hỏi dư luận đang chờ sự hồi đáp của các cấp chính quyền. Nếu không xử lí triệt để, khắc phục hoàn toàn các vi phạm thì thảm họa sẽ vẫn luôn treo lơ lửng trên đầu người dân tại nhiều chung cư./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 26/9/2023

Không nuông chiều

 

Áp lực và buông lỏng Trong quản lí nhiều người đều nhớ câu “không có kiểm tra là không có lãnh đạo”. Đúng vậy, khi không chịu sự kiểm tra, giám sát con người ta thường có xu hướng không tuân thủ hoặc vượt ra ngoài phạm vi quy định, dễ dẫn đến sai phạm. Gần đây dư luận nổi lên khi có ý kiến một lãnh đạo ngành giáo dục TP Hồ Chí Minh đề xuất bỏ kiểm tra đầu giờ để hạn chế gây áp lực lên học sinh. Vị lãnh đạo này đề nghị giáo viên không kiểm tra miệng đầu giờ theo kiểu “kêu bất chợt, hỏi bất chợt” vì sẽ khiến học sinh căng thẳng, áp lực. Tin rằng nhiều học sinh sẽ “giơ cả hai tay” với đề xuất này vì như vậy chỉ cần nghe giảng tại lớp, về nhà có thể “quảng sách vở vào một xó” để hôm sau lại lấy ra để đến trưởng, chẳng cần lo nghĩ rằng mình đã hiểu, đã nhớ bài hay chưa. Đâu phải học sinh nào cũng ngại lên bảng khi nắm chắc bài Theo ý kiến lí giải của lãnh đạo ngành giáo dục thành phố này thì kiểm tra kiểu học thuộc lòng xưa nay là không đổi mới, không phát huy được năng lực sáng tạo của học sinh!? Ai cũng biết từ xưa tới nay mọi sự sáng tạo, năng lực hành động của con người đều dựa trên nền tảng kiến thức cơ bản, ví như ngôi nhà muốn xây cao trước tiên cần có nền móng vững vàng. Với học sinh khi được giáo viên truyền thụ kiến thức thì mỗi em có khả năng tiếp nhận, hấp thụ khác nhau. Em thông minh nhanh nhạy thì sau đó cũng cần củng cố thêm bằng cách ôn lại một đôi lượt. Em nhận thức chậm thì cần nhiều hơn thế, bằng không “chữ thầy lại trả cho thầy” mà thôi. Chỉ đơn giản như bảng cửu chương nếu học sinh không thuộc lòng thì lấy đâu ra sự nhanh nhẹn, sáng tạo khi giải một bài toán khó. Hình ảnh học sinh “ngồi xe cha mẹ đèo đến trường vừa nhai bánh mì vừa mở sách ôn bài” được minh chứng đó là “áp lực” kiểm tra đầu giờ đang đè lên học sinh xem ra không phải là phổ biến, thậm chí chỉ là cá biệt. Liệu học sinh đó đã tuân thủ kế hoạch học tập và có lịch học tập đúng đắn, phương pháp hợp lí chưa? Từng là học sinh tôi cũng biết không ít bạn luôn nơm nớp khi thầy cô mở sổ danh sách để kiểm tra, đó là những bạn lười. Tuy nhiên cũng không ít bạn mong được kiểm tra để thể hiện mình bởi đó là những bạn nắm vững, hiểu bài nên chẳng bao giờ có áp lực. Nếu chỉ vì một vài học sinh khiến ta động lòng rồi đi đến nuông chiều thì kỉ luật học đường sẽ dần bị phá vỡ. Từ thời các cụ đồ nho xưa trong nghề “gõ đầu trẻ” đã có câu “ôn cố tri tân”. Từ học hành đến công việc có lẽ chẳng lĩnh vực nào lại không có áp lực, nhất là trong thời đại ngày nay. Con đường đến với tri thức chẳng bao giờ giống như đi trên những tấm đệm bông êm ái./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  22/9/2023

Thêm vụ "mất bò"

 

Mini… quản lí Nói quản lí thì ở bất kì tầm mức, lĩnh vực nào cũng khó có thể coi đó là việc nhỏ. Quản lí nhà nước, nhất là với việc ảnh hưởng đến trật tự xã hội thì luôn là việc quan trọng vì nó liên quan đến an toàn tính mạng, tài sản của Nhà nước và Nhân dân. Vậy mà có những lĩnh vực được coi như thể là chuyện nhỏ khi người ta gắn mác mini, đó là quản lí một số chung cư của tư nhân tại đô thị hiện nay. Chung cư mini là khái niệm được người ta tự đặt tên, nó không có trong quy định của pháp luật. Theo quy định tại Khoản 3 Điều 3 Luật Nhà ở năm 2014 thì “Nhà chung cư là nhà có từ 2 tầng trở lên, có nhiều căn hộ, có lối đi, cầu thang chung, có phần sở hữu riêng, phần sở hữu chung và hệ thống công trình hạ tầng sử dụng chung cho các hộ gia đình, cá nhân, tổ chức, bao gồm nhà chung cư được xây dựng với mục đích để ở và nhà chung cư được xây dựng có mục đích sử dụng hỗn hợp để ở và kinh doanh”. Còn theo quy định tại Khoản 1 Điều 3 Thông tư số 28/2016/TT-BXD: Tòa nhà chung cư là một khối nhà (block) độc lập hoặc một số khối nhà có chung khối đế nổi trên mặt đất được xây dựng theo quy hoạch và hồ sơ dự án do cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Những chung cư không lối thoát tại Hà Nội Tòa nhà chung cư vừa xảy ra vụ hỏa hoạn gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng ngày 12/9 vừa qua tại quận Thanh Xuân (Hà Nội) được chủ đầu tư và nhiều người mặc định đó là chung cư mini. Có lẽ nhiều người chỉ nghĩ đơn giản chung cư mini vì là tòa nhà của một cá nhân xây lên trên đất ở của mình, chia thành các phòng diện tích nhỏ, đủ thiết bị của căn hộ khép kín, và có thể là giá thành của nó cũng nhỏ hơn chung cư khác. Phải chăng cũng coi là chung cư… nhỏ mà cơ quan quản lí cũng ít để tâm soi xét? Tuy nhiên, đã là nhà chung cư thì dù to hay nhỏ vẫn phải tuân thủ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 04:2021/BXD về Nhà chung cư mà Bộ Xây dựng đã ban hành. Việc một cá nhân được phép xây tòa nhà với hơn 40 căn hộ, hàng trăm người lưu trú thì chắc hẳn phải nằm trong quy hoạch của cấp có thẩm quyền và được phê duyệt. Nếu tòa nhà này không trong quy hoạch xây dựng nhà chung cư thì ngay từ đầu nó đã sai phạm về xây dựng. Còn khi đã xây dựng xong mà nó không bảo đảm quy chuẩn của một tòa chung cư, đặc biệt là bộ máy quản lí vận hành và thiết bị an toàn phòng cháy chữa cháy thì đó là sai phạm tiếp theo của cơ quan quản lí chuyên ngành. Câu ngạn ngữ “Mất bò mới lo làm chuồng” đang đúng với công tác phòng cháy chữa cháy khi xảy ra hỏa hoạn với một số nhà hàng karaoke thời gian qua. Phải chăng vụ hỏa hoạn đặc biệt nghiêm trong với tòa chung cư tại quận Thanh Xuân lại thêm một lần nữa đã… “mất bò”?/. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  16/9/2023

Gian nan chống tham nhũng

 

Khi nhận tiền không phải là hối lộ!? Giả sử một ngày nào đó có người quen biết bình thường trong công tác đến nhà bạn chơi, nói mấy lời cám ơn vì đã tạo điều kiện trong công việc, khi ra về “bỏ quên” một bọc đồ là một số tiền cực lớn, bạn sẽ làm gì? Nếu đúng là khách “bỏ quên” thì với lương tâm, đạo đức của một công vụ chân chính, chắc chắn bạn sẽ tìm cách trả lại cho khách số tiền này. Nếu không trả lại, đồ rằng bạn đã hiểu, đó là “sự ám ơn” bằng tiền mà khách chủ tâm mang biếu. Nếu không hiểu rõ lí do việc cám ơn sẽ khó ai dám nhận một số tiền lớn, vì đâu biết điều gì sẽ xảy ra, thậm chí là âm mưu xấu. Vậy nhưng trong vụ án Việt Á lại có một số quan chức cao cấp dễ dàng nhận tiền cám ơn hàng tỉ đồng một cách vô tư! Khi ra tòa họ khẳng định không có ý định nhận hối lộ và cho rằng không thể coi nhận tiền, vật chất “cám ơn” là tội hối lộ. Ông Chu Ngọc Anh nhận hơn 4 tỷ đồng tiền biếu của Việt Á Theo khái niệm pháp lí, nhận hối lộ nghĩa là lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc nhiệm vụ được giao, nhận lợi ích dưới bất cứ hình thức nào để làm hoặc không làm một việc theo mong muốn, lợi ích của người đưa vật chất. Ai cũng biết rằng, với trách nhiệm của cơ quan quản lí, chỉ cần công chức “ngó lơ” là người khác đã có thể trục lợi, gây thiệt hại cho Nhà nước. Theo khoa học pháp lí, hành vi nghĩa là hành động hoặc không hành động. Việc giữa người đưa và người nhận tiền ngầm hiểu với nhau “cứ làm đi rồi sẽ được hưởng lợi” chính là hành vi không hành động của tội phạm. Cụ thể như trong vụ Việt Á, Giám đốc công ty này đến thăm và nói với Chu Ngọc Anh “Tụi em mới có được ít thanh toán, ghé cám ơn anh đã ủng hộ tụi em tham gia đề tài và hỗ trợ tụi em rất nhiệt tình. Nếu tình hình tốt, sắp tới em sẽ ghé thăm anh tiếp”. Vậy nhưng cơ quan điều tra Bộ Công an lại kết luận, ông Chu Ngọc Anh không trao đổi, bàn bạc, thỏa thuận, thống nhất với Phan Quốc Việt về việc đưa, nhận tiền, không gây khó khăn nhằm mục đích để Phan Quốc Việt phải đưa tiền. Đây là căn cứ để tòa không kết tội nhận hối lộ! Thực tế pháp luật dù quy định chặt chẽ đến đâu cũng không thể bao quát đầy đủ tất cả các tình huống phát sinh trong đời sống xã hội. Vấn đề quan trọng nhất là những người thừa hành pháp luật cần để trí tuệ đi cùng với sự công tâm. Nếu vụ việc các quan chức nhận tiền trong vụ Việt Á không bị kết tội nhận hối lộ sẽ là một tiền lệ rất xấu, đi ngược với nỗ lực của Đảng và Nhà nước ta trong công cuộc phòng chống tham nhũng, tiêu cực./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  13/9/2023

Giun tặc

 

Ai chặn “giun tặc”?  “Bác Giun đào đất suốt ngày Trưa nay chết dưới bóng cây sau nhà…”. Đó là bài thơ của cậu bé Trần Đăng Khoa viết từ năm 1967 như tỏ lòng thương xót cho “bác Giun”, một lao động miệt mài, thân thiết với nhà nông đã ra đi. Đây chỉ là nỗi buồn cho một “bác Giun”. Hiện nay cả họ nhà giun đang đứng trước thảm họa “diệt chủng” bởi những kẻ kích điện bắt giun bán cho các lò sấy giun xuất bán ra nước ngoài! Là một nước nông nghiệp, tất thảy sản vật đều sinh sôi dựa vào đất đai. Đất đai phì nhiêu thì mùa màng bộ thu và ngược lại. Ai cũng biết giun đất là động vật vô cùng hữu ích trong việc giữ đo độ phì nhiêu, thanh sạch của đất. Gần đây, dân trồng cam ở huyện Cao Phong (Hòa Bình) phát hiện vườn cây yếu, vàng lá thối rễ. Nhiều chủ vườn sau khi xét nghiệm thì nhận thấy tuyến trùng trong đất có rất nhiều, mà tuyến trùng lại là nguồn thức ăn của giun đất. Tuyến trùng này đang gây bệnh greening (bệnh vàng lá gân xanh) cho cây cam. Hoạt động thu gom, sơ chế giun đất trái phép Trước tình trạng các đối tượng sử dụng biện pháp kích giun đất bằng điện triệt hạ loài giun, một chủ vườn cam rộng hơn 3 ha ở huyện Cao Phong đã hai lần gửi thư cầu cứu tới Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về nạn giun bị kích điện gây nên tình trạng mất cân bằng sinh thái trong đất. Vi sinh vật có hại phát triển ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây cam, nhất là bệnh vàng lá gân xanh. Hiện giá giun tươi khoảng từ 50.000 - 80.000 đồng/kg, giun khô giá 700.000 đến 1 triệu đồng/kg. Chỉ tại 1 xã của huyện Kim Bôi đã có tới 24 lò sấy giun đang hoạt động, mỗi lò sấy hàng ngày chừng 2 tạ giun tươi, có thể thấy mức độ hủy hoại môi trường đất lớn đến mức nào! Dù các cấp ngành đã có những chỉ đạo như ngăn chặn hoạt động của các “giun tặc”, thu máy kích điện, xử lí vi phạm hành chính… song với lợi nhuận lớn và chưa có chế tài nghiêm khắc nên tình trạng đánh bắt giun vẫn chưa thể ngăn chặn. Nếu chỉ với các biện pháp như canh phòng, phát hiện người kích giun và phó mặc cho nông dân tự bảo về vườn cây thì đó chỉ là phần ngọn, khó giải quyết được gốc rễ vấn đề. Bộ chủ quản cần có thông tư, quy định theo hướng cấm khai thác, chế biến, vận chuyển, buôn bán giun đất, nhất là với các cơ sở thu mua, sấy giun. Khi không còn lò sấy thu mua giun thì “giun tặc” sẽ hết! Giả sử rồi đây các vườn cà phê, sầu riêng trên Tây Nguyên, vườn xoài, tiêu, điều… ở Nam bộ cũng bị “giun tặc” hoành hành thì hiểm họa của nền nông nghiệp sẽ lớn đến đâu? Cần nhanh chóng có giải pháp kiên quyết, kịp thời ngăn chặn tình trạng kích điện bắt giun để bảo vệ nền nông nghiệp quốc gia./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 31/8/2023

Phát triển du lịch hủy hoại môi trường

 

Tăng trưởng xanh cần loại bỏ “tư duy xám” Tăng trưởng xanh đã và đang là xu thế của toàn thế giới. Tất cả các ngành từ công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ… đều hướng tới tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn. Tại Hội nghị Thượng đỉnh của các Nhà lãnh đạo trong khuôn khổ Hội nghị Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 26 (COP26), Thủ tướng nước ta Phạm Minh Chính đã cam kết trước thế giới là Việt Nam sẽ giảm phát thải ròng bằng 0  vào năm 2050, một cam kết được các lãnh đạo nhiều quốc gia coi là dũng cảm và đáng trân trọng. Để có thể thực hiện được cam kết trên, tuy thời gian đến gần 30 năm song hiện tại đã cần bắt đầu “tăng tốc” nếu không sẽ khó đạt mục tiêu vì đó không phải là thời gian quá dài với một quốc gia đang đẩy mạnh công nghiệp hóa như Việt Nam. Một trong những ngành cần đi đầu, đột phá trong kinh tế xanh, trực tiếp giúp giảm phát thải là bảo toàn và phát triển rừng. Trong khi đó tài nguyên rừng và đất rừng nhiều năm qua đã bị khai thác dạng hủy hoại, thâm dụng, tận thu không hồi phục. Vì một dự án sân golf mà mấy năm trước tại Gia Lai người ta định phá bỏ cả một cánh rừng thông lâu năm quý giá. Hồi đầu năm nay, UBND tỉnh Thái Bình có công văn gửi Bộ Tài nguyên & Môi trường xin ý kiến về hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương Dự án đầu tư xây dựng sân golf Cồn Vành, huyện Tiền Hải. Đây là hợp phần trong dự án Khu đô thị, dịch vụ, nghỉ dưỡng, sân golf Cồn Vành - Cồn Thủ huyện Tiền Hải. Đáng nói là dự án này gần như nằm hoàn toàn trên diện tích 12.500ha chuyển đổi từ khu Bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Tiền Hải. Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Tiền Hải có nguy cơ bị thu hẹp gần 90% diện tích Trước khi nhận được ý kiến phản hồi của Bộ Tài nguyên & Môi trường thì UBND tỉnh Thái Bình đã có quyết định gần như “xóa sổ” khu Bảo tồn thiên nhiên Tiền Hải (thu hẹp gần 90% diện tích, từ 12.500ha xuống còn 1.320ha), trong đó có hơn 370ha rừng đặc dụng.  Được biết, khu Bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Tiền Hải là vùng lõi của khu Dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng, là một trong 63 vùng chim quan trọng có ý nghĩa toàn cầu, đã được quốc tế công nhận. Việc trồng rừng ngập mặn tại đây những năm quan còn có sự tham gia của một số tổ chức quốc tế. Thái Bình là một tỉnh diện tích không lớn và đất rừng lại càng hiếm hoi lẽ ra lãnh đạo cần có tư duy trân trọng, giữ gìn những thảm xanh hiện có và phát triển thêm với lợi thế đất ngập mặn để góp phần hiện thực hóa cam kết của Chính phủ về giảm phát thải. Phát triển du lịch, dịch vụ có ý nghĩa rất quan trọng với một tỉnh thuần nông như Thái Bình, tuy nhiên sự phát triển ấy cần đặt trong bối cảnh và xu thế chung của quốc gia, của thế giới là tăng trưởng xanh, bền vững. Tư duy phát triển chỉ dựa vào khai thác tài nguyên, hủy diệt rừng thực sự là một “tư duy màu xám” cần loại bỏ!/. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  26/8/2023

Chuyện hậu hoa hậu

 

Sao chỉ “hậu trách nhân”? Hầu như sau mỗi cuộc thi hoa hậu của ta đều để lại những chuyện “hậu hoa hậu” không vui. Nhiều người đẹp sau khi giành vương miện đã sớm gây ra điều tiếng, người thì do phát ngôn, người thì bởi cách hành xử... Dư luận thông thường cũng chỉ quan tâm “mổ xẻ” những sai sót, lỡ miệng của tân hoa hậu, á hậu. Đây thực sự là một định kiến, một sự nhìn nhận phiến diện rất không công bằng với cá nhân người đẹp. Người xưa từng dạy “tiên trách kỉ, hậu trách nhân”. Trong mỗi gia đình khi con cái không được dạy bảo cẩn thận khiến nhân cách, đạo đức khiếm khuyết thì trước tiên cần trách cứ các đấng sinh thành vì đó là “sản phẩm” của họ. Đưa ra xã hội một con người chưa hoàn thiện, nhiều sai lỗi thì trước hết cần xem xét trách nhiệm của gia đình, rồi nhà trường, cuối cùng là xã hội. Bà "trùm" hoa hậu Kim Dung xin lỗi vụ lùm xùm của Ý Nhi Tương tự như vậy, mỗi cuộc thi sắc đẹp chắc chắn sẽ có những hoa hậu, á hậu song chọn ra được tân hoa hậu như thế nào là do cách nhìn nhận, đánh giá của Ban giám khảo (BGK). Như vậy có thể thấy, BGK là một thành tố rất quan trọng ảnh hưởng đến kết quả, chất lượng mỗi cuộc thi sắc đẹp. Chẳng hạn như cuộc thi Hoa hậu Thế giới Việt Nam năm 2023 (Miss World Vietnam 2023) BGK gồm 6 thành viên đã có đến 3 hoa hậu (Lương Thùy Linh, Trần Tiểu Vy, Đỗ Thị Hà) thuộc đơn vị tổ chức cuộc thi quản lí, 3 thành viên còn lại gồm bà Phạm Kim Dung (trưởng ban tổ chức, trưởng ban giám khảo), nhà thiết kế Lê Thanh Hòa, diễn viên Vân Trang (tất thảy là những tên tuổi nhiều người lần đầu nghe tới). Ngoài ra có thêm đương kim Miss World 2022 Karolina Bielawska (24 tuổi, người Ba Lan) tham dự với vai trò giám khảo khách mời trong đêm chung kết.  Ngay từ khi công bố danh sách nhân sự BGK cuộc thi hoa hậu này hồi đầu năm dư luận đã nhiều ý kiến trái chiều, có người cho rằng BGK toàn là “cây nhà lá vườn” vì không thấy bóng dáng một nhà hoạt động xã hội, một chuyên gia chuyên ngành liên quan có tên tuổi nào! Ba hoa hậu tham gia BKG cũng có thể ví như “sinh viên tốt nghiệp khóa trước chấm thi cho sinh viên khóa sau”. Do vậy, kết quả cuộc thi cũng có thể chỉ chọn được những sản phẩm “cây nhà lá vườn”, không thể đòi hỏi cao hơn. Và kết quả cho thấy đúng là BGK đã chọn ra những hoa hậu, á hậu vẫn còn khiếm khuyết nhận thức trong đó có cả nhận thức về vị thế của chính bản thân. Chỉ cần đội chiếc vương miện lên đầu là hoa hậu đã nghĩ mình cao hơn tất cả mọi người, dù đó là danh nhân hay lãnh tụ! Do vậy xin đừng quá kì vọng và phê phán, trách cứ thái quá các người đẹp khi họ chưa hoàn thiện mà hãy góp ý với những người có thẩm quyền của cuộc thi (người quyết định về tổ chức cuộc thi, quyết định nhân sự BGK) - những người đã chọn ra sản phẩm mang tên hoa hậu. Các cấp quản lí cũng cần vào cuộc để chấn chỉnh, rút kinh nghiệm sau mỗi cuộc thi. Nếu chỉ phê phán hoa hậu, quên đi trách nhiệm những thành tố này thì các cuộc thi trong tương lai chất lượng khó có thể tốt hơn nếu không muốn nói sẽ ngày một đi xuống./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  24/8/2023

Ngộ nhận của người đẹp

Hoa hậu không phải một nghề Cuộc thi sắc đẹp ban đầu tại một số nước châu Âu, Mỹ từ cuối thế kỉ 19 là cuộc thi mang tính truyền thống tập trung vào việc đánh giá và xếp hạng các chỉ số hình thể của các thí sinh. Các cuộc thi người đẹp hiện nay đã phát triển bao gồm vẻ đẹp bên trong với các tiêu chí bao gồm đánh giá về nhân cách, trí thông minh, tài năng, tính cách và việc tham gia từ thiện, thông qua các cuộc phỏng vấn riêng với giám khảo và trả lời các câu hỏi công khai trên sân khấu. Thuật ngữ cuộc thi sắc đẹp ban đầu dùng để chỉ Tứ đại Hoa hậu (Big Four- cụm từ để chỉ bốn cuộc thi sắc đẹp được coi là lớn và danh giá nhất hành tinh: Hoa hậu Hoàn vũ (Miss Universe), Hoa hậu Thế giới (Miss World), Hoa hậu Quốc tế (Miss International) và Hoa hậu Trái đất (Miss Earth)). Hoa hậu Ý Nhi Đến đầu thế kỉ 21, mức độ quan tâm đến các cuộc thi sắc đẹp tại Bắc Mỹ, châu Âu và Đông Á suy giảm nhanh chóng do những chỉ trích về giá trị được cho là “hữu danh vô thực” mà cuộc thi mang lại, phê phán việc đánh giá chấm điểm cơ thể người phụ nữ. Tuy nhiên, những quốc gia Nam Mỹ và Đông Nam Á vẫn tiếp tục tích cực tổ chức các cuộc thi hoa hậu, việc này được cho là đáp ứng ham muốn dùng sắc đẹp để đổi lấy sự giàu sang, tâm lí thích “hư danh” của công chúng. Có thể nói cái danh và cái lợi là mục tiêu của không ít nếu không muốn nói là đa số trong các thí sinh dự thi hoa hậu ngay nay. Chính vì thế mà thí sinh dự thi sắc đẹp phải bỏ ra không ít tiền của, công sức để đầu tư, kể cả thuê “bầu sô”. Chính vì vậy không phải ai cũng có đủ điều kiện để tham gia các cuộc thi người đẹp quy mô lớn. Một thí sinh đạt được kết quả tốt trong cuộc thi sắc đẹp sẽ mở ra những cơ hội cho cuộc đời song nó cũng đồng hành với áp lực trách nhiệm của danh tiếng và những cạm bẫy chực chờ. Trong các tiêu chí đánh giá để chọn hoa hậu thì tài năng, tính cách, bộc lộ trí thông minh, nỗ lực tham gia hoạt động từ thiện là có thể đầu tư trong một thời gian nhất định cùng những kĩ năng thể hiện để thuyết phục ban giám khảo. Riêng tiêu chí nhân cách, phẩm chất của mỗi thí sinh không thể có trong một sớm một chiều và ban giám khảo tinh đến đâu cũng khó nhận biết, đánh giá chính xác qua những “thao diễn” của thí sinh. Có lẽ vì thế mà từ khi có các cuộc thi người đẹp, trên thế giới và cả Việt Nam ta đã xảy ra không ít những bê bối như gian lận, mua danh, chọn sai hoa hậu… để rồi phải thu hồi vương miện và danh hiệu. Nhận vương miện cao quý hoa hậu là một hành trình mới không phải chỉ có hoa hồng, đó là một trách nhiệm mới nặng nề đặt lên vai một cá nhân trên chặng đường mới mà cộng đồng ủy thác. Nếu chỉ coi danh hoa hậu là đích đến cao nhất của cuộc đời, vương miện như một tấm bằng để hành nghề thì đó cũng là lúc thí sinh đang đánh rơi danh phận cao quý./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 17/8/2023

Thần tượng theo đám đông

 

Giá của thần tượng Trang Bách khoa toàn thư mở Wikipedia đưa ra khái niệm thần tượng: là hình ảnh hay một vật chất khác tượng trưng cho một vị thần được hướng đến để thờ phụng, tôn sùng trong tôn giáo; hoặc còn có thể là bất kì người nào hay thứ gì được quan tâm bằng sự ngưỡng mộ, yêu mến hay sùng bái. Với giới trẻ ngày nay thần tượng thường là những người trẻ tài năng ở một lĩnh vực nào đó, nhất là trong hoạt động văn hóa, nghệ thuật. Trào lưu sùng bái các thần tượng ca nhạc Hàn Quốc trong một bộ phận giới trẻ đã xuất hiện từ khoảng chục năm lại đây. Giai đoạn đầu những hành động sùng bái thái quá đã có nhiều ý kiến tranh luận, phê phán. Đến nay nhiều người coi đó là chuyện bình thường và tôn trọng ý thích cá nhân. Tôi không được trực tiếp xem đêm diễn của nhóm nhạc Blackpink tại Mỹ Đình nên rất chú ý tìm hiểu xem trên báo chí, mạng xã hội đánh giá, phân tích về cái hay, sự đặc sắc trong nghệ thuật và hình thức biểu diễn sau đêm 29/7. Tuy nhiên hầu như chưa có bài viết nào miêu tả, truyền tải rõ cái hay, cái đẹp của đêm diễn đắt giá này. Từ truyền hình trung ương đến các báo điện tử, trang mạng xã hội chỉ thấy những từ như bùng nổ, kiệt xuất, đáng giá… Chỉ có vài chi tiết được nhiều bài viết xoáy vào ca ngợi, đó là thần tượng đã chào khán giả bằng tiếng Việt (khá ngọng), đội nón lá khi biểu diễn và nhảy cover sử dụng bài hát “See tình”của ca sĩ Việt Nam Hoàng Thùy Linh. Nhóm BLACKPINK biểu diễn tại Mỹ Đình Các thế hệ văn nghệ sĩ Việt Nam, nhất là giai đoạn kháng chiến chống ngoại xâm trong thế kỉ 20 có rất nhiều tài năng kiệt xuất. Họ cũng được cả một thế hệ hâm mộ, sùng bái bởi những tác phẩm nghệ thuật đã đi vào trái tim, biến thành sức mạnh yêu nước và hun đúc hoài bão, lí tưởng sống cho hàng triệu con người. Thế hệ trẻ của ta ngày nay cũng không ít tài năng đã và đang cống hiến cho đất nước, họ rất cần được hâm mộ, cổ vũ và noi theo. Phải thừa nhận ngành công nghiệp văn hóa của Hàn Quốc khá thành công với cách làm bài bản công phu, đặc biệt là cách quảng bá để thu hút khách hàng. Trong thế giới mở như hiện nay thì một sản phẩm hàng hóa bán chạy nhất chưa hẳn đã là sản phẩm số 1 về chất, nó chỉ cần đánh trúng tâm lí của người tiêu dùng. Mục đích cuối cùng của ngành công nghiệp văn hóa là lợi nhuận chứ không mấy cao siêu. Được biết mỗi tấm vé xem chương trình của nhóm Black Pink có giá thị trường tự do từ 6,5 đến hơn chục triệu đồng (bằng lương cả tháng của nhiều lao động hiện nay). Với người trẻ, nhất là đang đi học, chưa có công ăn việc làm thì đây là khoản chi tiêu không nhỏ cho một đêm xem biểu diễn nghệ thuật. Nếu đi xem chỉ vì sùng bái thần tượng thì quả nhiên, giá của nhần tượng ngày nay là… khá đắt!/.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  04/8/2023

Chỉ đổi mới ở chữ nghĩa

 

Mới nhưng có đổi mới? Mới là nói đến cái chưa từng có, mới xuất hiện… có thể nó tốt nhưng cũng có thể không tốt. Còn đổi mới là chỉ những hoạt động của con người làm thay đổi những cái cũ, lạc hậu bằng cái mới tiến bộ hơn.  Nền giáo dục của ta suốt hàng chục năm qua nỗ lực đổi mới nhưng vẫn nhiều “bùng nhùng” khiến dư luận lo ngại, thậm chí có vấn đề gây bức xúc. Chủ trương tích hợp các môn học được cho là một trong những sự đổi mới của ngành giáo dục. Tuy nhiên, bước vào thực hiện, qua giảng dạy tích hợp hai năm qua đã lộ nhiều bất cập cùng nguy cơ không bảo đảm chất lượng giảng dạy. Trước nhiều ý kiến phản biện, Bộ trưởng Giáo dục & Đào tạo Nguyễn Kim Sơn có một phát biểu dạng nước đôi về tích hợp: “một là quay về đơn môn như cũ, hai là kiên trì đổi mới”. Nói là “tích” nhưng thực tiễn đang diễn ra lại là “cộng”. Chẳng hạn, trong chương trình giáo dục phổ thông mới ở bậc trung học cơ sở, có bộ môn tích hợp đó là Khoa học tự nhiên và Lịch sử - Địa lý. Hai môn học này thực chất là ghép kiến thức của 5 môn riêng lẻ trước đó gồm Vật lý, Hóa học, Sinh học, Địa lý và Lịch sử. Trong khi đó tất cả giáo viên chỉ được đào tạo đơn môn nhưng nay buộc phải dạy đa môn, giáo viên Sinh học phải dạy cả Vật lý, Hóa học và ngược lại… Bắt giáo viên giảng dạy những môn học không được đào tạo chuyên sâu mà mong có chất lương cao hơn là một sự duy ý chí, thiếu cơ sở khoa học và thực tiễn. Được biết nội dung chương trình khi biên soạn cũng do các giáo sư, tiến sĩ “đơn môn” chủ biên chứ không có “giáo sư tích hợp”, “tiến sĩ tích hợp” thực hiện nên chương trình cũng chỉ là những phép cộng đơn thuần. Thực tế, trong sách giáo khoa, kiến thức bộ môn khoa học tự nhiên được viết thành các chủ đề hoặc chương riêng. Chương này có thể là Vật lý, chương sau sẽ là Hoá học, chương sau nữa là Sinh học và sắp xếp lẫn lộn như thể “xôi đỗ”. Kiến thức trong các bài học hay trong chương cũng thuần túy là kiến thức phân môn, không thấy sự “tích hợp” như kì vọng. Vậy tích hợp đang đổi mới ở điểm nào khi mà khâu đầu tiên là biên soạn chương trình vẫn chưa thấy mới? Đã có ý kiến cho rằng cần tổ chức những tiết giảng tích hợp mẫu do chính người biên soạn chương trình thực hiện, trên cơ sở đó tập huấn cho đội ngũ giáo viên tại cơ sở làm theo. Sai sót trong xây dựng một công trình ta có thể dỡ ra xây lại; trồng một loại cây không đúng kĩ thuật, không hợp thổ nhưỡng… có thể trồng lại, sửa sai. Việc trồng người mà xảy ra sai lầm thì hệ quả sẽ nguy hiểm khôn lường và đâu dễ khắc phục, sửa sai? Nên chăng ngành giáo dục cũng nên đổi mới trong chính tư duy, đó là sự cầu thị./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  08/8/2023

Bệnh né trách nhiệm

 

Pháp luật và trách nhiệm vận hành Những năm 80 của thế kỉ trước tôi có người bạn sống tại chung cư ở Ngĩa Đô (Hà Nội) dù diện tích nhà rất chật hẹp song hai vợ chồng vẫn ngăn được một ô riêng để nuôi lợn tăng gia. Dù có chăm chỉ vệ sinh dọn dẹp đến đâu thì cũng khó ngăn hết được mùi xú uế. Nói về pháp luật quy định trong trường hợp này thì lúc đó chưa có Luật Thú y mà chỉ có các quy định dưới luật về văn minh đô thị, bảo vệ môi trường. Rồi cư dân xung quanh đã có cái nhìn không thiện cảm khi giáp mặt qua lại với chủ hộ nuôi lợn. Do dân phản ánh nên thỉnh thoảng ông tổ trưởng dân phố lại đến nhắc nhở và cuối cùng vợ chồng anh bạn tôi đã từ bỏ kế hoạch tăng gia dù khi ấy nuôi được con lợn 80-90 kg là một tài sản lớn. Gần đây có câu chuyện một gia đình ở Quận 4 (TP Hồ Chí Minh) nuôi tăng gia tới 79 con chó giữa khu dân cư khiến người dân bức xúc phản ánh nhiều lần nhưng cho đến nay chính quyền sở tại vẫn đang lúng túng chưa biết xử lí ra sao vì cho rằng pháp luật chưa có quy định cụ thể (dù nay đã có rất nhiều luật như Luật Bảo vệ môi trường, Luật Thú y…)! Hay như những chuyện mà ai cũng biết rằng đó là lừa đảo nhưng nhiều người, kể cả cơ quan hành pháp lại cho rằng pháp luật chưa có quy định cụ thể nên không thể xử lí. Chẳng hạn như chuyện các nhân viên của nhiều hãng bảo hiểm tư vấn khiến khách hàng hiểu sai lệch dịch vụ để rồi kí kết các hợp đồng bảo hiểm như thể sa vào “bẫy” và chắc chắn mất tiền. “Bài” này gần đây lại được một vài doanh nghiệp du lịch kinh doanh “sở hữu kì nghỉ” áp dụng. Họ tư vấn rất thuyết phục về sản phẩm du lịch “kèm” sở hữu bất động sản khiến nhiều người “xuống tiền”. Các hợp đồng của hai loại hình kinh doanh trên thường “dày trang, đầy chữ” khó lòng một chốc một lát có thể hiểu được. Những điều khoản bất lợi với khách hàng không bao giờ được nhắc đến… Có câu ngạn ngữ “Một nửa chiếc bánh mì là bánh mì, một nửa sự thật không phải là sự thật”. Những nhân viên tư vấn chỉ đưa ra một nửa sự thật cho khách hàng tức là đã lừa dối họ. Theo khái niệm phát luật thì lừa đảo là hành vi gian dối để làm người khác tin nhằm thực hiện những mục đích vụ lợi, trái pháp luật. Tuy nhiên khi những vụ việc trên được phản ánh đến cơ quan chức năng có khi lại được giải thích rằng pháp luật chưa có quy định cụ thể nên khó xử lí!? Hiện nay hệ thống pháp luật của ta khá đầy đủ cho mọi lĩnh vực, ngành nghề và đã trở thành công cụ đắc lực cho công tác vận hành, quản lí xã hội dựa trên pháp luật. Với những công bộc luôn ý thức tốt trách nhiệm trước dân thì mọi vấn đề trong cuộc sống đều được họ tìm ra lời giải. Ngược lại khi người ta muốn thoái thác trách nhiệm thì không dì dễ hơn là vin vào cái cớ “pháp luật chưa có quy định cụ thể”./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  28/7/2023

Thiếu thông tin nên dễ bị lừa

 

Điểm mù thông tin Trong giao thông, người lái xe ngồi ở một vị trí không thể quan sát hết xung quanh như hai bên thành và phía sau xe, người ta gọi đó là những điểm mù. Trong cuộc sống ta cũng có thể bị những điểm mù nhưng đây là điểm mù chủ quan do không chú tâm quan sát, tìm hiểu, xin gọi nôm na đó là “điểm mù thông tin”. Tôi có anh bạn làm kinh doanh ăn uống tuy không khá giả nhưng nhà hàng vẫn duy trì được thu nhập đủ nuôi sống gia đình. Anh thường chia sẻ với tôi quan điểm riêng là không bao giờ để tâm tới những vấn đề thời sự, chính trị bởi nó chỉ gây “mệt đầu óc”. Chẳng hạn xem chương trình văn nghệ, thể thao trên ti vi, khi hết nếu chuyển sang chương trình thời sự lập tức anh bật kênh khác hoặc tắt máy. Tôi đồ rằng trong chuyện chính trị có thể anh chỉ biết đến tên một vài lãnh đạo nhà nước cấp cao nhất mà thôi. Trong thời đại bùng nổ thông tin ngày nay, nhất là kỉ nguyên công nghệ 4.0 thì thông tin chính là tài sản, là “nguyên liệu” bồi đắp kĩ năng sống, bảo đảm an ninh, an toàn... Mù thông tin sẽ khó hình thành được kĩ năng sống để thích ứng trong sinh hoạt, trong nắm bắt cơ hội kinh doanh vì thế giới ngày nay biến động, thay đổi hàng giờ… Thời gian gần đây liên tục xảy ra những vụ lừa đảo thông qua hình thức gọi điện thoại giả danh cơ quan thực thi pháp luật đe dọa rồi dẫn dụ người dân, nhất là người cao tuổi để họ đem nộp hết tiền vào tài khoản của chúng rồi chiếm dụng. Mỗi vụ việc xảy ra đều có nhiều cơ quan báo chí như phát thanh, truyền hình, báo điện tử, báo giấy đưa tin phản ánh chi tiết cùng những cảnh báo cảnh giác cho người dân. Không những vậy, mạng xã hội cũng chia sẻ khá rộng rãi, nhanh chóng các vụ việc lừa đảo đó. Thế nhưng những vụ việc và nạn nhân mới với chiêu thức “sao y bản gốc” vẫn liên tục diễn ra. Gần đây nhất là một cặp vợ chồng người cao tuổi tại Hà Nội suýt mất gần 3 tỉ đồng vì thủ đoạn giả danh công an của tội phạm yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản của chúng để điều tra “vụ án nghiêm trọng” mà họ được cho biết là “có liên quan”. Rất may, nhân viên ngân hàng thấy nghi ngờ trước thái độ lo sợ của khách hàng đã phối hợp với cơ quan công an, động viên nạn nhân và ngăn chặn kịp thời hành vi lừa đảo. Có thể hai vợ chồng này chưa biết thông tin gì về những vụ lừa đảo, thủ đoạn của tội phạm trong các vụ việc từng diễn ra. Tương tự, không ít người rất nhiều tiền nhưng lại cũng nhiều “điểm mù thông tin”, dễ dàng xuống tiền đầu tư vào các dự án ảo với lãi suất hàng trăm %/năm; hoặc mua sở hữu các kì nghỉ đầy hấp dẫn để rồi mắt trắng… Thiếu thông tin khiến con người ta như sống trong một ốc đảo biệt lập, con người của thế kỉ 21 có thể chỉ nhận thức các vấn đề thời sự xã hội như người sống cách đây hàng chục năm trước. Những điểm mù thông tin của người dân chính là mục tiêu tiềm tàng, “món mồi dễ ăn” của tội phạm lừa đảo công nghệ hiện đại./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày 5/7/2023

Loại ô nhiễm chưa được quan tâm

 

Ô nhiễm… ngọt ngào! Nói tới ô nhiễm ta thường nghĩ ngay đến khói bụi, rác thải, túi ni lông… Thế nhưng lại có loại “ô nhiễm” rất ngọt ngào đang hằng ngày được con người thích thú tự đầu độc mình, đó chính là đồ ăn, đồ uống có đường. Đồ ngọt là thứ ít người không thích, nhất là với trẻ em nên thị trường đồ ăn, đồ uống có đường tại một quốc gia gần trăm triệu dân như Việt Nam thì đây là “mỏ vàng” để doanh nghiệp khai thác. Cùng với hàng nghìn doanh nghiệp trong nước, các hãng nước giải khát hàng đầu thế giới như Coca Cola, Pepsi… đã sớm có mặt tại Việt Nam cùng góp phần định hình thói quen tiêu dùng không lành mạnh trong một bộ phận lớp trẻ. Nhiều gia đình ở thị thành nay trong bữa ăn luôn có chai nước ngọt như một thứ gia vị. Tại các bàn tiệc đặt tại nhà hàng, đám cưới ngoài mấy chai bia cho cánh mày râu cũng không thể vắng mấy lon nước ngọt danh cho chị em, trẻ nhỏ… Khoa học thế giới đã có đủ bằng chứng cho thấy mối liên quan giữa tiêu thụ đồ uống có đường với bệnh không lây nhiễm như thừa cân, béo phì, tiểu đường, tim mạch… đang gây ra tổn thất kinh tế, gánh nặng chi phí y tế và tăng tỉ lệ tử vong.  Coca-Cola: Nguyên nhân gây béo phì tại Mỹ Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trong 20 năm qua, mức tiêu thụ đồ uống có đường trên đầu người tại Việt Nam đã tăng rất nhanh, từ 6 triệu lít (năm 2002) lên 55 triệu lít (năm 2021). Kết quả Tổng điều tra dinh dưỡng toàn quốc mới nhất (2017-2020) do Bộ Y tế công bố vào năm 2021 cũng cho thấy, tỉ lệ thừa cân và béo phì tại Việt Nam tăng hơn gấp đôi trong vòng 10 năm, từ 8,5% năm 2010 lên 19% năm 2020 và trở thành vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Đã có những nghiên cứu cho thấy, nam giới và phụ nữ trung niên uống từ hơn 1 li nước ngọt/ngày có nguy cơ mắc tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường tuýp 2 cao hơn từ 25% đến 32% và có khả năng mắc hội chứng chuyển hóa cao hơn gần 45%. Tác hại của việc thâm dụng tiêu dùng đồ ngọt nay ai cũng biết song điều chỉnh hành vi tiêu dùng, kìm hãm những “khoái khẩu” trước những món ngon không hề dễ dàng, nhất là với trẻ em. Đã đến lúc cơ quan chức năng cần có các giải pháp quyết liệt và cụ thể hơn để điều chỉnh hành vi cả trong kinh doanh của doanh nghiệp và tiêu dùng của người dân. Việc đánh thuế đồ uống có đường, có thể cả thuế tiêu thụ đặc biệt đồng thời quy định tỉ lệ đường tối đa trong sản phẩm đã được một số chuyên gia, nhà quản lí nêu lên song hầu như vẫn là chuyện “ném đá ao bèo”. Đánh thuế đồ ăn, đồ uống có đường; quy định tỉ lệ đường tối đa trong sản phẩm liệu có phải là việc quá khó đến mức nhà quản lí bó tay? Không thể mãi để thứ ô nhiễm “ngọt ngào” đang âm thầm tàn phá sức khỏe cộng đồng./.  Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi tháng 7/2023

Chuyện Bảo hiểm xã hội

 

Nợ hay chiếm dụng? Thông thường từ “nợ” được dùng cho trường hợp cá nhân hay pháp nhân này vay của cá nhân, pháp nhân khác theo một hợp đồng đôi bên thống nhất cụ thể về thời gian, lãi suất, nghĩa vụ thanh toán, phạt vi phạm v.v. Tuy nhiên trên thị trường lao động của ta hiện nay lại có một dạng nợ lạ kì, không hợp đồng, không kì hạn thanh toán và thời gian cũng… vô định, đó là nợ bảo hiểm xã hội (BHXH). Theo BHXH Việt Nam, tính đến hết năm 2022, cả nước có hơn 30.000 doanh nghiệp nợ BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp thuộc diện đã giải thể, phá sản, chủ bỏ trốn nên khó thu hồi. Tổng số tiền còn nợ hơn 4.048 tỉ đồng (cả gốc và lãi) của trên 213.300 người lao động (NLĐ). Hơn 4 nghìn tỉ đồng “cho vay bất đắc dĩ” này nếu tính theo lãi suất ngân hàng thương mại mức trung bình khoảng 7%/năm thôi cũng là một số tiền rất… không nhỏ! Pháp nhân bị “khất nợ” là BHXH nhưng gánh hậu quả cuối cùng chính là NLĐ với nguy cơ mất quyền lợi BHXH. Với doanh nghiệp, cùng với việc trả lương cho NLĐ hằng tháng thì việc nộp số tiền BHXH vào quỹ bảo hiểm cũng là nghĩa vụ bắt buộc theo Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Lao động. Tiền lương, tiền BHXH chính là tài sản của NLĐ. Lâu nay người ta cứ quen gọi một cách dễ dãi là nợ lương, nợ BHXH song thực chất đây là hành vi chiếm dụng vốn chứ không phải sự vay mượn đúng nghĩa. Chính sự dễ dãi này vô hình trung như tiếp tay cho hành vi vi phạm pháp luật về lao động và có thể cả về pháp luật hình sự. Theo Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 thì chiếm dụng là chiếm hữu và sử dụng không hợp pháp tài sản của người khác. Hiểu khái niệm đầy đủ thì chiếm dụng chính là việc chiếm hữu bất hợp pháp tài sản thuộc quyền sở hữu của người khác một cách không ngay tình với mục đích vụ lợi, nhằm hưởng lợi từ tài sản. Đây là một trong những hành vi vi phạm quyền sở hữu. Theo quy định của pháp luật hiện hành, tuỳ theo tính chất, mức độ của hành vi chiếm dụng, người, tổ chức thực hiện có thể phải chịu trách nhiệm dân sự, hành chính hay trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Thực tiễn nhiều năm qua hành vi doanh nghiệp chiếm dụng tiền BHXH hầu hết chỉ bị xử lí vi phạm hành chính nên chưa đủ sức răn đe cho một loại vi phạm đã trở nên rất phổ biến này. Chính vì vậy mà hàng trăm nghìn lao động đang chịu thiệt thòi và luôn như ở “cửa dưới”, chưa được các cơ quan hành pháp tích cực có những giải pháp bảo vệ căn cơ, kịp thời. Xây dựng, điều chỉnh pháp luật chặt chẽ, nghiêm minh với hành vi doanh nghiệp chiếm dụng tiền bảo hiểm và kiên quyết thực hiện bằng các chế tài mạnh mới là giải pháp căn bản, nền tảng để chấm dứt một loại vi phạm đã diễn ra suốt nhiều năm qua./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi ngày  30/6/2023

Hiểm họa từ đồ ngọt

 

Ô nhiễm… ngọt ngào! Nói tới ô nhiễm ta thường nghĩ ngay đến khói bụi, rác thải, túi ni lông… Thế nhưng lại có loại “ô nhiễm” rất ngọt ngào đang hằng ngày được con người thích thú tự đầu độc mình, đó chính là đồ ăn, đồ uống có đường. Đồ ngọt là thứ ít người không thích, nhất là với trẻ em nên thị trường đồ ăn, đồ uống có đường tại một quốc gia gần trăm triệu dân như Việt Nam thì đây là “mỏ vàng” để doanh nghiệp khai thác. Cùng với hàng nghìn doanh nghiệp trong nước, các hãng nước giải khát hàng đầu thế giới như Coca Cola, Pepsi… đã sớm có mặt tại Việt Nam cùng góp phần định hình thói quen tiêu dùng không lành mạnh trong một bộ phận lớp trẻ. Nhiều gia đình ở thị thành nay trong bữa ăn luôn có chai nước ngọt như một thứ gia vị. Tại các bàn tiệc đặt tại nhà hàng, đám cưới ngoài mấy chai bia cho cánh mày râu cũng không thể vắng mấy lon nước ngọt danh cho chị em, trẻ nhỏ… Khoa học thế giới đã có đủ bằng chứng cho thấy mối liên quan giữa tiêu thụ đồ uống có đường với bệnh không lây nhiễm như thừa cân, béo phì, tiểu đường, tim mạch… đang gây ra tổn thất kinh tế, gánh nặng chi phí y tế và tăng tỉ lệ tử vong. Thức ăn nhanh và đồ uống có ga gây béo phì. Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trong 20 năm qua, mức tiêu thụ đồ uống có đường trên đầu người tại Việt Nam đã tăng rất nhanh, từ 6 triệu lít (năm 2002) lên 55 triệu lít (năm 2021). Kết quả Tổng điều tra dinh dưỡng toàn quốc mới nhất (2017-2020) do Bộ Y tế công bố vào năm 2021 cũng cho thấy, tỉ lệ thừa cân và béo phì tại Việt Nam tăng hơn gấp đôi trong vòng 10 năm, từ 8,5% năm 2010 lên 19% năm 2020 và trở thành vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Đã có những nghiên cứu cho thấy, nam giới và phụ nữ trung niên uống từ hơn 1 li nước ngọt/ngày có nguy cơ mắc tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường tuýp 2 cao hơn từ 25% đến 32% và có khả năng mắc hội chứng chuyển hóa cao hơn gần 45%. Tác hại của việc thâm dụng tiêu dùng đồ ngọt nay ai cũng biết song điều chỉnh hành vi tiêu dùng, kìm hãm những “khoái khẩu” trước những món ngon không hề dễ dàng, nhất là với trẻ em. Đã đến lúc cơ quan chức năng cần có các giải pháp quyết liệt và cụ thể hơn để điều chỉnh hành vi cả trong kinh doanh của doanh nghiệp và tiêu dùng của người dân. Việc đánh thuế đồ uống có đường, có thể cả thuế tiêu thụ đặc biệt đồng thời quy định tỉ lệ đường tối đa trong sản phẩm đã được một số chuyên gia, nhà quản lí nêu lên song hầu như vẫn là chuyện “ném đá ao bèo”. Đánh thuế đồ ăn, đồ uống có đường; quy định tỉ lệ đường tối đa trong sản phẩm liệu có phải là việc quá khó đến mức nhà quản lí bó tay? Không thể mãi để thứ ô nhiễm “ngọt ngào” đang âm thầm tàn phá sức khỏe cộng đồng./. Đinh Hoàng Bài bình luận đăng Tạp chí Người cao tuổi tháng 7 năm 2023